Indi malipatan sang mga residente sa Marcia ang pila ka dekada na nga pagbulig sang Partido kag hukbo sang banwa sa ila komunidad. Sa malawig na nga panahon, nangin kaupod nila ang mga Pulang hangaway. Sa giya sang Partido, natun-an nila ang Katilingban kag Rebolusyon Pilipino, mga ispesyal nga kurso kag iban pa nga nag-organisa kag nagpahulag sa bug-os nga baryo. Nahatagan sang solusyon ang problema sang ila mga katigulangan batuk sa mga grupo nga tulisan sa lugar nga barahubal nga nagapang-agaw sang ila mga produkto kag nagpatay sa ila mga kapamilya kag kabataan nga wala sang ikasarang nga magbato. Nasilutan ang mga lider sang grupo nga ini.

Sa idalum sang Ikaduha nga Dungganon nga Kahublagan Panadlong, nalunsar nila ang kontra-pyudal nga paghimakas batuk sa mga lokal nga agalon mayduta. Nagmadinalag-on sila sa pagpauntat sa mahimuslanon nga pamaagi sang mga ini. Napadaug nila ang indi paghatag sang porsyento sang ila ani. Sa bulig sang mga kaupod, nangin gawi na nila ang pagpatuman sang simple nga kooperasyon sa hilikuton produksyon kag iban pa sa baryo.

Siling nila, wala nila sadto naagum ang hustisya kon wala ang Partido, hukbo sang banwa kag bug-os nga rebolusyonaryong kahublagan.

Pagtadlong kag pagsulong

Gindungan sang taga-Marcia ang pagtumod sang mga kasaypanan kag kahuyangan sa kubay sang Partido, Hukbo kag organisasyon masa sa proseso sang liwat pagtukod sang tsapter sang Pambansang Katipunan ng mga Magbubukid (PKM). Ginlunsar nila ang pagsaway kag pagsaway sa kaugalingon. Ginsaway nila ang mahinay nga pagtukod sang PKM kag ang patay-sindi nga estilo sang hilikuton masa. Suno sa ila, wala nahatagan sang igtalupangod ang hilikuton sa pagpalapad sang baseng masa. Pasulit-sulit ang pagtuon sang mga kurso sa PADEPA kag iban pa nga indi naman santo sa subong nga ginaatubang nga problema sa baryo kag baseng masa. Ang Partido, Hukbo kag bug-os nga rebolusyonaryong kahublagan dungan man nga nagsaway sa kaugalingon sa ila amot sa pangkabug-osan nga pag-atras sa nagligad nga mga tuig.

Sa punta nga bahin sang asembliya, ginhiwat ang eleksyon sa pagpili sang tsirman kag mga kagawad bilang mga ikaduha nga tsirman sa lain-lain nga patag sang hilikuton. Ginpili nila ang sadto mga lider sa komiteng pang-organisa bilang mga kagawad. “Uyatan naton ang ginhatag sang taga-baryo nga katungdanan,” sumpa sang bag-o napilian nga komite.

Gilayon nga ginhapag ang isa ka tuig nga programa sang PKM agud pataason ang lebel sang organisasyon masa. Target nila nga tukuron ang komiteng rebolusyonaryo sa baryo sa sulod sang anum ka bulan. Antes sini, sunod-sunod nila nga tukoron ang lubos nga asosasyon masa sang pamatan-on, kababaehan kag mga mamumugon pang-kultura. Tungdan man nila ang hilikuton rekoberi kag pagpalapad sang baseng masa para may malapad nga mahulagan ang mga katapo kag magserbe nga maniobrahan sang Bagong Hukbong Bayan samtang ginapangibabawan sini ang “self-constriction kag sobra nga konsentrasyon.”

Target man sang asosasyon nga dungan nga konsolidahon ang tanan nga pwersa paagi sa hilikuton edukasyon kag propaganda. Gintum-okan sini ang pagtuon sa Padepa, Rebolusyon, kurso sa inaway banwa kag iban pa. Luyag man sini nga pabaskugon ang milisyang bayan kag iban pa nga yunit gerilya nga reserba nga kusog sang BHB. Kahibalo sila sang importansya sini bilang dugang nga armadong pwersa sa pagsilot sa mga traidor kag pasistang kaaway, kag pagpangkumpiskar sa ila mga armas kag iban pa nga lohistika militar halin sa madinalag-on nga taktikal nga opensiba.

Handum nila nga kumpletuhon ang hilikuton sa sosyal nga imbestigasyon kag sugpunan ang madinalag-on nga kahublagan kontra-pyudal sa nagligad batuk sa mapanghimulos nga agalon mayduta kag nagbulos nga bag-o nga tipo nga agalon mayduta sa ila lugar.

Suno kay Ka Jetro, isa sa mga lider masa nga nagtambong, “ang madinalag-on nga pagtukod naton subong sang PKM sa baryo pamatuod sang kamatuoran nga malig-on nga nagatindog ang rebolusyonaryong kahublagan sa kaumhan.” Samtang ginasab-og naton ang binhi sang organong gahum pangpulitika sa aton larangan gerilya subong, segurado nga ginahimo man ini sang mga kaupod sa iban pa nga larangan gerilya sa bug-os nga kaislahan, siling niya.

Sa pagpauli sang mga nagtambong, dala-dala nila ang ila bag-o nga mga katungdanan kag nagabalingaso nga handum nga lab-uton ang pungsodnon nga kahilwayan kag matuod nga demokrasya.

(Basahon ang una nga bahin, Tsapter sang PKM, natukod sa tunga sang operasyon militar sa Negros, Ang Bayan, Septyembre 7, 2025)