Ipahigayon sa Pilipinas sa Mayo ang World Nuclear Supply Chain Conference. Kini ang ikaduhang panagtigum nga giorganisa sa World Nuclear Association aron palig-onon ang kalibutanong suplay alang sa mga proyektong nukleyar. Niadtong Nobyembre 2025, gianunsyo sa Department of Energy (DOE), nga abli na ang Pilipinas alang sa pagtukod og mga plantang nukleyar. Plano mismo sa DOE nga magtukod og unang planta sa 2032 nga adunay kapasidad nga 1,200 megawatts (MW), nga ginasulting modaku pa ngadto sa 4,800 MW sa 2050.

Nagpadayag usab ang Meralco niadtong Enero 5 nga maghimo kini og pagtuon alang sa paggamit og small modular reactor (SMR) nga pagapondohan sa US Trade and Development Agency. Laraw kuno niining tukion ang kapasidad alang sa enerhiyang nukleyar sa Pilipinas.

Niadtong 2024, gisugyot ni Mark Cojuangco, representante sa ikaduhang distrito sa Pangasinan ug pangulo sa espesyal nga komite sa nukleyar nga enerhiya, ang pagtukod og 1,000 MW nga plantang nukleyar sa Labrador, Pangasinan nga nagkantidad og ₱255 bilyon. Ginabandera sa kongresista nga makatabang kini sa pagpaubos sa singil sa kuryente sa prubinsya.

Pagbabag sa katawhan

Karon pa lang, aktibo nang gibabagan sa mga Pangasinense, tawong-simbahan ug maki-kinaiyahan ang planong pagtukod sa plantang nukleyar sa Labrador. Sigurado sila sa kadaut nga dala niini sa pangibuhian, kinaiyahan, ug panglawas sa katawhan ug sunod nga mga henerasyon. Mikabat sa 33 ka lider sa Simbahang Katoliko ang nagpadayag og pagsupak dinhi. Niadtong Enero 4, naglunsad og misa ug protesta sa lungsod sa Labrador, nga gipangunahan sa diyosesis sa Alaminos. Matud sa Pangasinan People’s Strike for the Environment (PPSE), dili solusyon ang planta sa krisis sa kuryente. Hinunua, labaw pa kining magmahal ug magresulta sa paghakop og superganansya sa mga higanteng negosyante.

Sama sa nahitabo sa Bataan Nuclear Power Plan ug sa gatusan ka dagkung proyektong imprastruktura, siguradong tinubdan kini sa dakung kikbak sa mga burukrata-kapitalista ug mamahimong substandard ang pagkahimo. Walay luwas nga pamaagi ang gubyerno alang sa paglabay sa basurang radioactive. Bulnerable usab ang pagatuuran niini sa bagyo ug linog, nga mamahimong magbunga og dakung disgrasya. Ang mas grabe, samtang mag-antus ang katawhan tungod sa mamahimong epekto sa planta, deka-dekadang magbayad og utang ang katawhan alang sa pagtukod sa mga plantang pahimuslan lamang sa langyaw ug lokal nga burgesya-kumprador ug burukrata-kapitalista.

Duso sa imperyalismong US

Ang pag-abli para sa mga plantang nukleyar sa Pilipinas bunga sa pagduso sa imperyalismong US nga buksan ang bansa isip merkado sa mga kumpanya niini. Niadtong Nobyembre 2022, gipirmahan sa Pilipinas ang US-Philippines 123 Agreement for Civil Nuclear Energy Cooperation nga nagpailalum sa “pagpalambo” sa enerhiyang nukleyar sa Pilipinas sa pagdumala sa US.

Ginasulti sa US nga ang pagpalapad sa produksyong nukleyar nga enerhiya kabahin sa palisiya niini sa “nasudnong seguridad.” Matud sa US Department of Energy Information Administration niadtong 2018, motaas og 50% ang paggamit sa kuryente sa tibuok kalibutan pag-abot sa 2050 tungod sa paglambo sa ekonomiya, mas lapad nga akses sa enerhiya, ug pagdaku sa populasyon. Tungod niini, kinahanglang itriple ang produksyon sa nukleyar nga enerhiya aron matubag ang panginahanglan.

Gilaumang moganansya ang US og kapin $1 trilyon hangtud 2050 gikan sa pag-eksport og teknolohiyang nukleyar sama sa SMR. Gusto usab niining labwan ang China ug Russia sa produksyon sa enerhiyang nukleyar. Sa milabayng lima ka tuig, 80% sa mga proyektong nukleyar naggikan sa China, samtang gunit sa Russia ang kapin 40% sa kalibutanong kapasidad sa produksyon sa uranium (pangsugnod sa mga plantang nukleyar).

Ginaduso usab sa dagkung kumpanya ang pagtukod sa SMR aron sulbaron ang nagkagrabeng panginahanglan sa kuryente sa Artificial Intelligence Data Centers. Niadtong 2024, nagsugod nga mamuhunan ang Amazon, Google, Meta, ug Microsoft sa pagtukod og mga SMR alang sa ilang operasyon.

Ang SMR usa ka relatibong bag-ong klase sa mga plantang nukleyar. Ginabaligya kini isip luwas, mas barato, ug daling padaghanon, bisan og wala pa ni usa ka komersyal nga operasyon ang miganar aron pamatud-an kini. Gani, ang pipila ka nagsulay nga magtukod og SMR isip tinubdan sa komersyal nga kuryente nahagba tungod sa kadaku sa gasto sa konstruksyon.

Sukwahi sa ginasulting “sustenable” ug “mas maayo” sa kinaiyahan ang nukleyar nga enerhiya kumpara sa lana, nagamugna kini og basurang radioactive nga peligro sa panglawas (napamatud-ang hinungdan sa kanser). Gikan sa pagmina sa uranium hangtud sa paglabay sa basura sa planta, nagresulta kini sa polusyon sa yuta, suba ug dagat. Nagpabilin usab nga problema ang paghan-ok ug paglabay sa basura nga nagpabiling radioactive sulod sa liboan ka tuig.