Awan sarday ti panagpinget dagiti yunit ti New People’s Army (NPA)-Negros Island (Apolinario Gatmaitan Command) tapno gun-oden ti hustisya para iti masa a Negrosanon a biktima ti terorismo ken represyon ti estado. Kabilang kadagiti addang daytoy ti panagtungpal iti mandar ti korte ti umili tapno iyatnag ti hustisya kadagiti ahente ti estado nga adda iti likod dagiti krimen. Kabilang kadagiti nadusa dagiti espiya, aset iti intelidyens ti militar ken pulis, dagiti kasabwat da a kontra-rebolusyonaryo a traydor ken kriminal iti baryo.

Dagitoy a dakes nga elemento ket agimulmula ti teror kadagiti baryo, mangrirriribuk iti talinaay dagiti komunidad, mangdaddadael iti panagkaykaysa ti umili ken mangpespeste iti biag ken pagbiagan ti masa a Negrosanon. Adda ti sungsungbatan da iti rebolusyonaryo a hustisya kas instrumento ken mabaybayadan a tauhan ti Armed Forces of the Philippines (AFP) ken Philippine National Police (PNP) iti napairteng a pasismo iti isla. Isuda ket sangkot iti saan a bumaba iti 940 a kaso ti panaglabsing iti karbengan-tao ti rehimen US-Marcos wenno abereyds a lima a kaso kada lawas iti isla manipud Hulyo 2022 agingga Disyembre 2025.

Iti nagan ti hustisya, manipud 2025 agingga daytoy Marso ket nagisayangkat ti NPA-Negros Island ti 44 nga operasyon a panagipataw ti hustisya laban kadagiti napeklan nga elemento a reaksyunaryo. Kabinnadang ti masa, naiyaramid ti NPA dagitoy kadagiti kabanbantayan, kapatagan, kaunasan, igid-kalsada ken agingga kadagiti sentro ti ili. Ipampamatmat daytoy ti determinasyon ti Nalabbaga a hukbo a gun-oden ti hustisya para iti umili.

Sakbay dagiti aktwal nga operasyon, naurnos ken naannad ti proseso ti imbestigasyon dagiti maseknan a komite a rebolusyonaryo iti baryo, sangay ti Partido wenno yunit ti NPA a naituding iti erya a nakapasamakan dagiti akusado. Sumuruno a mabukbukel ti korte ti umili ken maipatpatungpal dagiti kasapulan a rebolusyonaryo a proseso a hudisyal. Kabilang ditoy ti panangisango iti kaso iti akusado ken panangited kadakwada ti gundaway nga agpalawag ken salakniban ti bagbagi da. Nairut met daytoy a sumursurot kadagiti pagannurotan ti internasyunal a makatao a linteg.

Siasino dagiti nadusa?

Kadagiti nadusa iti isla ti Negros, 41 kadakwada ket aset ken ahente iti intelidyens ti AFP ken PNP. Ti mano kadakwada ket inarmasan ti militar ken pulis. Nangitunda da ti dadakkel a dangran iti rebolusyonaryo a tignay kas ti panagmasaker, pammapatay, inggagara a pammapatay ken naulpit a kinaranggas kadagiti kadre ti Partido, dagiti Nalabbaga a mannakigubat ken uray dagiti masa iti kaaw-awayan.

Malaksid iti panagserbi kas intelidyens, kaadwan kadakwada ket nakedngan met a nakabasol kadagiti kaso ti pammapatay, pammapatay iti adu, panagrames (adu, bikbiktimaen da ti bukod nga anak ken kabagyan ken dagiti menor de edad), panangagaw ti daga, panagilako ti droga ken direkta a pammutbuteng ken panangdangran iti masa. Ti sumagmamano kadakwada ket mabaybayadan a tauhan ken protektor dagiti apo’t daga ken pulitiko, bayat a ti mano kadakwada ket kameng ti kontra-rebolusyonaryo a Revolutionary Proletarian Army. Ti mano kadakwada ket nagtraydor iti rebolusyonaryo a tignay, nangirubo ken seryoso a nangisagmak iti masa.

Kabilang kadagiti nadusa ti tallo a karaman iti panangtunton ken panangpatay ken Ericson Acosta, konsultant iti kapya ti National Democratic Front of the Philippines ken ti kadwa na a lider-mannalon a ni Joseph Jimenez. Da Acosta ken Jimenez, nga agpada a saan nga armado, ket napatudwan ti bala ken naigagara a napapatay. Idi Nobyembre ken Disyembre 2025, inpatungpal ti NPA-Southwest Negros ti panagdusa kadagiti sangkot iti krimen.

Nagbasol man iti rebolusyonaryo a tignay ken iti masa, saan nga iti amin a gundaway ket mapatpatawan ti dusa a patay ti maysa nga indibidwal. Silulukat dagiti yunit ti NPA kadagiti nagbasol nga indibidwal a mayat a sumuko, dumawat ti pammakawan, agbalbaliw ken tallikudan ti kontra-rebolusyonaryo ken dagiti kontra-umili nga aramid ken aktibidad. Adda ti maikanatad a proseso a hudisyal kadagiti agkalikagum a sumuko iti rebolusyonaryo a poder.

Ar-arakupen ti masa

Para iti kadawyan nga umili, dagiti aksyon a pannusa ket hustisya a nabayagen a tartarigagayan da, ken panangsalaknib kadagiti kapada da a maidadanes ken magungundawayan. Segun ken Ka Felicidad Katalbas, tagapagsarita ti Pambansang Katipunan ng mga Magbubukid-Negros Island, pakaragsakan daytoy dagiti kapada da a biktima ti kumarkaro a kinarigat, kinaawan ti daga a matalon, panagngato ti presyo dagiti gagatangen, nababa a sweldo ken dangran nga ituntunda dagiti kalamidad. Iti tengnga daytoy a kinarigat, rarauten isuda dagiti pasista nga ahente ti militar.

Bin-ig nga adayo daytoy iti desperado a panangiladawan ti AFP ken National Task Force-Elcac a dagitoy nga armado nga aksyon ti NPA iti isla ket awan mamaay na a kinaranggas. Parparwaren da a simple nga “spy-tagging” wenno panangbansag laeng nga espiya ti ar-aramiden ti NPA tapno ilibak a karaman kadagiti nadusa dagiti mabaybayadan a tauhan da.

Iti sango ti nangisit a propaganda ti estado, inrakurak ti Kabataang Makabayan-Negros Island ti panagpursigi daytoy nga agilawag ken agipalawag kadagiti proseso ken bileg ti demokratiko a gubyerno ti umili, dagiti rebbengen ti NPA ken kinausto ti gubat ti umili. Kuna daytoy, labanan ti rebolusyonaryo a kabataan ti malisyoso ken peke nga impormasyon a rumrumwar iti ngiwat ti AFP, NTF-Elcac ken uray dagiti grupo dagiti “dati a rebelde” nga ibagbagi ti Buklod Kapayapaan.