Hiwaton sa Pilipinas sa Mayo ang World Nuclear Supply Chain Conference. Ini ang ikaduha nga pagtipon nga gin-organisa sang World Nuclear Association agud palig-unon ang pangkalibutanon nga suplay para sa mga proyektong nukleyar. Sadtong Nobyembre 2025, gin-anunsyo sang Department of Energy (DOE), nga bukas na ang Pilipinas para sa pagtukod sang mga plantang nukleyar. Plano mismo sang DOE nga magpatindog sang una nga nagagana nga planta sa 2032 nga may kapasidad nga 1,200 megawatts (MW), nga ginasiling magasaka padulong sa 4,800 MW sa 2050.

Nagpahayag man ang Meralco sadtong Enero 5 nga magapatigayon ini sang pagtuon para sa paggamit sang small modular reactor (SMR) nga pagapondohan sang US Trade and Development Agency. Katuyuan sini kuno nga analisahon ang ikasarang para sa enerhiyang nukleyar sa Pilipinas.

Sadtong 2024, ginproponer ni Mark Cojuangco, tiglawas sang ikaduha nga distrito sang Pangasinan kag pinuno sang ispesyal nga komite sa nukleyar sa enerhiya, ang pagtukod sang 1,000 MW nga plantang nukleyar sa Labrador, Pangasinan nga nagabili sang ₱255 bilyon. Ginabandera sang kongresista nga makabulig ini sa pagpanubo sang sukot sa kuryente sa probinsya.

Pagpamatuk sang pumuluyo

Subong pa lang, aktibo na nga ginapamatukan sang mga Pangasinense, tawong simbahan kag maka-kapalibutan ang plano nga pagtukod sang plantang nukleyar sa Labrador. Segurado sila nga halit ang dala sini sa palangabuhian, kapalibutan, kag ikaayong-lawas sang pumuluyo kag masunod nga henerasyon. Naglab-ot sa 33 ka lider sang Simbahan Katoliko ang nagpahayag sang pagpamatuk diri. Sadtong Enero 4, naglunsar sang misa kag protesta sa banwa sang Labrador, nga ginpangunahan sang diyosesis sang Alaminos. Suno sa Pangasinan People’s Strike for the Environment (PPSE), indi solusyon ang planta sa krisis sa kuryente. Imbes, labi pa ini nga magpamahal kag magresulta sa pagkamal sang super-ganansya sang mga higante nga mga negosyante.

Kaangay sa natabo sa Bataan Nuclear Power Plant kag sa ginatos ka mga dalagko nga proyektong imprastruktura, segurado nga kuhaan ini sang dako nga kikbak sang mga burukrata kapitalista kag mangin substandard ang pagkahimo. Wala sang luwas nga pamaagi ang gobyerno para sa paghaboy sang basura nga radioactive. Bulnerable man ang pagapatindugan sini sa bagyo kag linog, nga pwede nga magtuga sang dako nga disgrasya. Ang malala, samtang nagaantus ang pumuluyo tungod sa mangin epekto sang planta, dinekada nga magbayad sang utang ang pumuluyo para sa pagtukod sang mga planta nga benepisyuhan lang sang mga dumuluong kag lokal nga burgesya kumprador kag burukrata kapitalista.

Duso sang imperyalismong US

Ang pagbukas para sa mga plantang nukleyar sa Pilipinas tungod sa pagduso sang imperyalismong US nga buksan ang pungsod bilang merkado sang mga kumpaniya sini. Sadtong Nobyembre 2022, ginpirmahan sang Pilipinas ang US-Philippines 123 Agreement for Civil Nuclear Energy Cooperation nga nagapaidalum sa “pagpauswag” sang enerhiyang nukleyar sang Pilipinas sa pagdumala sang US.

Ginasiling sang US nga ang pagpalapad sang produksyon nukleyar nga enerhiya kabahin sang polisiya sini sa “pungsodnon nga seguridad.” Suno sa US Department of Energy Information Administration sadtong 2018, magasaka sa 50% ang paggamit sang kuryente sa bug-os nga kalibutan pag-abot sang 2050 tungod sa pag-uswag sang ekonomiya, mas malapad nga akses sa enerhiya, kag pagdako sang populasyon. Tungod diri, kinahanglan nga i-triple ang produksyon sang nukleyar nga enerhiya agud masabat ang kinahanglanon.

Ginasigahum nga magakita ang US sang masobra sa $1 trilyon tubtob 2050 halin sa pag-eksport sang teknolohiyang nukleyar kasubong sang SMR. Luyag man sini nga lapawan ang China kag Russia sa produksyon sang enerhiyang nukleyar. Sa nagligad nga lima ka tuig, 80% sang mga proyektong nukleyar halin sa China, samtang ginauyatan sang Russia ang masobra sa 40% sang pangkalibutanon nga kapasidad sa produksyon sang uranium (gamit nga panggatong sa mga plantang nukleyar).

Ginaduso man sang mga dalagko nga kumpaniya ang pagtukod sang SMR para sabton ang nagabaskog nga kinahanglanon sa kuryente sang Artificial Intelligence Data Centers.Sadtong 2024, nagsugod nga mangapital ang Amazon, Google, Meta, kag Microsoft sa pagtukod sang SMR para sa ila operasyon.

Ang SMR relatibo bag-o nga klase sang mga plantang nukleyar. Ginalibod ini bilang luwas, mas barato, kag madasig padamuon, bisan wala pa ni isa ka komersyal nga operasyon ang nagagana para pamatud-an ini. Sa pagkamatuod, ang pipila nga nagtilaw nga maglatag sang SMR bilang kuluhaan sang komersyal nga kuryente nagsira tungod sa kadakuon sang gasto sa konstruksyon.

Taliw-as sa ginasiling nga “sustenable” kag “mas maayo” sa kapalibutan ang nukleyar nga enerhiya kumparar sa lana, nagatuga ini sang basura nga radioactive nga makahalit sa ikaayong-lawas sang tawo (napamatud-an nga nagatuga sang kanser). Halin sa pagmina sang uranium tubtob paghaboy sang basura sang planta, nagadulot ini sang polusyon sa duta, suba kag dagat. Nagapabilin man nga problema ang pagtambak kag paghaboy sang basura nga nagapabilin nga radioactive sa sulod sang libuan ka tuig.