Mahugot nga ginsukna ni Atty. Carlos Zarate, hadto anay representante han Bayan Muna, an plano han rehimen Marcos nga igsapribado an Caliraya-Botocan-Kalayaan (CBK) complex. Sering niya, magdudurot la ini hin mas pagmahal han sukot ha kuryente nga dugang nga paras-anon han katawhan nga nakasarig ha serbisyo.

“Kinahanglan an gubyerno an may kontrol ha mga nangunguna nga serbisyo sugad han kuryente. Imbes nga ibaligya an CBK, kinahanglan ini himuon nga modelo han renewable energy nga magpapahimubo han sukot ha kuryente para ha ngatanan,” dugang ni Zarate.

Nakatalaan an pribatisasyon han CBK complex ha katapusan han Hunyo yana nga tuig. Sigon ha Department of Finance (DOF) posible nga kumita an gubyerno hin ₱50 kabilyon piso ($897.99 kamilyon dolyar) tubtub ₱100 kabilyon piso tikang ha pribatisasyon han pasilidad.

An 728 megawatt (MW) Caliraya-Botocan-Kalayaan hydropower complex an nalalain nga naandar nga hydroelectric facility nga pananag-iya han Pilipinas. Ini liwat an pinakadaan nga hydropower plant ha nasud.

Ginkokomponer an CBK complex han Botocan hydro electric power plant (HEPP) nga igintindog hadton 1939 nga may 20.8MW nga kapasidad, han Caliraya HEPP nga igintindog hadton 1942 nga may kapasidad nga 22MW, ngan Kalayaan pump storage power plant nga igintindog hadton 1983. Nakatindog an mga planta ha mga barangay han Kalayaan, Lumban ngan Majayjay ha Laguna.

Syahan nga ginpauswag an complex ha ilarum han National Power Corporation (NAPOCOR). Hadton Pebrero 7, 2001, upisyal nga gindumara han CBK Power Company Limited an pagdumara ha CBK complex ha ilarum han Build-Operate-Transfer scheme han gubyerno han Pilipinas pinaagi han NAPOCOR nga mahuhuman kataliwan hin 25 katuig.

Hadton Abril 2005, nakuha tikang ha orihinal nga tag-iya an CBK BROT Agreement han duha nga Japanese nga kompaniya—an Electic Power Development Co., Ltd (J-Power) ngan Sumitomo Corporation. Mahuhuman an kontrata hini ha Pebrero 2026.

An CBK complex usa ha tulo nga nasasalin nga dagko nga planta han kuryente nga pananag-iya han gubyerno. Iginpailarum ini ha Power Sector Assets and Liabilities Management Corporation (PSALM) para ha pribatisasyon han mga pasilidad. Nakatalaan na liwat nga igbaligya an duha pa—932MW Agus-Pulangi hydropower complex ha Mindano grid; ngan an 210MW Mindanao coal plant.