Han aprubahan han Kongreso ngan Senado an ginproponer nga nasyunal nga badyet para ha 2026, nabuksas nga magbubuhos an rehimen Marcos hin ₱8.1 kabilyon ha Support to Barangay Development Program (SBDP) han National Task Force (NTF)-Elcac. Ginkundenar ini han magkalain-lain nga grupo, kaupod an mga grupo nga relihiyoso, tungod kay nagseserbe ini komo pahalipay ha pasismo ha kabaryuhan, ngan diri baton ha mga gamot han kakurian ngan armado nga sumpakiay.

Syahan nga ginpatuman an SBDP ha Eastern Visayas (EV) hadton 2021. Sugad ha iba nga rehiyon, kada “benepisyaryo nga barangay” gin-alutagahan hin ₱20 kamilyon, nga ha dayuday nagin ₱4.5 kamilyon ngan ₱2.5 kamilyon ha mga masunod nga tuig. Para kuno ini ha mga farm-to-market road, health center, klasrum ngan programa nga pakabuhian.

Ha tahub han Regional Task Force-Elcac, gindumara han 8th ID an SBDP. Ha pag-aram han Larab, 700 nga barangay ha EV an nahilista komo “benepisyaryo” han programa tikang 2021-2025. Katugbang ini hin 16% han 4,390 nga barangay ha rehiyon.

Agud mahiapi komo “benepisyaryo” an usa nga barangay, kinahanglan igdeklara hini an rebolusyunaryo nga kagiusan nga “persona non grata” (diri makarukarawat), magtukod hin Barangay Task Force-Elcac, magpasurender hin mga residente ngan maghimo hin “peace rally.” An mga yunit han Retooled Community Support Program (RCSP), nga mga sundalo ngan pulis nga gindedeploy han 8th ID ha mga baryo, an magpipinal kun “cleared” o malimpyo na an usa nga barangay, ngan kun mahiaapi na ha SBDP. Napipirme an istatus han barangay kahuman han pira kabulan o tuig han dirudiretso o pabalik-balik nga pagkakampo han mga yunit han RCSP.

Samtang aada ha baryo, nagkakampo an mga sundalo ha mga pampubliko nga pasilidad sugad han barangay hall, eskoylahan, singbahan, plaza ngan health center. Bisan balay han parag-uma ginhihimo nga baraks. Wala-tuo an pagtalapas ha katungod han mga residente sugad han panmatay, panharas, ngan iligal nga pag-aresto. Ginhihibang an ira mga tanum ngan higamit, ginkakawatan hira, ngan ginpapailarum ha “lockdown” an komunidad.

An mga baryo nga kalakip ha SBDP amo liwat an ginpailarum ha baga-balaud militar nga pan-gigipit. Subay ha pag-aram han Larab, diri mamenos ha 569,666 nga indibidwal o 131,643 nga panimalay an nahipailarum ha militar nga paghahadi han 8th ID.

Sigon mismo ha 8th ID hadton 2020, inabot ha 1,513 nga barangay an nagdeklara nga “persona non grata” an rebolusyunaryo nga kagiusan. Pagligis ngan pag-ungbaw ini han militar ha sibilyan nga panggubyernuhan. Labot pa, ginpapakita hini nga an militar nga paghahadi ha kabaryuhan diri la limitado ha mga ginpailarum ha RCSP. Subay ha ihap han 8th ID, posible nga inabot ha usa kamilyon katawo an nahipailarum ha militar nga paghahadi ha rehiyon tikang 2018.

Pinakahitaas nga ihap han mga pagtalapas

Nahireport liwat an 43,947 nga biktima han pagtalapas ha tawhanon nga katungod ha mga tuig nga 2018-2025, diin kadam-an han mga biktima mga parag-uma. An mga lugar nga mayda pinakadamo nga pagtalapas an mga barangay nga ginbuhusan han kadak-an han pondo han SBDP. Nagin “pahalipay” an SBDP para ha mga barangay nga ginpailarum ha militar nga paghahadi han mga yunit han RCSP.

Aada ha 44% han mga nahilista nga pagtalapas nakakonsentra ha Northern Samar. Ini liwat an prubinsya nga mayda pinakadamo nga barangay nga “benepisyaryo” han SBDP (240). Kadam-an ha mga kaso nahilista ha Las Navas nga mayda pinakadamo nga barangay nga “benepisyaryo” han SBDP.

Kalakip ha 10 nga bungto nga mayda pinakadako nga pondo han SBDP amo an Catubig, Catarman, ngan Palapag. Sugad han Las Navas, nahiagum ini hin grabe nga mga pag-atake sugad han panmomba, panmatay, ngan pagpapasurender.

Inabot naman ha 26% han mga kaso an nahilista ha prubinsya han Samar. Ha bungto han San Jose de Buan nahilista an pinakadamo nga insidente han pan-gigipit ha masa. Diri urusahon nga 13 ha 14 nga barangay hini nahiapi komo “benepisyaryo” han SBDP.

Samtang, aada ha Leyte an 15% han mga kaso han pagtalapas ha tawhanon nga katungod, samtang 11% an aada ha Southern Leyte. Kadam-an dinhi nahilista ha mga bungto han Jaro, Sogod ngan Bontoc. Nahilista liwat ha mga syudad sugad han Tacloban an mga kaso han detensyon ngan pan-gigipit han kabatan-unan-estudyante, aktibista ngan tagdepensa han tawhanon nga katungod.

Tikang ha Larab, Enero 3, 2026.