Ha tiarabot nga Abril tubtub Mayo, hihimuon an ginlalauman nga pinakadako nga katitirok han langyaw nga mga tropa ha Pilipinas ilarum han tinuig nga Balikatan Exercises han US. Labot ha mga tropa nga Amerikano, direkta nga mapartisipar dinhi an 1,000 nga tropa nga pandepensa han Japan, hasta an mga tropa tikang ha Australia, Canada, New Zealand ngan France.

Aada ha 18 nga nasud an mapartisipar komo “obserber” ha hihimuon nga mga operasyon ngan pankombat nga maniobra. Mayda mga tropa, sugad han Australian ngan Japanese, nga hadton Pebrero pa inabot ha Pilipinas. Kaupod an US, waray hunong nga naghihimo han mga paglalayag ha mga teritoryo nga dagat han nasud agud ayaton an mga barko nga Chinese. Butaray nga panginginlabot ini ha internal nga pandagat nga karukayaknon giutan han China ngan Pilipinas. Tikang 2023, inabot na ha 25 nga kapareho nga paglalayag ngan panginginlabot an ginlansar han langyaw nga mga barko.

Hadton Marso 9, 4,222 nga tropa nga Pilipino an pinartisipar ha gintawag nga Littoral Defense Live Fire Exercise ha bungto han Burgos, Pangasinan. Kaparte ini han Combined Arms Training Exercises o CATEX-Katihan ngan pangandam ha lokal nga tropa para ha serye han mga war games han US ilarum han Balikatan. Ha luyo han krisis ha ekonomiya nga ginkakaatubang han katawhan, waray wantas an paggastos han militar para ha lana, bala, armas ngan lohistika.

Ha luyo han pahayag han AFP nga nakakabulig ha ekonomiya han komunidad an presensya, kakurian ngan pag-inantos an nahiaguman han mga residente. Diri makapaglayag an mga parupangisda tungod ha no-sail policy, samtang kahadlok ngan aringasa an dara han bug-os nga adlaw nga pagpapabuto han mga armas ha komunidad. Bisan kun usa kaadlaw la an aktibidad, dako pa gihapon an epekto hini ha panginabuhi han mga parag-uma ngan parupangisda nga kada adlaw kinahanglan magtrabaho.

Mga base han kabaraka

Ha Cagayan de Oro City, masobra 50 nga tropa nga Amerikano an inabot ha syudad para ha duha kasemana nga “Humanitarian and Disaster Relief Training,” kaupod an mga tropa han 4th ID. Nagtikang an war games hadton Marso 8 ha Lumbia Air Base, usa nga EDCA site ngan mahuhuman ha Marso 24. Hadton Marso 15, dinuong an barko nga nabal han US ha pantalan han Macabalan ha syudad nga mayda dara nga dugang nga mga tropa nga Amerikano.

Nagdurot hin kabaraka ha mga residente an tigda nga pag-abot han langyaw nga mga tropa. Nababaraka hira nga madanas an syudad, ngan an bug-os nga Pilipinas, ha gerra ha Iran ngan Middle East nga ginpabuto han US. Ginkwestyon han lokal nga konseho an hinungdan ngan lupgop han aktibidad han tropa ngan nagpahayag han kabaraka ha katalwasan han mga residente, labina kun mayda krimen nga mahihimo an mga tropa. Ginsuhestyon liwat han usa nga konsehal nga igdiri an mga bar hirani ha base agud malikyan an pangabuso ngan problema nga kaagsuban kadungan han presensya han mga tropa nga Amerikano. Nababaraka hira nga gagamiton han US an Lumbia Air Base komo refuelling o logistical support han mga tropa han US ngan tungod hini posible magin target militar an syudad.

Mahugot nga ginkundenar han National Democratic Front-North Central Mindanao Region (NDF-NCMR) an pagdeploy han tropa nga Amerikano ha syudad. Sering hini, usa nga buwa nga “humanitarian assistance and disaster relief training” an operasyon nga iginlalansar han mga Amerikano ha Lumbia. Hadton Septyembre 2009, gin-gamit nga pasangilan han tropa nga Amerikano an bagyo nga Ondoy agud igparayaw an ira dagko ngan abante nga teknolohiya nga pan-gerra ngan himuon nga normal an ira presensya. An konsentrasyon han mga pagpapahiara ha EDCA site nagbubuksas ha tinuod nga militarista nga katuyuanan han ira operasyon, sering hini.

Labot ha Lumbia Airport, plano nga magtindog han AFP ngan US han base nga nabal ha 3,000 kaektarya nga PHIVIDEC Industrial Estate ha Tagoloan, Misamis Oriental. Igtatransporma hini an Northern Mindanao ngadto ha usa nga forward base para ha agresyon nga US, sigon ha NDF. Iginbubutang hini an mga Pilipino ha peligro ngan gindadabi an nasud ha mga gerra han US diinman ha kalibutan.