Editoryal

Ayat ha katawhan ngan kabatan-unan ha padayon nga butaray nga korapsyon ngan panmuypoy

, ,

Ginpupuntirya, ginhahadlok ngan gintatarhug han rehimen US-Marcos an katawhan, labina an mga kabatan-unan, atubangan han padayon nira nga pagkadismaya ha butaray nga korapsyon ngan panmuypoy. Ginpupuypoy an ira hingyap ha atubangan han grabe nga kamahinay nga mga pitad han reaksyunaryo nga gubyerno para mapagpabaton an ngatanan nga dabi ha korapsyon.

Gamit an mga armado nga alipures ngan mga ahensya nga panseguridad hini, ginkasuhan han “sedisyon” ngan “panunulsol han rebelyon” an pira nga lider masa, kaupod an mga lider han mga kabatan-unan nga estudyante nga aada ha unhan han hiluag nga mga paggios kontra korapsyon hadton nakalabay nga tuig. Klarado hini nga larang an magsabrag hin kahadlok ha katawhan, pamingawon hira, paluyahon an ira determinasyon nga ipakigbisog an ungara nga hustisya, ngan idisikaril an mga plano nga igpadayon an mga gios protesta.

Ha social media, ginhihimo han NTF-Elcac ngan han Armed Forces of the Philippines an kampanya nga “pandudumog” gamit an mga binaydan nga troll, kaupod an pira kayukot nga sundalo han AFP, para lumuson ha panginsulto o pagtamay an hin-o man nga mayda komento nga kritikal o nasuson ha rehimen Marcos, ngan labina kontra ha pangabuso han militar ngan pulis. Ginhihimo ini ha balayan han “kontrainsurhensiya” tungod kay ngatanan nga pagsukna ha korapsyon ngan panmuypoy ginkikit-an nga parte han propaganda han rebolusyunaryo nga kagiusan.

Natikagrabe an sarbeylans ngan pan-gigipit ha mga kampus, direkta man nga ginhihimo han mga ahente militar, o kakunsabo an administrasyon han pira nga eskoylahan. Direkta ini nga hulga ha kalibrihan han mga institusyon nga pan-akademiko. Ginpapatay ni Marcos ngan han NTF-Elcac an kritikal, progresibo ngan patriyotiko nga panhunahuna, pag-aram ha kasaysayan ngan pag-imbestigar ha katilingban, labina han mga kabatan-unan, ha pagbansag hini komo “terror grooming.”

Waray gud mahibaro ha kasaysayan hi Marcos ha pagpinsar nga mapapamingaw niya pinaagi han panguwat ngan panhadlok an katawhan Pilipino, labina an mga kabatan-unan nga estudyante, ha ira pag-ato ha korapsyon ngan pangabuso han pipira nga aada ha poder, ngan pagpartisipar ha pakigbisog agud baguhon an bagakolonyal ngan bagapyudal nga sistema.

Espiho han hilarum nga kangalas han katawhan ha naghahadi nga sistema an binuto nga protesta hadton Septyembre-Nobyembre han nakalabay nga tuig, labina ha pira nga kampus ha magkalain-lain nga dapit han nasud. Inawas ha mga paggios han mga kabatan-unan nga estudyante an hiluag nga hingyap ngan kangalas han hiluag nga masa han katawhan ha korapsyon ngan ha burukrata-kapitalista nga sistema nga nagpapariko ha pipira ngan nagpapakuri ha katawhan.

Gintagan nira hin tingog an milyun-milyon nga Pilipino nga biktima han korapsyon, han mga pagbaha tungod ha mga palpak ngan ginpapangwartahan nga mga proyekto nga flood-control, han mga maluya nga farm-to-market road ngan iba pa nga imprastruktura, han nadudunot nga mga pankatilingban nga serbisyo nga ginhikawan han ginkikinahanglan gud nga pondo, ngan damo nga iba pa nga pakuri nga dara han burukrata kapitalismo. Kaupod han katawhan, gin-aadman nira kun tiunan-o gin-imponer han imperyalismo nga US ini nga dunot nga sistema ha Pilipinas, pinaagi han mga ginpahiara hini nga pulitiko ngan tagdumara han reaksyunaryo nga burukrasya.

Determinado nga igpadayon han mga kabatan-unan ngan katawhan nga ipasulong an kagiusan protesta kontra ha korapsyon ngan dunot nga gubyerno. Maaram hira kun tiunan-o an kada oras nga magmingaw hira ngan humutos an protesta, ginsisingabot ni Marcos ngan han mga igkasi parupangawat para magkawat ngan magpariko.

Nagpapakabungol hi Marcos ngan iya mga korap nga upisyal ha hiluag nga aringasa han protesta. “Padayon an kalipay,” baga deklarasyon nira, han padig-unon an badyet para ha 2026 nga putos ha pork barrel, ngan mga bag-o nga proyekto nga pan-imprastruktura sugad han mga bilding nga eskoyalahan. Baga hin nagdidinagmit yana an DPWH ha pagbuhos han bilyun-bilyon kapiso nga “pangayad” ha EDSA ngan iba pa nga haywey ngan tulay, samtang ha hirayo nagkikita an publiko.

Magseserra na la an gintukod ni Marcos nga Independent Commission for Infrastructure waray pa ini mahinungdanon nga nahimo labot ha pagawason nga mayda ginhimo hi Marcos, ngan tahuban an baratunon han Malacañang. Gin-gagamit yana ni Marcos an Ombudsman agud gipiton an mga karibal ha pulitika, o igsakripisyo an pira nga diri na niya mahisalbar nga kaalyado nga pulitiko o upisyal, nga hul-os nga nabuksas an pagkakadabi ha pandambong. An mga pinakasuok nga upisyal ni Marcos nga dabi ha korapsyon (sugad kan Bersamin, Pangandaman ngan iba pa) ginpahirayo ni Marcos ha mga imbestigasyon ngan ha pagpapabaton han katawhan.

An samwak nga korapsyon ngan butaray nga pagpapariko han pipira ha reaksyunaryo nga gubyerno, pag-abuso ha poder ngan panmuypoy ha mga demokratiko nga katungod han katawhan, padayon nga nagpupukaw ha bug-os nga katawhan nga gumios ngan umato. Napapanahon gud an mga rali nga nakatalaan ha tiarabot nga mga semana, labina an paghandum ha hilaguan nga pagwewelga han mga kabatan-unan nga Pilipino hadton Sibwada han Syahan nga Kwarter han 1970, tubtub ha ika-40 katuig nga pagahandum ha makasaysayan nga pag-aalsa ha Edsa nga nagpabagsak ha kurakot ngan abusado liwat nga diktadura ni Marcos Sr. Maupay nga higayon ini agud magkaurusa an katawhan ngan paaningalon an guliat nga “tanan nga dabi, kinahanglan papagbatunon.”

Kinahanglan diri masumo an katawhan ha pagbuksas ha ngatanan nga korapsyon, mga maanomaliya nga kontrata han gubyerno, pangawat ha baul-karikuhan han katawhan, pagmalgastar han pampubliko nga pondo ngan iba pa nga pamaagi han paghakin han karikuhan han mga burukrata kapitalista. Kinahanglan liwat ibuksas an kakunsabo nira nga dagko nga kumprador burgesya ngan mga langyaw nga kapitalista ha pandambong ngan panlupot han karikuhan han nasud.

Partikular nga ayat ha mga kabatan-unan nga estudyante nga padayon nga pakusgon an pagpapahayag han hingyap han katawhan kontra ha korapsyon ngan kadunutan han bug-os nga naghahadi nga sistema. Kumadto ha kun hain an masa—ha mga pabrika, uma ngan komunidad ha mga syudad ngan kabaryuhan—agud mahibaruan ha kongkreto an madarahug nga hampak han korapsyon ngan burukrata kapitalismo ha kinabuhi han masa. Pandayon an kaburut-on ngan panindugan para ha hiluag nga masa han katawhan, ngan ighalad an panahon para kab-uton an tinguha nga makatadungan ngan malamrag nga kabubwason.

An ungara nga tapuson an korapsyon han reaksyunaryo nga gubyerno makakab-ot la ha pakigbisog para tapuson an imperyalismo, pyudalismo ngan burukrata kapitalismo, an tulo nga demonyo nga nagpapakuri ha katawhan. Mahihimo ini ha pagpapasulong han demokratiko nga rebolusyon han katawhan, pinaagi han panmaihaan nga gerra han katawhan. Ibabagsak an reaksyunaryo nga estado ngan tutukuron an demokratiko nga gubyerno han katawhan nga bubug-uson han mga trabahador, parag-uma ngan iba pa nga demokratiko nga sektor, ngan magtataglawas ha ira hingyap para ha nasyunal nga katalwasan ngan pankatilingban nga hustisya.

Ayat ha katawhan ngan kabatan-unan ha padayon nga butaray nga korapsyon ngan panmuypoy