Ginsususpinde hadin Pebrero han presidente han US nga hi Donald Trump an operasyon han US Agency for International Development (USAID), National Endowment for Democracy (NED) ngan iba pa nga kapareho nga ahensya. Ini nga mga ahensya direkta nga katin han Department of State han US, an departamento nga nanginginano ha pan-gawas nga palisiya han imperyalista nga estado. Aragian ini han pondo para ha mga maka-US nga mga korporasyon, institusyon ngan grupo ha sakob ngan gawas han nasud.

Kadungan han suspensyon han pondo an hiluagan nga taranggalay ngan reorganisasyon han sibil nga burukrasya nga espiho han natikagrabe nga krisis ha pulitika ha US. Ginduduso ini han rehimen ni Trump ha tuyo nga kontrolon han iya grupo an bug-os nga burukrasya ngan ireorganisa an badyet para magserbe ha kalugaringon hini nga oligarko nga interes ngan ultra-konserbatibo nga adyenda.

Hadton 2024, naggastos an US hin sumobra-kumulang $30 kabilyon para ha USAID, hirayo nga mas guti (3%) itanding ha $886 kabilyon nga kabug-usan nga gin-gagastos han US para ha depensa ngan militar. Ini nga instrumento gintatawag nga “soft power” han US. An “soft power” estratehiya para impluwensyahan an mga desisyon han mga estado ngan higwaos han katawhan, grupo ngan organisasyon pinaagi han mapan-uwat nga mga proyekto. Usa ini nga porma han diri direkta nga panginlabot, imbes nga gumamit hin panmirit o pandarahug. Gin-gagamit ini kabakyang an “hard power” o direkta ngan madarahug nga interbensyon, sugad han mga operasyon nga ginlalansar han Central Intelligence Agency. Ngaduha gin-gagamit han US an “soft” ngan “hard power” para pakusgon an imperyalista nga poder ngan pagpabilin hini han hegemoniya ha bug-os nga kalibutan.

Ha nakalabay nga mga dekada, nagin importante nga hinganiban an USAID ha pagpasulong han mga neoliberal nga palisiya ha ekonomiya, pagpakusog han kultural nga impluwensya han US, pagsingabot ha natural nga karikuhan han mga bagakolonya, pagduso han mga proyekto nga imprastruktura nga ginpupulsan han mga korporasyon nga US ngan pagpasulong han seguridad ngan panmilitar nga interes han US. Ha mga nasud nga karuyag kontrolon han US, labina ha Latin America, gin-gamit liwat an mga proyekto hini ha paniktik ngan direkta nga panginlabot ha internal nga mga karukayaknon han mga bansa.

Ha Pilipinas, nagagamit an USAID ngan pampahamot hini nga mga proyekto agud tahuban an mas dako nga ayuda militar han US ha nasud. Sigon ha mga sumat, apektado an ₱4-kabilyon nga balor han mga proyekto han USAID ha nasud yana nga tuig. Karuha ini nga pondo han $500 kamilyon o ₱27.5 kabilyon nga ayuda militar nga nakatalaan nga itambak han US ha pareho nga panahon.

Sugad ha iba nga nasud, ini nga mga programa ha Pilipinas napostura nga nag-uundong ha “katalwasan,” “demokrasya,” “tawhanon nga katungod,” “katungod ha tawoa,” ngan panginabuhi. Pira ha mga pinakamaiha nga programa han USAID gin-gamit ha pagpuypoy ha pag-ato ngan kapitulasyon (pagpasurender) han pakig-away han Bangsamoro Mindanao. Sugad liwat, prinsipal nga nagpulos hini nga mga proyekto an mga pribado nga Amerikano nga kompaniya ngan institusyon nga “kabakyang” han ahensya ha implementasyon.

Ha aktwal, prinsipal nga ginpopondohan han US an terorismo han niyutiyo hini nga estado ha Pilipinas pinaagi han ayuda, treyning, ngan indoktrinasyon han reaksyunaryo nga hukbo ha kontra-insurhensiya. An ginpopondohan hini amo an pagpuypoy ha progresibo ngan patriyotiko nga mga grupo ngan indibidwal nga naato ha imperyalista nga dominasyon han US ngan han niyutiyo hini nga estado.