Mauran ngan gab-i na kundi pursigido nga kinadto an grupo han kababayin-an nga katutubo ha ginbasehan han usa nga yunit han Bagong Hukbong Bayan ha Barangay Berta ha usa nga prente ha Southern Tagalog. Mapaso nira nga ginkarawat an imbitasyon para ha pagbubug-os han Makabayang Kilusan ng Bagong Kababaihan (Makibaka), an rebolusyunaryo nga organisasyon han kababayin-an para ha armado nga pakig-away. Igintuman an katitirok ha paghandum ha Pankalibutan nga Adlaw han Kababayin-an nga Anakbalhas.

Syahan nga gintalakay ha miting an seguridad, kasunod an halipot nga pag-eksplikar ha katuyuanan han pagbubug-os han rebolusyunaryo nga asosasyon ngan pagpapakilala han mga tinambong ngan taguyod. Igin-eksplikar ha mga tinambong an importansya han pagkakaurusa ngan mga disbentahe han pagkabuhag-buhag. Ngatanan hira abuyon ha pagbubug-os han grupo ngan agad nga nagtudlok han ira mga lider. Iginklaro ha mga lider ngan kaapi an ira mga buruhaton ngan responsabilidad.

“Gin-aaghat namon an kababayin-an nga waray makatambong yana nga umapi ha amon grupo,” pagseseguro ni Ka Edna, usa ha napili nga lider. Tungod kay masirom na ha masunod nga adlaw na la gin-iskedyul an paghahatag han pormal nga pag-aram.

Hiton gihapon nga adlaw, nahiuna na nga ginbug-os an grupo han mga katutubo. Ginhimo ini kahuman han pag-aram ha Halipot nga Kurso ha Katilingban ngan Rebolusyon Pilipino. An pag-aram ginhaum han instruktor ha lebel han literasiya ngan numerasiya han mga napartisipar ngan ginhimo nga nakakaengganyar gud pinaagi han pagdrowing han mapa ngan paghahaum han mga pananglitan. Mayda liwat pira nga bidyo nga iginpasalida antes ngan kahuman han pag-aram.

Nagin marayhak an talakayan ngan aktibo nga nagpasaro han ira mga eksperyensya ngan kahibaruan an mga estudyante. “Kairo gud han mga katutubo kun sumulod an langyaw nga mina dinhi, piho nga mapapalayas kami ngan mawawara an amon pakabuhi,” sering ni Ka Elmer, usa ha lider han grupo, ha kun tiunan-o nakaaapekto ha ira an imperyalismo.

Maaram hira han hulga han mga langyaw nga mina ha kalibungan. Santop nira nga tungod ha monopolyo ngan konsentrasyon han pipira nga poderoso nga angkan ha tuna amo nga waray hira kalugaringon nga tuna nga ginhuhulad. Saop la hira ha gudti nga agaron maytuna ha bahinay nga 60-40. Kargo nira an ngatanan nga gastuson ha kalubian kundi tungod kay waray hira pampinansya nangungutang hira ha ira agaron. Kulang gud an ira ginkikita sanglit lubong hira ha utang. Diri liwat hira nabubuligan han korap nga reaksyunaryo nga gubyerno agud makahaw-as ha kakurian nga ira ginkakaludluran.

“Kinahanglan ko pa igprenda an akon karabaw ha komersyante agud ipanbayad ha pagpapa-ospital han akon apo nga naaksidente. Ura-ura kamahal han medisina! Adton ginkikita ko ha pagkokopras nga ginpalit hin ura-ura hin kabarato, kulang pa panbayad ha utang,” masurub-on nga estorya ni Ka Sanny, pinakalagas ha grupo. Binabati ha iya tingog an pagkadismaya ha reaksyunaryo nga gubyerno nga ginpapadalagan han mga korap ngan kawatan. Maaram hiya han kawaray pulos hini ha pagseseguro han ira katungod ha pankalibsugan.

Samtang ginbubug-os an mga asosasyon, ginseguro han masa an seguridad han baryo. Naghimo hira han pagrerekon ngan layon nga nagreport ha yunit han mga naoobserbaran ha palibot.

Pira katuig liwat nga waray mabalikan han hukbo han katawhan an lugar. Maiha na nga inukoy dinhi an mga sundalo sanglit nagin mahirot an yunit ha pagduok ngan pag-imbestiga ha hadto anay naorganisa nga natuod pa ha rebolusyunaryo nga kagiusan.

“Ha pagsulod ha rekoberi erya, syahan nga higayon ini nga nakapagbug-os hin duha nga grupo ha sulod la hin usa kaadlaw,” sigon kan Ka Yanny, usa nga tim lider.

Nahuman an mga katitirok nga mayda karayhak ngan kalipay ha mga masa ngan ha mga kabatan-unan nga nag-integreyt ha kabaryuhan kaupod an mga Pula nga mangaraway. “Damo an nahibaruan ko ha pagtutukod han grupo, ha kun tiunan-o nahaum ha namamati, tikang ha lenggwahe tubtub ha paghatag han pananglitan ha mga topiko nga teoretikal nga masayon nira nga masabtan ngan basar na liwat ha ira eksperyensya,” sering ni Ka Mars, membro han Kabataang Makabayan.

“Ha pira kaadlaw ko pa la dinhi ha Pula nga hukbo, damo na an akon nahibaruan ngan nadugngan an akon eksperyensya,” pasaro ni Ka Paolo. Kaupod hira Ka Paolo ngan Ka Mars ha mga kabatan-unan tikang ha syudad nga bumaton ha panawagan han Partido Komunista ng Pilipinas nga kumadto ha kabaryuhan, mahibaro ngan mag-amot ha armado nga pakig-away.