Dihang giaprubahan sa Kongreso ug Senado ang sugyot nga nasudnong badyet para sa 2026, nabutyag nga magbubo ang rehimeng Marcos og ₱8.1 bilyon sa Support to Barangay Development Program (SBDP) sa National Task Force (NTF)-Elcac. Gikundena kini sa lain-laing grupo, lakip ang mga grupong relihiyoso, tungod kay nagsilbi kining premyo sa pasismo sa kabanikanhan, ug dili sulbad sa mga gamot sa kalisud ug armadong panagbangi.

Unang gipatuman ang SBDP sa Eastern Visayas (EV) niadtong 2021. Sama sa ubang rehiyon, matag “benepisyaryong barangay” gigahinan og ₱20 milyon, nga sa ngadto-ngadto nahimong ₱4.5 milyon ug ₱2.5 milyon sa mga mosunod nga tuig. Para daw kini sa mga farm-to-market road, health center, klasrum ug programa sa panginabuhian.

Sa takuban sa Regional Task Force-Elcac, gidamalahan sa 8th ID ang SBDP. Sa pagtuon sa Larab, 700 ka barangay sa EV ang nalista isip “benepisyaryo” sa programa gikan 2021-2025. Katugbang kini sa 16% sa 4,390 ka barangay sa rehiyon.

Aron malakip isip “benepisyaryo” ang usa ka barangay, kinahanglang ideklara niini ang rebolusyonaryong kalihukan nga “persona non grata,” magtukod sa Barangay Task Force-Elcac, magpasurender og mga residente ug maghimo og “peace rally.” Ang mga yunit sa Retooled Community Support Program (RCSP), mga sundalo ug pulis nga gideploy sa 8th ID sa mga baryo, ang magpinal kung “cleared” o limpyu na ang usa ka barangay, ug kung malakip na sa SBDP. Mapirmi ang istatus sa barangay human ang pipila ka bulan o tuig sa padayon o balik-balik nga pagkampo sa mga yunit sa RCSP.

Samtang anaa sa baryo, nagkakampo ang mga sundalo sa mga pangpublikong pasilidad sama sa barangay hall, eskwelahan, simbahan, plaza ug health center. Bisan ang balay sa mag-uuma ginahimong baraks. Walag too ang paglapas sa katungod sa mga residente sama sa pagpamatay, pagpangharas, ug iligal nga pagpangaresto. Ginadaut ang ilang mga tanum ug kagamitan, ginakawatan sila, ug ginapailalum sa “lockdown” ang komunidad.

Ang mga baryo nga lakip sa SBDP, ginapailalum usab sa daw balaod militar nga pagpamig-ot. Subay sa pagtuon sa Larab, dili moubos sa 569,666 ka indibidwal o 131,643 ka bubong ang napailalum sa pagharing militar sa 8th ID.

Matud mismo sa 8th ID niadtong 2020, mikabat sa 1,513 ka barangay ang nag-“persona non grata” sa rebolusyonaryong kalihukan. Pagligis ug pagsakop kini sa militar sa sibilyang pagdumala. Gawas niini, gipakita niini nga ang pagharing militar sa kabanikanhan dili lamang limitado sa mga gipailalum sa RCSP. Subay sa numero sa 8th ID, posibleng mokabat sa usa ka milyong ka tawo ang napailalum sa pagharing militar sa rehiyon sukad 2018.

Pinakataas nga rekord sa mga paglapas

Nataho usab ang 43,947 ka biktima sa paglapas sa tawhanong katungod sa mga tawong 2018-2025, kung asa kadaghanan sa mga biktima mga mag-uuma. Ang mga lugar nga adunay pinakadaghang paglapas anaa sa mga barangay nga gibubuan sa dakung bahin sa pondo sa SBDP. Nahimong “premyo” ang SBDP alang sa mga barangay nga gipailalum sa pagharing militar sa mga yunit sa RCSP.

Anaa sa 44% sa mga narekord nga paglapas nakakonsentra sa Northern Samar. Kini usab ang prubinsya nga adunay pinakadaghang barangay nga “benepisyaryo” sa SBDP (240). Kadaghanan sa mga kaso nataho sa Las Navas nga adunay pinakadaghang barangay nga “benepisyaryo” sa SBDP.

Lakip sa 10 ka lungsod nga adunay pinakadakung pondo sa SBDP mao ang Catubig, Catarman, ug Palapag. Sama sa Las Navas, nakasinati kini og grabeng mga pag-atake sama sa pagpamomba, pagpamatay, ug pagpasurender.

Mikabat usab og 26% sa mga kaso ang narekord sa prubinsya sa Samar. Sa lungsod sa San Jose de Buan narekord ang pinakadaghang insidente sa pagpamig-ot sa masa. Dili katingalahan nga 13 sa 14 ka barangay niini gilakip isip “benepisyaryo” sa SBDP.

Samtang, anaa sa Leyte ang 15% sa mga kaso sa paglapas sa tawhanong katungod, samtang 11% ang anaa sa Southern Leyte. Kadaghanan dinhi nataho sa mga lungsod sa Jaro, Sogod ug Bontoc. Nataho usab sa mga lungsod sama sa Tacloban ang mga kaso sa detensyon ug pagpamig-ot sa kabatan-onang-estudyante, aktibista ug tigpanalipud sa tawhanong katungod.

Gikan sa Larab, Enero 3, 2026.