Ha Araw ng Kagitingan hadton Abril 9, nagprotesta hirani ha embahada han US ha Manila an mga nasyunal-demokratiko nga grupo. Ginhandum nira an pag-ato han katawhan Pilipino ha langyaw nga panginlabot militar ngan pagdepensa ha tinuod nga katalwasan han Pilipinas. Ginkundena nira an mapan-ayat nga war games han US, permanente nga pagbabase han tropa hini ha Pilipinas ngan nagtitikagrabe nga interbensyon ngan panginginlabot hini ha nasud.

Ha presente, nagsarang an mga tropa nga Amerikano ha magkalain-lain nga dapit han nasud para ha susrunod nga war games nga natuyok ha tinuig nga Balikatan. Kalakip hini an Combined Joint Logistics Over-the-Shore (Aurora), Command-and-Control Exercise (Quezon City), Multilateral Maritime Exercise (South China Sea), Salaknib (Nueva Ecija), Cope Thunder (Pampanga) ngan Marex (Cotabato City). Dugang hini an mga mapan-uwat nga operasyon nga sibil-militar, sugad han mga dental nga serbisyo han US Navy, ha mga sibilyan nga komunidad ha Palawan ngan Mindanao.

Landaw ha Balikatan yana nga tuig an paggamit han mga NMESIS (Navy Marine Expeditionary Ship Interdiction System) nga iginsakob ha nasud hadton Abril 17, kadungan an mga kabakyang hini nga unmanned surface vehicles. Iginlupad an syahan nga bats han mga NMESIS ha mga isla han Batanes kun diin igbibilin ini ha titindugon nga Fires Expeditionary Advanced Base o EAB. Magseserbe ini nga outpost han mga ispesyal nga pwersa han US agud kontrolon an Bashi Channel, an haligot nga aragian han dagat giutan han Pilipinas ngan Taiwan. Syahan na nga iginposisyon han US dinhi an Typhon Missile System nga iginsakob ha nasud hadton Balikatan 2024.

Mayda otoridad an mga pwersa nga Amerikano ha EAB nga “magpabuto” ha “pangontra nga mga barko” bisan kun nakasakob hira ha teritoryo han Pilipinas. Igintatransporma hini an mga isla han Batanes komo firing line han US Navy. Ha sugad, direkta hini nga iginbubutang an katawhan han Batanes, ngan bug-os nga norte-este nga Luzon, ha syahan nga linya han pag-atake ingkaso lumarab an armado nga agway giutan han US ngan China, labina ha Taiwan.

Pormal gihap nga titikangan ha Balikatan 2025 an operasyon han Littoral Rotational Force-Luzon, usa nga yunit han US Marines nga permihan nga maduok ha kabaybayunan han Luzon. Dinhi gihap syahan nga direkta nga mapartisipar an mga pwersa han Japan ha war games, kahuman an pira katuig nga pagin obserber hini.

Iginkokonsidera han China ini nga mga maniobra komo pagpapapintas o “escalation” han mga tensyon giutan hini ngan han US. Ginpahimatngunan hini an rehimen Marcos nga diri magpagamit ha US komo “proxy deterrence,” labina ha Bashi Channel.

Basar ha mga pampubliko nga rekord, agsub an paggamit han mga aircraft carrier han US ha dagat nga teritoryo han Pilipinas. Labot ha Bashi Channel ngan Sulu Sea, gintatalabok han mga bokis-de-gerra han US an mga kadagatan giutan han mga isla (ha San Bernardino Strait ha Samar, Leyte Gulf, Balabac Strait ha Palawan ngan Surigao Strait). Usa hini nga mga barko an aircraft carrier nga USS Theodore Roosevelt. Dinuok ini ha mga gin-aagwayan nga teritoryo, sugad han Paracel Islands ngan Scarborough Shoal, ngan nagkayer han dugang nga presensya han mga barko ngan edro nga Chinese.

Diri mamenos ha upat nga barko nga pan-sarbey ha tereyn ha ilarum han dagat nga ginpapadalagan han US Navy an haros waray-hunong nga nagpirme ha South China Sea hadton 2024. Lupgop han ginsasarbey hini an Bashi Channel, Balabac Strait ngan Verde Island Passage giutan han Mindoro ngan Batangas.

Aragianan gihap an Pilipinas han mga panmomba nga edro nga ginpapalupad han US Air Force tikang ha base militar hini ha Guam agud magpatrulya ha South China Sea. Hadton 2024, namonitor han China an pagpadara han US han mga panmomba nga edro hin 32 kabeses agud maghimo han 56 nga sortie, duha kabeses nga mas agsub tanding ha iginhimo hini hadton 2023. Komun nga ruta hini nga mga edro an Bashi Channel ha norte ngan Sulu Sea ha sur han nasud.

Lansaran gihap an nasud hin mga unmanned aerial vehicle sugad han MQ-9 Reaper UAV nga nakabase ha Clark Airbase ngan ha Palawan ha ilarum han Task Force-Ayungin han US. Ha nakalabay nga Balikatan, nagpalupad an US hin mga edro nga paniktik kontra ha China tikang ha mga base hini ha Clark Airbase ha Pampanga; Fort Magsaysay ha Nueva Ecija, Lal-lo Airport ngan Camilo Osias Naval Base ha Cagayan; Benito Ebuen Air Base ha Cebu ngan bisan ha Ninoy Aquino International Airport.