Iglalansar ha Pilipinas ha Mayo an World Nuclear Supply Chain Conference. Ini an ikaduha nga katitirok nga gin-organisa han World Nuclear Association agud padig-unon an pankalibutan nga suplay para ha mga proyekto nga nukleyar. Hadton Nobyembre 2025, gin-anunsyo han Department of Energy (DOE), nga abrido na an Pilipinas para ha pagtindog han mga nukleyar nga planta. Plano mismo han DOE nga magtindog han syahan nga naandar nga planta ha 2032 nga mayda kapasidad nga 1,200 megawatts (MW), nga ginsesering nga mahiluag ngadto ha 4,800 MW ha 2050.

Nagpahayag naman an Meralco hadton Enero 5 nga maghihimo ini hin pag-aram para ha paggamit han small modular reactor (SMR) nga popondohan han US Trade and Development Agency. Katuyuanan kuno hini nga analisaron an kapas para ha enerhiya nga nukleyar ha Pilipinas.

Hadton 2024, ginproponer ni Mark Cojuangco, tinaglawas han ikaduha nga distrito han Pangasinan ngan lider han ispesyal nga komite ha nukleyar nga enerhiya, an pagtindog han 1,000 MW nga nukleyar nga planta ha Labrador, Pangasinan nga nagbabalor hin ₱255 kabilyon. Ginbabandera han kongresista nga makakabulig ini ha pagpapamenos han sukot ha kuryente ha prubinsya.

Pagtipa han katawhan

Yana pa la, aktibo na nga gintitipahan han mga Pangasinense, tawo ha singbahan ngan maka-kalibungan an plano nga pagtindog han nukleyar nga planta ha Labrador. Segurado hira ha destroso nga dara hini ha pakabuhi, kalibungan, ngan kalibsugan han katawhan ngan masunod nga mga henerasyon. Inabot ha 33 nga lider han Singbahan Katoliko an nagpahayag hin pagtipa dinhi. Hadton Enero 4, naglansar hin misa ngan protesta ha bungto han Labrador, nga ginpangunahan han diyosesis han Alaminos. Sigon ha Pangasinan People’s Strike for the Environment (PPSE), diri solusyon an planta ha krisis ha kuryente. Lugod, mas magmamahal pa ini ngan magreresulta ha paghahakin hin super-tubo han mga higante nga negosyante.

Sugad han nahitabo ha Bataan Nuclear Power Plan ngan ha gatus-gatos nga dagko nga proyekto nga imprastruktura, segurado nga surok ini han dako nga kikbak han mga burukrata kapitalista ngan magigin substandard an pagkahimo. Waray talwas nga pamaagi an gubyerno para ha paglabog han basura nga radioactive. Bulnerable liwat an titindugan hini ha bagyo ngan linog, nga posible magdurot hin dako nga disgrasya. Mas grabe pa, samtang mag-aantos an katawhan tungod ha magigin epekto han planta, derudekada nga magbabayad hin utang an katawhan para ha pagpapatindog han mga planta nga papahimulsan la han langyaw ngan lokal nga kumprador burgesya ngan burukrata kapitalista.

Duso han imperyalismo nga US

An pag-abre para ha mga nukleyar nga planta ha Pilipinas bunga han pagduduso han imperyalismo nga US nga abrihon an nasud komo merkado han mga kompaniya hini. Hadton Nobyembre 2022, ginpirmahan han Pilipinas an US-Philippines 123 Agreement for Civil Nuclear Energy Cooperation nga nagpapailarum ha “pagpapauswag” han enerhiya nga nukleyar han Pilipinas ha pagdumara han US.

Ginsesering han US nga ang pagpapahiluag han produksyon han nukleyar nga enerhiya kaparte han palisiya hini ha “nasyunal nga seguridad.” Sigon ha US Department of Energy Information Administration hadton 2018, mahitaas hin 50% an paggamit han kuryente ha bug-os nga kalibutan pag-abot han 2050 tungod ha pag-uswag han ekonomiya, mas hiluag nga akses ha enerhiya, ngan pagdako han populasyon. Tungod hini, kinahanglan itriple an produksyon han nukleyar nga enerhiya agud batunon an panginahanglan.

Ginlalauman nga maganansya an US hin masobra $1 katrilyon tubtub 2050 tikang ha pag-eksport han nukleyar nga teknolohiya sugad han SMR. Karuyag liwat hini labawan an China ngan Russia ha produksyon han nukleyar nga enerhiya. Ha nakalabay nga lima katuig, 80% han mga nukleyar nga proyekto tikang ha China, samtang katin han Russia an masobra 40% han pankalibutan nga kapasidad ha produksyon han uranium (gamit nga sungo ha mga nukleyar nga planta).

Ginduduso liwat han dagko nga kompaniya an pagtindog han SMR para batunon an natikagrabe nga panginahanglan ha kuryente han Artificial Intelligence Data Centers. Hadton 2024, nagtikang nga mamuhunan an Amazon, Google, Meta, ngan Microsoft ha pagtindog han mga SMR para ha ira operasyon.

An SMR relatibo nga bag-o nga klase han mga nukleyar nga planta. Ginrarakudako ini komo talwas, mas barato, ngan masayon padamuon, bisan kun waray pa bisan usa nga komersyal nga operasyon an naandar agud pamatud-an ini. Ha kamatuoran, an pipira nga nag-atentar nga maglatag han SMR komo surok han komersyal nga kuryente, waray magpadayon tungod ha kadako han gastos ha konstruksyon.

Sukwahi ha ginsesering nga “sustenable” ngan “mas maupay” ha kalibungan an nukleyar nga enerhiya tanding ha lana, naghihimo ini hin basura nga radioactive nga mapanhibang ha kalibsugan han tawo (napamatud-an nga nagdudurot han kanser). Tikang ha pagmimina han uranium tubtub ha paglabog han basura han planta, nagdudurot ini hin polusyon ha tuna, salog ngan dagat. Nagpapabilin liwat nga problema an pag-istak ngan paglabog han basura nga nagpapabilin nga radioactive ha sakob hin pira kayukot nga tuig.