Linagip iti rinib-ribu a kababaihan iti Internasyunal nga Aldaw iti Babbai nga Anakling-et iti tengnga iti agkakanat a krisis iti kabiagan ken pulitika. Inawagan da kas atake kadagiti babbai a Pilipino ti panagsuek iti tukad iti panagbiag dagiti pamilya a Pilipino, a direkta a resulta dagiti neoliberal a patakaran iti deregulasyon, pribatisasyon ken liberalisasyon iti nagsasaruno a rehimen. Kinondenar da ti kinainutil iti agdama a rehimen Ferdinand Marcos Jr nga ibaba ti presyo iti makan ken dadduma a gagatangen, kasta met ti panangipalubos na kadagiti pribado a kompanya nga ingato ti singir kadagiti pampubliko nga yutilidad.

Saan a mailinged iti tungpa kadagiti babbai ken ubbing iti inyeg ti panagsuek iti ekonomya, kinaawan panggedan, barat a tangdan ken nababa a pastrek, ken iti pinagbalin a pribado ken nangina a serbisyo a pangkagimongan. Agtaltalinaed a nangato ti presyo iti bagas, karne ken isda, iti laksid dagiti karkari iti rehimen nga ibaba daytoy babaen iti importasyon. Ngimmato ti singir iti kuryente ken danum, ken maipangato ti singir iti LRT manipud Abril 2. Awan sarday iti panagngato iti presyo ti LPG ken dadduma pay a produkto a petrolyo.

Naggu ummong ken nagkukuyog a nagsala kas protesta dagiti babbai ken dadduma pay a sektor iti babbai ken dadduma pay a sektor idiay Manila, Laguna, Batangas, Baguio, Tabuk City iti Kalinga; Iloilo, Capiz ken Aklan iti Panay; Naga ken Legazpi iti Bicol, ken iti Davao.

Agarup kaguddua iti babbai edad 15-65 ket saan nga ibilbilang iti estado kas “pwersa iti tegged” iti pagilian. Maitudtuding da kas saan a produktibo, uray kabinnulig ida dagiti assawa da iti kataltalunan ken kabangkagan, ken karsada ken dadduma pay a lugar a makapespes da iti sangkabassit a pastrek.

Ti babbai a mabigbig nga adda trabaho na ket dagiti adda iti sektor iti serbisyo nu sadinno ket nasaknap ti kontraktwalisasyon, ken minimum laeng wenno nababbaba pay ti aw-awaten da a tangdan. Uray kadagiti dadakkel nga empresa, saan da a regular. Iti uneg ti gobyerno, uppat iti tunggal 10 empleyado a nakapauneg iti sistema a job order/contract of service ket babai.

Iti kabuklan na, umaw-awat da iti nababbaba a tangdan maiyarig iti lallaki. Maik ikkan da kadagiti trabaho a “bagay” kadagiti “tradisyunal” a rebbengen da a kadawyan na ket adda iti nababa a tukad iti produksyon ken burukrasya. Iti eskwelaan pay laeng, kadawyan da nga maidurduron kadagiti kurso a panagdait, panagpapintas (beauty care), ken panagsekretarya a nababa iti tangdan ken kadawyan ket saan a regular iti trabaho. Mailatang kadagiti lallaki dagiti trabaho nga adda dakdakkel a potensyal nga agbalin a regular ken maaddaan iti nangangato a posisyon.

Nagbassit iti bilang dagiti unyonisado a mangmangged, ngem adayo a basbassit dagiti unyonisado a babbai. Kaaduan kadagiti nabatbati nga unyon ket adda kadagiti tradisyunal nga industriya a dominado dagiti lallaki, kas iti panagmanupaktura ken konstruksyon.

Saan a nakakaskasdaaw a babbai met laeng ti kaaduan nga ik-ikkaten dagiti kapitalista. Kadagiti naglabas a tawen, rinib-ribu a babbai ti naawanan iti trabaho na idi nagserra dagiti gangggannaet a kompanya iti kawes iti uneg dagiti export processing zone sadiay Cebu. Agngangabit met iti trabaho iti babbai a mangbukbukkel iti agingga 55% empleyado kadagiti business process outsourcing wenno BPO gapu iti panagusar dagiti ganggannaet a kompaya iti artificial intelligence.

Laksid iti nasaknap a panagikkat gapu iti kinasobra, adu met a babbai iti mapatpatakyas iti trabaho gapu iti diskriminasyon. Kadagiti dadakkel nga empresa, inggagara a saan nga maawat dagiti masikog wenno na asawaan (gapu ta mabalin da nga agsikog). Mapatpatakyas ida kalpasan a nakaanak gapu ta saan ida nga sakop iti linteg iti maternity leave. Awan ti mait-ited ti kapitalista ken estado a suporta kadagiti babbai nga adda babassit nga annak na.

Lallalo a nalatak ti saan a panagpapatas ken rigat dagiti babbai iti kaaw-awayan. Iti mano dekada a panagipatungpal iti reporma iti daga, 19% laeng ti babbai nga adda iggem na nga emancipation patent ken 31% met iti certificate of land ownership award wenno CLOA.

Gapu iti kinaawan daga ken kinakirang iti panggedan, minilyon a babbai ti makigasanggasat iti ballasiw-taaw tapno maaddaan pastrek. Innem iti tunggal 10 migrante a Pilipino ket babbai. Nababa a klase ti trabaho da ken bulnerable iti abuso, nakaro a panaggundaway ken human trafficking. Karaman kadagiti biktima iti human trafficking ni Mary Jane Veloso, a 15 tawenen nakabalud idiay Indonesia, a nalasat iti pannusa a pannakatay ken, numanpay nakabalud pay ket naiyawiden ditoy pagilian, iti duron dagiti kakabagian na, gayyem ken tagasuporta.

Iti usapin iti salun-at, saan laeng a parigat nu di ket makapatay kadagiti babbai dagiti patakaran iti estado. Aginggana ita ket saan latta marisrisut iti estado iti maternal mortality wenno pannakatay iti babbai gapu iti panaganak. Manipud Enero inggana Agosto 2024, nailista ti 470 matmatay nga inna, kabatog iti 59 a matmatay iti panaganak kada bulan. Ito napalabas a tawen, dimmanon iti 1,868 ti maternal death.

Kurang la ngaruden, pribado pay dagiti pasdek pangsalun-at para kadagiti babbai. Nasurok kaguddua (58%) kadagiti paanakan ket pribado ken mangsingsingir iti manupulo a ribu iti normal a panaganak, ken lalallo nu agkasapulan iti sesaryan nga operasyon. Nakanginngina iti tsek-ap ken panagpaagas kadagiti saksakit a mapadpasan dagiti babbai kas iti breast ken cervical cancer. Idi 2022, nairekord ti 33,079 barbaro a kaso iti breast cancer, nu sadinno 11,857 ti nailista a natay, kabatog iti 32 babbai kada aldaw.

Saan a naan-anay ti proteksyon iti estado kadagiti babbai, lalo kadagiti babbai nga ubbing. Idi 2023, 143,276 ti kaso iti panagsikog dagiti tinedyer, ken adda 390 babbai nga ubbing ti naganak kada aldaw. Iti daytoy a bilang, 3,343 ket panagsikog iti ubbing agtawen 15 pababa ken 99% kadagitoy a kaso ket maigapu iti statutory rape wenno panangrames dagiti natataeng a lallaki a nagusar iti bileg wenno awtoridad.

Nakarkaro ti kinaawan proteksyon iti estado kadagiti ubbing kontra iti sekswal a pananggundaway. Iti intero a lubong, Pilipinas ti sentro iti produksyon iti child sexual abuse materials. Idi 2023, nakaawat ti Pilipinas iti agarup 3 milyon reklamo, kabatog iti nasurok 7,500 reklamo kada aldaw iti mapatta-patta nga online child sexual exploitation. Awan sungbat ti estado kadagitoy a reklamo, isu nga awan sarday daytoy nga agtultuloy.

Iti tengnga iti krisis ken panagrigrigat, lallalo a kumarkaro iti kinaranggas maibusor kadagiti babbai. Iti limitado nga report iti pulis, adda iti 12,046 kaso iti naduma-duma a tipo iti kinaranggas iti babbai idi Enero agingga Nobyembre 2024, nangatngato ngem iti 11,585 kaso idi 2023. Mailanlanad a maysa laeng iti 10 kaso iti kinaranggas iti babbai ti mairepreport kadagiti pulis gapu iti kinaawan talek da iti awtoridad. Nakarkaro a rimmigat kadagiti biktima nga agparang iti panawen iti social media, nu sadinno ket nasaknap ti kultura iti pammabasul kadagiti biktima ken panagulimek laengen gapu iti pammati nga awan met pagbaliwan na kalpasan nga ibutaktak iti krimen.