Syahan nga napukaw hi Loren, usa nga batan-on nga babaye, ha panahon han pandemya. Grabe an iya kangalas ha igin-imponer nga lockdown han rehimen Duterte nga nagligis ha mga importante nga panhitabo ha iya kinabuhi, sugad han pagmartsa ha pagtangpos tikang ha senior hayskul ngan selebrasyon han ika-18 katuig nga kaadlawan. Nawarayan hin trabaho an iya mga kag-anak, ngan namatayan an ira pamilya tungod kay waray hira igbarayad ha ospital.

“Imposible nga diri ako mapukaw hiton nga panahon,” asoy niya. Nagbabad hiya ha social media ngan nakasubaybay ha mga post ni Chad Booc, usa nga aktibista nga magturutdo. Tikang ha mga online nga mga diskusyon, nareyalisar niya an importansya han pag-api ha mga panmasa nga organisasyon han mga batan-on sugad ha iya nga napukaw han dirudilain nga mga karukayaknon ha nasud.

“Nagin tambay (ako) ha Discord ngan iba pa nga online nga miting,” estorya ni Loren. Pero ha luyo han iya interes, may mga higayon nga hinunong an pagpakiana niya hiunong ha mga sistema ha katilingban. Utro hiya nga napukaw han mabalitaan an makarimadima nga pagpatay kan Booc ngan iba pa nga ginkilala nga New Bataan 5.

“Tangis, kangalas ngan waray hunong nga pambabasol ha pasista nga rehimen an ginhimo ko bug-os nga adlaw han makumpirma an panhitabo kanra Teacher Chad,” paghinundom niya. “Waray ko maakos nga lugaringan an kasubo ngan kangalas, kinadto ako ha kalsada, dara ngan gin-guguliat an panawagan nga hustisya nga nagin hinungdan kay ano napukaw ako ngan gumios.”

Tikang hadto, waray na hiya mawara ha kalsada. Binalik hiya ha pagin estudyante han Pambansa Demokratikong Paaralan. Nagpartisipar hiya ha mga pakilat nga protesta.

Han mag-abre an mga eskoylahan, sinulod hiya ha usa nga unibersidad komo “iskolar han kaurupdan.” Gin-atubang niya dinhi an isyu han hitaas nga kagarastuhan ha edukasyon ngan pagpasibaya han estado ha iya sektor. Tungod hini, nagpursige hiya nga mag-organisa ha ranggo han igkasi niya estudyante.

“Diri dali-dali nga ighahatag han mga aada ha poder an mga kaangayan ha kabatan-unan,” pahayag niya. Napamatud-an niya ini han waray karawta an aplikasyon niya para ha pampinansya nga ayuda ha urhi nga tuig niya ha kolehiyo. “Ginkinahanglan ko pa ngani makimaluoy para maipadayon an pag-eskoyla o kun diri man ‘makigkumpitensya’ ha yukut-yukot nga estudyante nga naglalaum nga makasulod ha mga pampubliko nga unibersidad.”

Ha luyo hini, ginpinsar pa gihapon niya nga makatangpos tungod kay usa katuig nala may diploma na hiya. Kundi nareyalisar liwat niya nga diri kinahanglan an diploma para bag-uhon an pakuri nga sistema ngan pyudal-patriyarkal nga katilingban nga doble nga nagpapakuri ha kabatan-unan nga kababayin-an sugad ha iya.

“Intremis ko ha mga kasama nga diri ko kinahanglan hin diploma ha kolehiyo kun ‘nakatangpos man ako hin PADEPA’ ngan dirudiretso nga nag-aaram han teorya ngan praktika,” sering niya.

Ha iya eksperyensya, an pultaym nga kinabuhi ha kasyudaran nangangahulugan hin matag-adlaw nga pakigbisog ngan pagpili nga ungbawan an nakahiaraan nga burges nga kultura.

“Diri na ako naupod ha mga gimik han akon mga kasangkayan,” estorya ni Loren nga hadto naayon nga gumamit hin vape ngan gumamit hin mga app ha smartphone para ha pangonsoylo. “Mas uhaw ako nga mahibaro han mga teorya ngan pag-aram han Marxismo-Leninismo-Maoismo ngan magtutdo han PADEPA, magpartisipar ha mga paggios ano man ini katemprano, integrasyon ha mga umhanan ngan pabrika ngan kumadto ha mga eskoylahan agud magpukaw, mag-organisa ngan magmobilisa.”

May mga higayon nga karuyag na niya bumaya ha buruhaton. Agud ungbawan ini nga mga higayon, nakuha hiya hin mga leksyon kun tiunan-o ginreresolba han iba nga kasama an nasering nga mga kontradiksyon. Ginpipinsar niya an hilawig na nga gin-agian han rebolusyon, damo na an naghalad han kinabuhi. Ha luyo hini, damo gihapon an nagpapabilin bisan kun maaram hira nga diri na nira maaabutan an kadaugan. Hitaas an pagrespeto niya ha mga kasama nga ginpapasulong an nasyunal nga demokrasya para ha ira mga anak, apo, ngan an nahibilin nga hinumduman ngan amot han mga kasama nga martir.

“Makaarawod ha tag-organisa ha akon nga hi Teacher Chad nga usa ha mga yukut-yukot nga biktima han pasista nga rehimen,” sering niya. “Diri ako perpekto nga aktibista ngan organisador, kundi diri ako mapapagal ngan maukoy nga mahibaro, magtutdo, magtul-id, umungbaw, maghigugma ngan makigbisog.”

Yana nga tuig, utro nga naatubang hi Loren ha sismangan ha dalan han pakigbisog—kun magpapadayon nga pultaym ha kasyudaran, o mapakadto na ha kabaryuhan.