Editoryal

Hangkat sa pumuluyo kag pamatan-on sa padayon nga barahubal nga korapsyon kag pagpang-ipit

, ,

Gina-target, ginakugmat kag ginapahog sang rehimen US-Marcos ang pumuluyo, ilabi na ang pamatan-on, sa atubang sang padayon nila nga pagkadismaya sa barahubal nga korapsyon kag pagpang-ipit. Ginasumpo ang ila mga reklamo sa atubang sang tuman ka hinay nga mga tikang sang reaksyonaryong gobyerno para mapasabat ang tanan nga imbolbado sa korapsyon.

Gamit ang mga armado nga gaway kag mga ahensya pang-seguridad sini, ginkasuhan sang “sedisyon” kag “pagpanulsol sang rebelyon” ang pila ka lider masa, lakip ang mga lider sang mga pamatan-on estudyante nga yara sa unahan sang lapnagon nga mga hublag kontra korapsyon sadtong nagligad nga tuig. Maathag nga tuyo sini ang magsabwag sang kahadlok sa pumuluyo, busalan sila, pahuyangon ang ila desisyon nga ipakigbato ang handum nga hustisya, kag idiskaril ang mga plano nga padayunon ang mga hublag protesta.

Sa social media, ginapatigayon sang NTF-Elcac kag sang Armed Forces of the Philippines ang kampanyang “pagpangdumog” gamit ang mga bayaran nga troll, lakip ang puluan ka libo nga soldado sang AFP, para malunod sa pagpang-insulto ukon pagpanglibak ang sin-o man nga may komento nga kritikal ukon pagbatikos sa rehimen Maracos, kag ilabi na batuk sa pagpang-abuso militar kag pulis. Ginapatigayon ini sa balayon sang “counterinsurgency” tungod tanan nga pagbatikos sa korapsyon kag pagpang-ipit ginakabig nga kabahin sang propaganda sang rebolusyonaryong kahublagan.

Nagasingki ang pagpanilag kag pagpang-ipit sa mga kampus, direkta man nga ginapatigayon sang mga ahente militar, ukon kakunsabo ang administrasyon sang pila ka eskwelahan. Lubos nga peligro ini sa kahilwayan sang mga institusyon pang-akademiko. Ginapatay ni Marcos kag sang NTF-Elcac ang kritikal, progresibo kag patriyotikong panghuna-huna, pagtuon sa kasaysayan kag pagpanalawsaw sa sosyedad, ilabi na sang mga pamatan-on, sa pagbansag sa mga ini bilang “terror grooming.”

Wala nagatuon sa kasaysayan si Marcos sa pagsigahum nga mapahipos niya paagi sa pagpaniplang kag pagpanghadlok ang pumuluyong Pilipino, ilabi na ang mga pamatan-on estudyante, sa ila pakigbato sa korapsyon kag pagpang-abuso sang pipila nga yara sa gahum, kag pakigbahin sa paghimakas para bag-uhon ang mala-kolonyal kag mala-pyudal nga sistema.

Laragway sang madalum nga kaakig sang pumuluyo sa nagahari nga sistema ang naglupok nga protesta sadtong Septyembre-Nobyembre sang nagligad nga tuig, ilabi na sa puluan ka kampus sa lain-lain nga bahin sang pungsod. Nag-ilig sa mga hublag sang mga pamatan-on estudyante ang lapnagon nga reklamo kag kaakig sang malapad nga masa sang pumuluyo sa korapsyon kag sa burukrata-kapitalistang sistema nga nagapamanggad sa pipila kag nagapaantus sa pumuluyo.

Ginhatagan nila sang boses ang minilyon ka Pilipino nga biktima sang korapsyon, sang mga pagbaha tungod sa mga palpak kag ginakitaan nga mga proyektong flood-control, sang mga mahuyang nga mga farm-to-market road kag iban pa nga imprastruktura, sang mga nagakadunot nga mga sosyal nga serbisyo nga ginadingutan sang mas ginakinahanglan nga pondo, kag madamo pa nga iban nga paantus nga dala sang burukrata kapitalismo. Kaupod sang pumuluyo nga ginatun-an nila kon paano ginpatuman sang imperyalismong US ang dunot nga sistema nga ini sa Pilipinas, paagi sa mga ginhanas sini nga pulitiko kag tigdumala sang reaksyonaryong burukrasya.

Determinado nga padayunon sang mga pamatan-on kag pumuluyo nga isulong ang hublag protesta batuk sa korapsyon kag dunot nga gobyerno. Kahibalo sila nga kon paano sa tagsa ka tion nga sila maghipos kag magkalma ang protesta, ginahingalitan ini ni Marcos kag sang mga kasubong nga mga kawatan para magpangawat kag magpamanggad.

Nagapabungol-bungol si Marcos kag iya mga korap nga opisyal sa lapnagon nga gahod sang protesta. “Padayon ang kalipay,” deklarasyon nila, sang palig-unon ang badyet para sa 2026 nga puno sang pork barrel, kag mga bag-o nga proyektong pang-imprastruktura kaangay sang mga bilding pang-eskwelahan. Daw nagadali subong ang DPWH nga magbubo sang binilyon ka piso nga “pagkaayo” sa EDSA kag iban pa nga haywey kag taytay, samtang sa layo nagatan-aw ang publiko.

Manugsira na lang ang gintukod ni Marcos nga Independent Commission for Infrastructure wala pa ini sang signipikante nga nahimo magluwas sa ginapaguwa nga may ginhimo si Marcos, kag takpan ang salabton sang Malacañang. Ginagamit subong ni Marcos ang Ombudsman agud ipiton ang mga karibal sa pulitika, ukon isakripisyo ang pila nga indi na niya masalbar nga kaalyado nga pulitiko ukon opisyal, nga lubos nga nahublasan ang pagka-imbolbar sa pagpangkawkaw. Ang pinakalapit nga opisyal ni Marcos nga imbolbado sa korapsyon (kasubong ni Bersamin, Pangandaman kag iban pa) ginpalayo ni Marcos sa mga imbestigasyon kag sa pagpasabat sang pumuluyo.

Ang lapnagon nga korapsyon kag barahubal nga pagpamanggad sang pipila sa reaksyonaryong gobyerno, pag-abuso sa gahum kag pagpang-ipit sa mga demokratikong kinamatarung sang pumuluyo, padayon nga nagapukaw sa bug-os nga pumuluyo nga maghulag kag makig-away. Lubos nga napanahon ang mga rali nga natalana sa maabot nga mga semana, lakip ang pagdumdom sa lapnagon nga pag-alsa sang mga pamatan-on Pilipino sadtong Bulwak sang Unang Kwarto sang 1970, tubtob sa ika-40 ka tuig nga pagdumdom sa makasaysayan nga pag-alsa sa Edsa nga nagpukan sa kurakot kag abusado man nga diktadurya ni Marcos Sr. Maayo nga higayon ini para maghugpong ang pumuluyo kag palanugon ang singgit nga “tanan nga imbolbado, dapat manabat.”

Dapat indi magkataka ang pumuluyo sa pagbuyagyag sa tanan nga korapsyon, maanomaliya nga kontrata sang gobyerno, pagpangawat sa kaban sang manggad sang pungsod, pagwaldas sang pangpubliko nga pondo kag iban pa nga pamaagi sang pagkamal sang manggad sang mga burukrata kapitalista. Dapat man nga ibuyagyag ang kakunsabo nila nga mga dalagko nga kumprador burgesya kag mga dumuluong kapitalista sa pagpangkawkaw kag paghugakom sang manggad sang pungsod.

Partikular sa hangkat sa mga pamatan-on estudyante nga padayon nga pabaskugon ang ila pagpahayag sang reklamo sang pumuluyo batuk sa korapsyon kag kagarukan sang bug-os nga nagahari nga sistema. Magkadto kon diin ang masa – sa mga pabrika, kaumhan kag komunidad sa mga syudad kag kaumhan – agud hibaluon sa kongkreto ang mapait nga igo sang korapsyon kag burukrata kapitalismo sa kabuhi sang masa. Pandayon ang balatyagon kag panindugan para sa malapad nga masa sang pumuluyo, kag ihalad ang panahon agud lab-uton ang handum sang makatarungan kag masulhay nga buasdamlag.

Ang handum nga tapuson ang korapsyon sang reaksyonaryong gobyerno maagum lang sa paghimakas agud tapuson ang imperyalismo, pyudalismo kag burukrata kapitalismo, ang tatlo ka sarot nga nagapaantus sa pumuluyo. Mahimo ini sa pagsulong sang demokratikong rebolusyon sang banwa, paagi sa pangmalawigon nga inaway banwa. Ibagsak ang reaksyonaryong estado kag tukuron ang demokratikong gobyerno sang pumuluyo nga bug-oson sang mga mamumugon, mangunguma kag iban pa nga demokratikong sektor, kag magatiglawas sa ila handum para sa pungsodnon nga kahilwayan kag hustisya sosyal.

Hangkat sa pumuluyo kag pamatan-on sa padayon nga barahubal nga korapsyon kag pagpang-ipit