Patarasak ang pagpalapad sang mga komersyal nga plantasyon sa idalum sang rehimen US-Marcos nga nagapang-agaw sang duta kag palangabuhian sang mga mangunguma, mamumugon sa uma kag mga tumandok sa lain-lain nga bahin sang pungsod.

Sadtong Agosto 3, gin-anunsyo sang Department of Agriculture (DA) ang pagbug-os sang Joint Memorundum Circular nga ginalakipan sang 38 ka pungsodnon nga ahensya sang gobyerno agud padasigon ang pag-aprubar sa mga ginatawag nga estratehiko nga pangapital sa sektor sang agrikultura kag pagpangisda. Nakatum-ok ang DA sa pagpadamo sang gina-eksport nga produkto nga mataas ang balor kaangay sang palm oil, saging, pinya, kakaw, kape, kawayan, goma kag iban pa, kag pagpalapad sang mga kadutaan nga pwede sakupon sang mga korporasyon para sa ila plantasyon paagi sa “industry road maps” ukon plano sa pagpauswag sa produksyon.

Pagkatapos nga pirmahan ni Marcos ang bag-o nga layi nga magapahanugot sa 99-tuig nga pagpa-arkila sang duta sa mga dumuluong nga korporasyon, pat-od nga magadamo pa ang mga plantasyon nga itukod sa pungsod. Mas nga mawad-an sang seguridad sa pagkaon ang pungsod tungod sa nagagamay nga nagagamay nga ginatalana para sa produksyon sang humay, utanon kag iban pa nga pagkaon, dugang pa sa lapnagon nga pagbaylo-gamit sang duta para sa real estate kag engrande kag maki-dumuluong nga imprastruktura.

Agresibo nga gina-agawan kag ginadingutan ang mga mangunguma kag tumandok sang duta nga matamnan. Madamo sa ila ang ginatabog sa mga interyor kag nagakapilitan nga magsulod sa lain-lain nga palangabuhian. Ang iban ginahimo nga kontraktwal nga mamumugon sang mga korporasyon nga naga-agaw sang ila duta. Lakip ang mga mamumugon sa mga plantasyon ang nagabaton sang pinakanubo nga sweldo.

Paglapad sang mga plantasyon

Ang Pilipinas ang ikatatlo nga pinakadako nga tig-eksport sang saging sa kalibutan. Yara sa 450,000 ka ektarya ang kabug-osan nga plantasyon sang saging sa pungsod. Pinakadako sa mga ini ang Dole Philippines nga may 20,000 ka ektarya nga plantasyon sa Davao kag Bukidnon. May plano ini nga palaparon sang 12,000 ka ektarya ang plantasyon sini sa masunod nga panahon. Ang iban pa nga dalagko nga plantasyon amo ang sa Tagum Agricultural Development Company sa Panabo, Davao City, Sumifru Corp., Lapanday Foods Corp. kag Unifrutti Tropical Philippines. Sa Davao, kon diin yari diri ang mayoriya sang mga plantasyon, yara sa ₱476/adlaw ang kinaandan nga sweldo sang mamumugon sa uma.

Sadtong Hulyo, gin-anunsyo sang Phividec nga ginapaarkilahan sini sa Del Monte Phil. Inc. (DMPI) ang 226.4 ektarya nga kadutaan sa special economic zone sa Misamis Oriental, nga nakategorya para sa gamit industriyal. Plano nga himuon nga plantasyon sang pinya kag kapayas ang duta. Magluwas pa diri, may 30,000 ka ektarya nga plantasyon sang pinya ang DMPI sa Bukidnon kag Misamis Oriental nga ginakabig nga pinakadako nga plantasyon sa bug-os nga kalibutan. Sa pihak sang higante nga kita sang kumpaniya, yara sa ₱461/adlaw lang ang sweldo sang mga mamumugon sa plantasyon.

Magalab-ot sa 1,000 ka pamilya ang mapalayas kag 1,000 ka mangunguma ang mawad-an sang palangabuhian tungod sa pagtukod sang 6,000 ka ektarya nga plantasyon sang oil palm sang kumpaniya nga Consunji kag Hacienda Asia Plantations, Inc. sa Candoni, Negros Occidental. Yara sa ₱488/adlaw ang minimum nga sweldo sang mga mamumugon sa uma sa plantasyon. Sa lista sang estado sadtong 2022,yara sa 63,380.85 ka ektarya ang kabug-osan nga kalaparon sang plantasyon sang oil palm sa pungsod, plano sang DA nga palaparon pa ang sakop sini padulong sa 117,212 ektarya sa tuig 2033.

Magluwas sa mga ini, natalana man nga palaparon ang mga komersyal nga plantasyon sang kape kag kakaw sa SOCCSKSARGEN, Davao, kag BARMM; kag paho sa Pangasinan, Isabela, Pampanga, Cebu City, kag Zamboanga City.

Binilyon ka dolyar ang ginapauli nga kita sang mga dumuluong nga korporasyon nga nagapanag-iya sang mga plantasyon sa Pilipinas. Wala ini labot sa igadulot sini nga grabe nga pagkaguba sa kapalibutan. Ang malaparan kag wala sang renda nga paggamit sang mga kemikal nga pestisidyo kag abono nagahilo sa duta kag katubigan, kag nagadulot sang grabe nga balatian sa mga mamumugon sa uma kag ila mga pamilya.

Kon bayaan, ang mga plantasyon indi na matamnan tungod sang pila ka dekada nga paggamit sang kemikal nga pestisidyo kag abono. Dekada ang malab-ot antes liwat mapuslan ukon magbalik sa daan nga katambok ang mga kadutaan nga ginhimo nga plantasyon.