Waray hunong an panalinguha han mga yunit han Bagong Hukbong Bayan (BHB)-Negros Island (Apolinario Gatmaitan Command) agud kab-uton an hustisya para ha masa nga Negrosanon nga biktima han terorismo ngan panmuypoy han estado. Kalakip ha mga panalinguha hini an pagpatuman han kasuguanan han husgado han katawhan para patukan han hustisya an mga ahente han estado nga aada ha likod han mga krimen. Kaupod ha ginsirutan an mga espiya, aset ha intelidyens han militar ngan pulis, kakunsabo nira nga kontra-rebolusyunaryo nga traydor, ngan kriminal ha baryo.

Ini nga magraut nga elemento nagsasabrag han ngirhat ha mga baryo, nag-iistorbo ha kamingawan han mga komunidad, nanhihibang ha pagkakaurusa han katawhan, ngan nagpepeste ha kinabuhi ngan pakabuhian han masa nga Negrosanon. Mayda hira baratunon ha rebolusyunaryo nga hustisya komo hinganiban ngan binaydan nga tawuhan han Armed Forces of the Philippines (AFP) ngan Philippine National Police (PNP) ha ginpapintas nga pasismo ha isla. Dabi hira ha diri mamenos ha 940 nga kaso han pagtalapas ha tawhanon nga katungod han rehimen US-Marcos o abereyds nga lima nga kaso kada semana ha isla tikang Hulyo 2022 tubtub Disyembre 2025.

Ha ngaran han hustisya, tikang 2025 tubtub hini nga Marso naglansar an BHB-Negros Island han 44 nga operasyon nga pagpapatok han hustisya kontra ha mga lunod-patay nga reaksyunaryo nga elemento. Kabakyang an masa, nahimo ini han BHB ha kabukiran, kapatagan ngan tubuhan, ligid han kalsada ngan tubtub ha mga sentro nga bungto. Iginpapakita hini an determinasyon han Pula nga hukbo nga kab-uton an hustisya para ha katawhan.

Antes an aktwal nga mga operasyon, lagidgid ngan mahirot an proseso han imbestigasyon han natutungdan nga mga komite nga rebolusyunaryo ha baryo, sanga han Partido o yunit han BHB nga nakadeploy ha erya nga ginhitabuan han krimen han mga akusado. Kasunod nga ginbubug-os an husgado han katawhan ngan iginpapatuman an ginkikinahanglan nga mga rebolusyunaryo nga hudisyal nga proseso. Kalakip dinhi an pag-atubang han kaso ha akusado ngan paghahatag han higayon ha ira nga mag-esplikar ngan depensahan an ira mga kalugaringon. Mahugot liwat ini nga nasunod ha mga pagsurundon han internasyunal nga makatawo nga balaud.

Hirahin-o an mga ginsirutan?

Ha mga nasirutan ha isla han Negros, 41 ha ira mga aset ngan ahente ha intelidyens han AFP ngan PNP. An pira gin-armasan han militar ngan pulis. Nagdurot hira han dagko nga destroso ha rebolusyunaryo nga kagiusan sugad han pagmasaker, pagpatay, tuyo nga pagpatay ngan grabe nga kamadarahug ha mga kadre han Partido, mga Pula nga kumander ngan mangaraway, ngan hasta ha masa ha kabaryuhan.

Labot ha pagseserbe nga intelidyens, kadam-an ha ira nasentensyahan liwat nga salaan ha mga kaso han pagpatay, tinagdamo nga pagpatay, panreyp (tinagdamo, ginbibiktima an kalugaringon nga anak ngan kaurupdan; ngan mga menor de edad), panlulupot han tuna, pagbaligya han druga, ngan direkta nga pananarhug ngan pagpasuol ha masa. Binaydan nga mga tawuhan ngan protektor gihap an pira ha ira han mga agaron may tuna ngan mga pulitiko, samtang an pira membro han kontra-rebolusyunaryo nga Revolutionary Proletarian Army. An pira ha ira mga nagtraydor ha rebolusyunaryo nga kagiusan, nagtubyan ngan seryoso nga nagbutang ha masa ha kadelikaduhan.

Kaupod ha mga ginsirutan an tulo nga dabi ha pagtunton ngan pagpatay kan Ericson Acosta, konsultant pankamurayawan han National Democratic Front of the Philippines, ngan kaupod niya nga lider-parag-uma nga hi Joseph Jimenez. Hira Acosta ngan Jimenez, nga pareho diri armado, ginpauranan han bala ngan tuyo nga ginpatay. Hadton Nobyembre ngan Disyembre 2025, nahimo han BHB-Southwest Negros an pagsirot ha mga dabi ha krimen.

Nagsayop man ha rebolusyunaryo nga kagiusan ngan ha masa, diri ha ngatanan nga higayon ginpapatukan han sirot nga kamatayon an usa nga indibidwal. Abrido an mga yunit han BHB ha mga nagkasayop nga indibidwal nga karuyag sumurender, mag-aro hin pasaylo, magbag-o ngan talikuran an mga kontra-rebolusyunaryo ngan kontra-katawhan nga mga binuhatan ngan aktibidad. Mayda kaangayan nga hudisyal nga proseso ha mga karuyag magpailarum ha pagsurender ha rebolusyunaryo nga poder.

Ginhahangkop han masa

Para ha mga ordinaryo nga katawhan, an mga aksyon nga pagsirot hustisya nga maiha na nira nga ginhihingyap, ngan pagdepensa ha mga kapareho nira nga tinalumpigos ngan gintitiyupi. Sigon kan Ka Felicidad Katalbas, tagapagyakan han Pambansang Katipunan ng mga Magbubukid-Negros Island, iginkakalipay ini han mga sugad nira nga biktima han natikagrabe nga kakurian, kawaray hin tuna nga ginhuhulad, paghitaas han presyo han mga papliton, himubo nga suhol, ngan destroso nga durot han kalamidad. Ha butnga hini nga kakurian, ginhahampak hira han pasista nga atake han mga ahente han militar.

Hirayo gud ini ha desperado nga igin-iinsister nga ladawan han AFP ngan National Task Force-Elcac nga waray pulos nga kamadarahug ini nga mga armado nga aksyon han BHB ha isla. Ginpapagawas nira nga simple nga “spy-tagging” o pagbabansag la nga espiya an ginhihimo han BHB agud igdiwara nga kaupod an mga binaydan nira nga tawuhan ha mga ginsirutan.

Atubangan han itom nga propaganda han estado, iginpahayag han Kabataang Makabayan-Negros Island an pagpupursige hini nga magklaro ngan magpaliwanag ha mga proseso ngan poder han demokratiko nga gubyerno han katawhan, han mga responsibilidad han BHB ngan katukmaan han gerra han katawhan. Sering hini, aatuhan han rebolusyunaryo nga kabatan-unan an malisyoso ngan buwa nga impormasyon nga iginyayawyaw han AFP, NTF-Elcac ngan bisan han mga grupo han mga “hadto anay rebelde” nga gintataglawas han Buklod Kapayapaan.