Iti umay nga Abril agingga Mayo, maangay ti namnamaen a kadakkelan a panaguurnong dagiti gangannaet a tropa iti Pilipinas iti sidong ti tinawen a Balikatan Exercises ti US. Malaksid kadagiti tropa nga Amerikano, direkta a makipaset ditoy ti 1,000 tropa a pangdepensa ti Japan, karaman dagiti tropa manipud iti Australia, Canada, New Zealand ken France.

Adda iti 18 pagilyan ti tumabuno kas “obserber” kadagiti maaramid nga operasyon ken maniobra a kombat. Adda dagiti tropa, kas ti Australian ken Japanese, nga idi pay Pebrero a simmangpet iti Pilipinas. Kadwa ti US, awan ressat nga agiyar-aramid da kadagiti panaglayag kadagiti teritoryo a baybay ti pagilyan tapno kariten dagiti barko a Chinese. Agdadata a pannakibiang daytoy iti internal a pakaseknan a pangbaybay iti baet ti China ken Pilipinas. Manipud 2023, dimmanonen iti 25 a kapada a panaglayag ken pannakibiang ti insayangkat dagiti gangannaet a barko.

Idi Marso 9, 4,222 a tropa a Pilipino ti nakipaset iti naawagan a Littoral Defense Live Fire Exercise iti ili ti Burgos, Pangasinan. Paset daytoy ti Combined Arms Training Exercises wenno CATEX-Katihan ken panagsagana iti lokal a tropa para iti serye dagiti war games ti US iti sidong ti Balikatan. Iti laksid ti krisis iti ekonomya a sangsangwen ti umili, nakabarbarayuboy ti panaggastos ti militar para iti langis, bala, armas ken lohistika.

Iti laksid ti pablaak ti AFP a makatulong iti ekonomya ti komunidad ti presensya da, rigat ken tuok ti sinagaba dagiti residente. Saan a makakalap dagiti mangngalap gapu iti no-sail policy, bayat a buteng ken ringngor ti intunda ti agmalmalem a panagpappaputok kadagiti armas iti komunidad. Numan pay maysa nga aldaw laeng ti aktibidad, dakkel latta ti epekto daytoy iti pagbiagan dagiti mannalon ken mangngalap nga inaldaw a kasapulan nga agsapul.

Base ti tuok

Idiay Cagayan de Oro City, nasurok 50 tropa nga Amerikano ti simmangpet iti syudad para iti dua a lawas a “Humanitarian and Disaster Relief Training,” karaman dagiti tropa ti 4th ID. Nangrugi ti war games idi Marso 8 idiay Lumbia Air Base, maysa nga EDCA site ken agleppas inton Marso 24. Idi Marso 15, simmanglad ti barko a nabal ti US iti pantalan ti Macabalan iti syudad nga addaan karga a nayon a tropa nga Amerikano.

Ti kellaat a panagsangpet dagiti gangannaet a tropa ket nangitunda ti amak kadagiti residente. Agam-amak da a mairaman ti syudad, ken ti intero a Pilipinas, iti gera idiay Iran ken Middle East a pinabettak ti US. Kinwestyon ti lokal a konseho ti rason ken saklaw ti aktibidad dagiti tropa ken nagiyebkas da ti panagdanag iti kinatalged dagiti residente, nangruna nu adda ti krimen a maaramid da. Insingasing met ti maysa a konsehal nga iparit dagiti bar nga asideg kadagiti base tapno maliklikan ti panagabuso ken problema a masansan a kagiddan ti presensya dagiti tropa nga Amerikano. Agdandanag da nga aramaten ti US ti Lumbia Air Base kas refuelling wenno suporta iti lohistika dagiti tropa ti US ken gapu ditoy ket mabalin nga agbalin a target militar ti syudad.

Nainget a kinundenar ti National Democratic Front-North Central Mindanao Region (NDF-NCMR) ti panagpakat ti tropa nga Amerikano iti syudad. Kuna daytoy, inuulbod a “humanitarian assistance and disaster relief traning” ti isaysayangkat dagiti Amerikano iti Lumbia. Idi Setyembre 2009, inaramat a rason ti tropa nga Amerikano ti bagyo Ondoy tapno iparamag dagiti dadakkel ken abante a teknolohiya da a panggubat ken aramiden a normal ti presensya da. Kuna ti NDF-NCMR, ti konsentrasyon dagiti panagsanay iti EDCA site ket mangibunbunannag iti pudno a militarista a panggep ti operasyon da.

Malaksid iti Lumbia Airport, plano ti US ken AFP nga agitakder ti base a nabal iti 3,000 ektarya a PHIVIDEC Industrial Estate idiay Tagoloan, Misamis Oriental. Itransporma daytoy ti Northern Mindanao agturong iti maysa a forward base para iti agresyon ti US, segun iti NDF. Isagsagmak daytoy dagiti Pilipino ken iramraman ti pagilyan kadagiti gera ti US sadinno man a paset ti lubong.