Iginselebrar han mga biktima han ekstrahudisyal nga panmatay ngan pasismo ni Rodrigo Duterte an pag-aresto ngan pagpaatubang ha iya ha International Criminal Court (ICC) yana nga Marso. Gin-aresto han tawuhan han Philippine National Police hi Duterte basar ha mandamyento de aresto nga iginpagawas han ICC hadton Marso 11 nga iginpatuman han International Criminal Police Organization. Iginpresentar ha iya an mandamyento paglusad niya ha Ninoy Aquino International Airport tikang ha pagbiyahe niya ha Hongkong.

“Waray katupong nga kalipay an akon gin-aabat kadungan han pagluha tungod ha kalipay ha pag-aresto kan Duterte,” sigon kan Nanay Dahlia Cuartero, iroy han usa nga biktima han gerra kontra druga ngan kaapi han Rise Up Mothers.

Sigon kan Jane Lee, asawa han usa pa nga biktima, sarusalado an iya emosyon. “Nahingangatangis ako, karuyag ko gud hiya (Duterte) makit-an nga nakapriso. Pagbaydan nira an ginhimo nira ha amo. Hiya, gin-aresto pa la han mga kapulisan, an amon mga kaurupdan ginpatay layon. Dako kaupay an kaibhan giutan han poderoso ngan ordinaryo nga tawo nga sugad ha amon,” sering niya.

Hadton kulop han Marso 11, wala-tuo nga protesta an iginlansar ha bug-os nga nasud. Masobra 500 an nagtirok ha Welcome Rotonda ha Quezon City ha panguna han mga pamilya han biktima, diri la han gerra kontra druga, kundi han palisiya ha panmatay ha mga aktibista han rehimen Duterte.

Nagkamayda hin mga paggios, kadam-an ha panguna han mga grupo han kabatan-unan, ha La Union, Isabela, Baguio City, Pasig City, Laguna, Tarlac, Iloilo City, ngan Cebu City. Ginios liwat an mga estudyante ha sakob han mga kampus han University of the Philip-pines, Polytechnic University of the Philippines-Manila, University of Sto. Tomas, De La Salle University, ngan Ateneo de Manila University.

Nanindugan liwat an mga migrante nga Pilipino ha damo nga parte han kalibutan kontra kan Duterte. Nagkamayda hin mga protesta ha United States, United Kingdom, ngan iba pa nga mga nasud. Nagmartsa an mga progresibo nga organisasyon ngadto ha compound han ICC agud tapuon hin protesta hi Duterte ha iya pag-abot.

Nagprotesta liwat an mga pamilya han biktima ngan mga progresibo nga organisasyon hadton Marso 14 ngan utro hadton Marso 17 agud ig-insister an pagpabalik han Pilipinas ha ICC ngan suknaon an rehimen Marcos ha kalugaringon hini nga mga pasista nga krimen.

Nasubay ha proseso

Ha mandamyento de aresto nga may petsa nga Marso 7, lupgop han kaso kontra kan Duterte an mga insidente han panmatay tikang Nobyembre 1, 2011 tubtob Marso 16, 2019. Diri mamenos ha 19 hini nga mga pagpatay nahitabo ha panahon nga meyor hiya han Davao City ngan 24 nga kaso ha panahon nga presidente na hiya han Pilipinas. Ini nga mga kaso pinakamaglaladawan ha padron han sistematiko nga panmatay subay ha palisiya ni Duterte.

Ha dokumento nga iginsapubliko han ICC hadton Marso 13, gin-ngaranan hi Duterte komo “pinakaresponsable” ha krimen kontra ha bug-os nga katawhan, ngan “utok” han pagbubug-os ngan pagpapasamwak han plano agud targeton an “ordinaryo nga mga kriminal.” Gintudlok liwat han dokumento nga mayda mga “co-perpetrator” o kakunsabo hi Duterte ha krimen. Diri mahirayo nga igagawas na liwat han korte an mandamyento de aresto para ha ira.

Hadton Marso 14, igin-atubang hi Duterte ha Pre-trial Chamber I kun diin iginpahibaro ha iya an kaso nga iginsalawad kontra ha iya, ngan an iya mga katungod komo suspetsado. Ha 29 kaminuto nga pagbista, ginsering han korte nga eksakto nga ginpresentar kan Duterte an mandamyento hadton arestuhon hiya ngan iginpahibaro ha iya an iya mga katungod komo suspetsado. Iginklaro liwat hini nga iginpailarum hi Duterte ha tsek-ap han doktor, ngan igindeklara hiya nga “hul-os nga pukaw” ha mga pitad nga ginhihimo han korte.

Igintalaan han korte an masunod nga pagbista ha Septyembre 23 agud tagan hin panahon an kampo ni Duterte nga makag-andam. Hini pala nga pagbista igtatalaan kun may sadang ba nga ebidensya an prosekusyon agud igpadayon ha pormal nga pagbista an kaso.

Kun mapapamatud-an nga salaan, poyde masentensyahan hi Duterte hin tubtub 30 katuig nga pagkapriso, papabaydon hin danyos ngan kukumpiskahon an iya mga pananag-iya nga naamkon tungod ha krimen. Poyde liwat igmandar han korte nga baydan niya an mga biktima han kumpensasyon para ha ngatanan nga nawara ha ira.