Balikatan 2025: Bag-ong pagpagrabe na usab sa interbensyong militar sa US
Sa Araw ng Kagitingan niadtong Abril 9, nagprotesta duul sa embahada sa US sa Maynila ang mga grupong nasudnon-demokratiko. Gidumdum nila ang pagsukol sa katawhang Pilipino sa langyawng interbensyong militar ug pagpanalipud sa tinuod nga kagawasan sa Pilipinas. Gikundena nila ang mahagitong war games sa US, permanenteng pagbase sa tropa niini sa Pilipinas ug nagkasubsub nga interbensyon niini sa nasud.
Sa kasamtangan, nagkatag ang mga tropang Amerikano sa lain-laing bahin sa nasud alang sa sunud-sunod nga war games nga nagatuyok sa tinuig nga Balikatan. Lakip dinhi ang Combined Joint Logistics Over-the-Shore (Aurora), Command-and-Control Exercise (Quezon City), Multilateral Maritime Exercise (South China Sea), Salaknib (Nueva Ecija), Cope Thunder (Pampanga) ug Marex (Cotabato City). Dugang dinhi ang mga pakitang-tawo nga operasyong sibil-militar, sama sa mga serbisyong dental sa US Navy, sa mga sibilyang komunidad sa Palawan ug Mindanao.
Tataw sa Balikatan karong tuiga ang paggamit sa mga NMESIS (Navy Marine Expeditionary Ship Interdiction System) nga gisulod sa nasud niadtong Abril 17, dungan ang mga unmanned surface vehicles niini. Gidala ang unang bats sa mga NMESIS sa mga isla sa Batanes kung asa ipahimutang kini sa pagatukurong Fires Expeditionary Advanced Base o EAB. Magsilbi kining outpost sa mga espesyal nga pwersa sa US aron kontrolon ang Bashi Channel, ang mapiot nga agianan sa dagat sa tunga-tunga sa Pilipinas ug Taiwan. Una nang gipwesto dinhi sa US ang Typhon Missile System nga gisulod sa nasud niadtong Balikatan 2024.
Adunay awtoridad ang mga pwersang Amerikano sa EAB nga “pabuthan” sa “kaaway nga mga barko” bisan og nakapailalum sila sa teritoryo sa Pilipinas. Ginatransporma niini ang mga isla sa Batanes isip firing line sa US Navy. Sa ingon, direkta niining ginabutang ang katawhan sa Batanes, ug sa tibuok amihang-sidlakang Luzon, sa unang linya sa pag-atake inkaso moulbo ang gyera tali sa US ug China, ilabina sa Taiwan.
Pormal usab nga pagasugdan sa Balikatan 2025 ang operasyon sa Littoral Rotational Force-Luzon, usa ka yunit sa US Marines nga kanunay modikit sa mga baybay sa Luzon. Dinhi usab unang direktang mosalmot ang mga pwersa sa Japan sa war games, human ang pipila ka tuig nga obserber lang kini.
Gitagad sa China ang maong mga maniobra isip pagpagrabe sa mga tensyon tali niini ug sa US. Gipahimangnuan niini ang rehimeng Marcos nga dili magpagamit sa US isip “proxy deterrence,” ilabina sa Bashi Channel.
Subay sa mga pangpublikong rekord, sagad ang paggamit sa mga aircraft carrier sa US sa teritoryong dagat sa Pilipinas. Gawas sa Bashi Channel ug Sulu Sea, ginaagian sa mga barkong iggugubat sa US ang mga kadagatan sa tunga-tunga sa mga isla (sa San Bernadino Strait sa Samar, Leyte Gulf, Balabac Strait sa Palawan ug Surigao Strait). Usa sa maong mga barko ang aircraft carrier nga USS Theodore Roosevelt. Midikit kini sa mga giawayang teritoryo, sama sa Paracel Islands ug Scarborough Shoal, ug midani og dugang nga presensya sa mga barko ug eroplanong Chinese.
Dili moubos sa upat ka barkong pang-sarbey sa tereyn ilalum sa dagat nga ginamaneyo sa US Navy ang halos kanunay nagpondo sa South China Sea niadtong 2024. Langkub sa ginasarbey niini ang Bashi Channel, Balabac Strait ug Verde Island Passage sa tunga-tunga sa Mindoro ug Batangas.
Agianan usab ang Pilipinas sa mga eroplanong pangbomba nga ginapalupad sa US Air Force gikan sa base militar niini sa Guam aron magpatrulya sa South China Sea. Niadtong 2024, namonitor sa China ang pagpadala sa US og mga eroplanong pangbomba og 32 beses aron maghimo og 56 sortie/misyon, duha ka beses nga mas subsub kumpara sa gilunsad niini niadtong 2023. Komun nga ruta sa maong mga eroplano ang Bashi Channel sa amihinan ug Sulu Sea sa habagatan sa nasud.
Tugpahanan usab ang nasud sa mga unmanned aerial vehicle sama sa MQ-9 Reaper UAV nga nakabase sa Clark Airbase ug sa Palawan ilalum sa Task Force-Ayungin sa US. Sa miaging Balikatan, nagpalupad ang US og mga eroplanong paniktik batok sa China gikan sa mga base niini sa Clark Airbase sa Pampanga; Fort Magsaysay sa Nueva Ecija, Lal-lo Airport ug Camilo Osias Naval Base sa Cagayan; Benito Ebuen Air Base sa Cebu ug bisan sa Ninoy Aquino International Airport.