Nagsadya ang mga pamilya sa biktima sa ekstrahudisyal nga pagpamatay ug pasismo ni Rodrigo Duterte ang pag-aresto ug pag-atubang kaniya sa International Criminal Court (ICC) karong Marso. Giaresto sa ginsakpan sa Philippine National Police si Duterte gamit ang mandamyento de aresto nga gipagula sa ICC niadtong Marso 11 nga gipatuman sa International Criminal Police Organization. Gitunol kaniya ang mandamyento pagtugpa niya sa Ninoy Aquino International Airport gikan sa pagbyahe niya sa Hong Kong.

“Walay susamang kalipay ang akong nabati, dungan sa paghilak tungod sa kalipay sa pag-aresto kang Duterte,” matud ni Nanay Dahlia Cuartero, inahan sa usa ka biktima sa “gera kontra-droga” ug myembro sa Rise Up Mothers.

Matud ni Jane Lee, asawa sa usa pa ka biktima, sagul-sagol ang iyang gibati. “Kahilakon ko, gusto gyud nako siyang (Duterte) makita nga nakapriso. Masilutan sila sa gihimo nila sa amo. Siya, giaresto pa lang sa mga pulis, ang among mga paryente, gipatay dayon. Daku kaayo ang kalainan tali sa gamhanan ug ordinaryong tawong sama namo,” matud niya.

Niadtong hapon sa Marso 11, walag toong protesta ang gilunsad sa tibuok nasud. Kapin 500 ang nagtapok sa Welcome Rotonda sa Quezon City sa pagpanguna sa mga pamilya sa biktima, dili lamang sa “gera kontra-droga,” kundili sa palisiya sa pagpamatay sa mga aktibista sa rehimeng Duterte.

Adunay mga protesta, sagad sa pangunguna sa mga grupo sa kabatan-onan, sa La Union, Isabela, Baguio City, Pasig City, Laguna, Tarlac, Iloilo City, ug Cebu City. Nagprotesta usab ang mga estudyante sulod sa mga kampus sa University of the Philippines, Polytechnic University of the Philippines-Manila, University of Sto. Tomas, De La Salle University, ug Ateneo de Manila University.

Mibarog usab ang mga migranteng Pilipino sa daghang bahin sa kalibutan batok kang Duterte. Nagprotesta usab sa United States, United Kingdom, ug uban pang mga nasud. Nagmartsa ang mga progresibong organisasyon padulong sa compound sa ICC aron sugaton og protesta si Duterte sa iyang pag-abot. Nagprotesta usab ang mga pamilya sa bikitma ug mga progresibong organisasyon niadtong Marso 14 ug subli niadtong Marso 17 aron iduso ang pagbalik sa Pilipinas sa ICC ug makmakon ang rehimeng Marcos sa kaugalingon niining mga pasistang krimen.

Hustong proseso

Sa mandamyento de aresto nga adunay petsang Marso 7, langkub sa kaso batok kang Duterte ang mga insidente sa pagpatay gikan Nobyembre 1, 2011 hangtud Marso 16, 2019. Dili moubos sa 19 sa maong mga pagpatay nahitabo sa dihang siya mayor pa sa Davao City ug 24 nga kaso sa dihang siya presidente sa Pilipinas. Kini nga mga kaso ang labing magpakita sa patern sa sistematikong pagpatay subay sa palisiya ni Duterte.

Sa dokumentong gipubliko sa ICC niadtong Marso 13, ginganlan si Duterte isip “pinakaresponsable” sa krimen batok sa katawhan, ug “utok” sa paghimo ug pagpakaylap sa plano aron targeton ang “ordinaryong mga kriminal.” Gipunting usab sa dokumento nga adunay mga “co-perpetrator” o kakunsaba si Duterte sa krimen. Di madugay, pagulaon na sa korte ang mandamyento de aresto para kanila.

Niadtong Marso 14, giatubang si Duterte sa Pre-trial Chamber I kung asa gipahibalo kaniya ang kasong gipasaka batok kaniya, ug ang iyang mga katungod isip suspek. Sa 29-minutong pagdungog, giingon sa korte nga hustong napresenta kang Duterte ang mandamyento dihang siya giaresto ug gipahibalo kaniya ang iyang mga katungod isip suspek. Gitin-aw usab niini nga gitsek-ap si Duterte sa duktor, ug gideklara siyang “hingpit nga nasayod” sa mga lakang nga ginahimo sa korte.

Gitakda sa korte ang sunod nga pagdungog sa Setyembre 23 aron hatagag panahon ang kampo ni Duterte nga makapangandam. Dinhi pa lamang itakda kung aduna bay igong ebidensya ang prosekusyon aron ipadayon ang pormal nga pagtaral sa kaso.

Kung mapamatud-ang sad-an, mamahimong mahukman si Duterte og hangtud 30 ka tuig nga pagkabilanggo, pabayaron og multa ug kumpiskahon ang iyang mga kabtangan nga iyang nakuha tungod sa krimen. Mamahimo usab nga imando sa korte nga bayran niya ang mga biktima sa kumpensasyon alang sa tanang nawala kanila.