Unang nahigmata si Loren, usa ka batan-ong babaye, sa panahon sa pandemya. Daku ang iyang kasuko sa gipahamtang nga lockdown sa rehimeng Duterte nga nakahasol sa mahinungdanong mga panghitabo sa iyang kinabuhi, sama sa pagmartsa sa iyang paggradwar sa senior high school ug pagselebrar sa iyang ika-18 nga adlawng natawhan. Nawad-an og trabaho ang iyang mga ginikanan, ug namatyan ang ilang pamilya tungod kay wala silay ikabayad sa ospital.

“Imposible nga dili ko mahigmata sa niadtong panahona,” saysay siya. Pirme siya sa social media ug nakasubaybay sa mga post ni Chad Booc, usa ka aktibistang magtutudlo. Gikan sa mga online nga diskusyon, iyang naamgohan ang kamahinungdanon sa pag-apil sa mga organisasyong masa sa mga batan-on nga sama niya napukaw sa lain-laing mga isyu sa nasud.

“Nahimo kong tambay sa Discord ug uban pang online nga panagtigum,” saysay pa niya. Apan taliwal sa iyang interes, adunay mga higayon nga mihunong siya sa pagpangutana bahin sa sistema sa katilingban. Mibalik ang iyang kalagsik dihang nabalitaan niya ang makalilisang nga pagpatay kang Booc ug uban pa sa giilang New Bataan 5.

“Naghilak ko, nasuko ug walay hunong nga nagbasol sa pasistang rehimen tibuok adlaw human makumpirma ang nahitabo kang Teacher Chad,” paghinumdum niya. “Dili nako maagwanta nga ako ra ang magdala sa kasubo ug kapungot, migawas ko sa kadalanan, bitbit ug gisinggit ang panawagan alang sa hustisya sa hinungdan nganong ako nahimatngon ug milihok.”

Sukad niadto, wala na siya mawala sa kadalanan. Mibalik siya sa pagka-estudyante sa Pambansa Demokratikong Paaralan. Miapil siya sa mga pinakilab nga protesta.

Sa pag-abli sa mga eskwelahan, misulod siya sa usa ka unibersidad isip “iskolar sa paryente.” Giatubang niya dinhi ang isyu sa taas nga gasto sa edukasyon ug pagpasagad sa estado sa iyang sektor. Tungod niini, naningkamot siya sa pag-organisa sa han-ay sa sama niyang estudyante.

“Dili basta-basta ihatag sa mga anaa sa poder ang angay sa kabatan-onan,” matud niya. Iyang napamatud-an kini sa dihang wala maproseso ang iyang aplikasyon alang sa tabang pinansyal sa iyang katapusang tuig sa kolehiyo. “Kinahanglan kong magpakilimos aron makahuman sa akong pagtuon o kaha makigkompetensya sa libu-libong mga estudyante nga naglaum nga makasulod sa mga pampublikong unibersidad.”

Bisan pa niini, naghunahuna gihapon siya nga makagradwar tungod kay usa na lang ka tuig ug aduna na siyay diploma. Apan naamgohan usab niya nga dili niya kinahanglan ang diploma aron usbon ang paantus nga sistema ug pyudal-patriyarkal nga katilingban nga dobleng nagpahimulos sa mga kabatanan-onang babaye nga sama niya.

“Pasiaw nako sa akong mga kauban nga dili nako kinahanglan ang diploma sa kolehiyo kung ako man ‘nakagradwar sa PADEPA’ ug padayon nga nagtuon sa teorya ug praktika,” matud niya.

Sa iyang kasinatian, ang kinabuhing pultaym sa kasyudaran nagpasabot sa adlaw-adlaw nga pagsalikway ug pagpili nga patigbabawang ang naandang burgis nga kultura.

“Dili na ko nagauban sa paglingawlingaw sa akong mga higala,” paambit ni Loren nga kaniadto hilig mag-vape ug mogamit og mga app sa smartphone alang sa pagpangita og uyab. “Mas uhaw na ko sa pagkat-on sa mga teorya ug pagtuon sa Marxismo-Leninismo-Maoismo ug magtudlo og PADEPA, moapil sa mga protesta unsama kini ka sayo, makigsandurot sa umahan ug pabrika ug moadto sa mga eskwelahan aron mamukaw, mag-organisa ug magpalihok.”

Adunay mga panahon nga gusto na niyang undangan ang iyang tahas. Aron patigbabawan kini, mikutlo siya og mga leksyon kung paunsa nalabngan ang maong mga kontradiksyon sa ubang mga kauban. Iyang gihunahuna ang kadugayon sa rebolusyon, daghan na ang naghalad sa ilang kinabuhi. Taliwala niini, daghan usab ang nagpabilin bisan sayod silang dili nila makita ang kadaugan. Daku ang iyang pagdayeg sa mga kauban nga nagpasiugda sa nasudnong demokrasya alang sa ilang mga anak, apo, ug ang nahabiling handumanan ug tampo sa mga kaubang martir.

“Maulaw ko sa akong organisador nga si Teacher Chad nga usa sa liboan ka mga biktima sa pasistang rehimen,” siya miingon. “Dili ko perpekto nga aktibista ug organisador, apan dili ko mapuul o mohunong sa pagkat-on, pagtudlo, pagtul-id, pag-abante, paghigugma ug pagpakigbisog.”

Karong tuiga, subling nag-atubang si Loren sa sangingdalan—kung magpadayon ba siya isip pultaym sa kasyudaran, o moadto na sa kabukiran.