Sa maabot nga Abril tubtob Mayo, hiwaton ang ginasigahum nga pinakadako nga pagtililipon sang dumuluong nga mga tropa sa Pilipinas sa idalum sang tuigan nga Balikatan Exercises sang US. Magluwas sa mga tropang Amerikano, direkta nga magapakigbahin diri ang 1,000 tropang pangdepensa sang Japan, pati ang mga tropa halin sa Australia, Canada, New Zealand kag France.

Mga 18 ka pungsod ang magapakigbahin bilang “obserber” sa pagahiwaton nga operasyon kag maniobrang kombat. May mga tropa, kaangay sang Australian kag Japanese, nga sadto pa Pebrero nag-abot sa Pilipinas. Kaupod ang US, wala-untat sila nga nagapatigayon sang mga pagpalawod sa mga teritoryong dagat sang pungsod agud hangkaton ang mga barkong Chinese. Direkta nga pagpasilabot ini sa internal nga hambalanon pangdagat sa tunga sang China kag Pilipinas. Halin 2023, naglab-ot na sa 25 ka kasubong nga pagpalawod kag pagpasilabot ang ginlunsar sang dumuluong nga mga barko.

Sadtong Marso 9, 4,222 nga tropang Pilipino ang nagpakigbahin sa ginatawag nga Littoral Defense Live Fire Exercise sa banwa sang Burgos, Pangasinan. Kabahin ini sang Combined Arms Training Exercises ukon CATEX-Katihan kag paghanda sa lokal nga tropa para sa serye sang mga war games sang US sa idalum sang Balikatan. Sa pihak sang krisis sa ekonomiya nga ginaatubang sang pumuluyo, wala patugsiling ang paggasto sang militar para sa lana, bala, armas kag lohistika.

Sa pihak sang pagpahayag sang AFP nga nakabulig sa ekonomiya sang komunidad ang ila presensya, kabudlay kag pag-antus ang ginaagum sang mga residente. Indi makapalawod ang mga mangingisda tungod sa no-sail policy, samtang kahadlok kag gahod ang dala sang bug-os nga adlaw nga pagpalupok sang mga armas sa komunidad. Bisan isa lang ka adlaw ang aktibidad,dako man gihapon ang epekto sini sa palangabuhian sang mga mangunguma kag mangingisda nga adlaw-adlaw kinahanglan nga magkayod.

Mga base sang kahangawa

Sa Cagayan de Oro City, masobra 50 ka tropang Amerikano ang nag-abot sa syudad para sa duha ka semana nga “Humanitarian and Disaster Relief Training,” kaupod ang mga tropa sang 4th ID. Nagsugod ang war games sadtong Marso 8 sa Lumbia Air Base, isa ka EDCA site kag magatapos sa Marso 24. Sadtong Marso 15, nagdungka ang barkong nabal sang US sa pantalan sang Macabalan sa syudad nga may dala nga tropang Amerikano.

Nagdulot sang kahangawa sa mga residente ang kalit nga pag-abot sang dumuluong nga mga tropa. Nagakahangawa sila nga madalahig ang syudad, kag ang bug-os nga Pilipinas, sa gyera sa Iran kag Middle East nga ginpalupok sang US. Ginkwestyon sang lokal nga konseho ang rason kag sakop sang aktibidad sang tropa kag nagpahayag sang pagkabalaka sa kaluwasan sang mga residente, ilabi na kon may krimen nga himuon ang mga tropa. Ginpanugyan man sang isa ka konsehal nga dumilian ang mga bar malapit sa base agud malikawan ang pagpang-abuso kag problema nga masami kaupod sa presensya sang mga tropang Amerikano. Nagakabalaka sila nga gamiton sang US ang Lumbia Air Base bilang refuelling ukon logistical support sang mga tropa sang US kag tungod diri pwede mangin target militar ang syudad.

Hugot nga ginkundenar sang National Democratic Front-North Central Mindanao Region (NDF-NCMR) ang pagpakat sang tropang Amerikano sa syudad. Siling sini, isa ka binutig nga “humanitarian assistance and disaster relief training” ang operasyon nga ginalunsar sang mga Amerikano sa Lumbia. Sadtong Septyembre 2009, gingamit nga rason sang tropang Amerikano ang bagyo Ondoy agud iwarawara ang ila mga dalagko kag abanse nga teknolohiya pang-gyera kag himuon nga normal ang ila presensya. Ang konsentrasyon sang mga paghanas sa EDCA site nagabuyagyag sa matuod nga militarista nga katuyuan sang ila operasyon, siling sini.

Magluwas sa Lumbia Airport, plano nga magtukod sang AFP sang baseng nabal sa 3,000 ektarya nga PHIVIDEC Industrial Estate sa Tagoloan, Misamis Oriental. Transpormahon sini ang Northern Mindanao padulong sa isa ka forward base para sa agresyon sang US, suno sa NDF. Ginabutang sini ang mga Pilipino sa peligro kag ginadalahig ang pungsod sa mga gyera sang US diin man nga bahin sang kalibutan.