Idi Abril 2, inpablaak ni Donald Trump, presidente ti US, ti 10% a taripa iti amin nga import ti US, a nagbalin nga epektibo idi Abril 5. Kabilang ditoy dagiti nangatngato a “supapak a taripa” manipud 11% agingga 50% kadagiti import manipud iti 57 bansa. Kabilang ditoy ti 17% a “nadiskwento” a panagngato iti taripa iti tagilako manipud iti Pilipinas (dandani kagudwa ket dagiti naasembol a ramit elektroniko ken semikonduktor).

Nangitunda ti nakaro a riribuk iti lubong ti nayon a taripa ni Trump. Namnamaen daytoy a mangdistorbo iti sangalubongan a produksyon ken mangingato iti gastos iti produksyon. Iti umuna pay laeng nga aldaw ti panangipatungpal ditoy, nagsuwek ti pagtagilakuan ti sapi iti US. Sinaruno met daytoy ti panagtayok, kalpasan a sinuspindi ni Trump ti mandato a nayon-taripa, malaksid iti nasurok 104% a naiyatnag iti China.

Saan a tanda ti pigsa nu di ket desperasyon ti ar-aramiden a panangliplipit ni Trump usar ti panagipataw ti nangangato a taripa. Kaudian a gandat daytoy ti imperyalista a pagilyan tapno ibangon manipud iti nabayagen a pannakadalupo ti sangalubongan a sistema a kapitalista, baliktaden ti estratehiko a panagkapsut ti bukod daytoy nga ekonomya, ken subboten ti sigud a dominasyon daytoy iti ekonomya. Deklarado a panggep daytoy a salakniban ti ekonomya ti US, pukawen ti depisito iti linnakuan, ken papigsaen ti lokal a panagmanupaktura. Ti kastoy a proteksyunismo ket nabayagen a patakaran ti US, manipud iti “inshoring,” “Made in America,” ken ti “CHIPS Act” dagiti immuna nga administrasyon da Obama ken Biden.

Ar-aramaten met ni Trump dagiti taripa kas armas iti gubat iti ekonomya, a paset ti arsenal ti imperyalismo a US tapno isubli ti saad daytoy kas agmaymaysa a sangalubongan a superpower. Iwaswasiwas daytoy ti kinadakkel ti ekonomiya nga Amerikano, tapno piliten ti China ken dadduma pay nga imperyalista ken kapitalista a pagilyan nga agtamed iti hegemonya na, ken ti kaadwan a nakakapsut a kapitalista a pagilyan ken malakolonya nga isuko ti kinabaknang ti pagilyan da iti kontrol ken panaggundaway ti imperyalismo a US.

Iti tengnga ti nairteng a kapitalista a kumpetisyon, saan laeng a panangingato ti taripa ti ar-aramiden ti imperyalismo a US tapno isubli ti dominasyon dagiti industriya daytoy. Ilanlansa met daytoy ti sweldo dagiti mangmangged nga Amerikano ken pawpawilan dagiti karbengan da iti tegged. Maparparikutan da iti nayon a taripa gapu ta kaipapanan daytoy ti ad-adda a panagtayok ti gastos iti panagbiag da.

Agdadata a pakpakapsuten ni Trump ti sistema a multilateral a deka-dekadan nga inpataw ti imperyalismo kadagiti malakolonya iti nagan ti neoliberal a globalisasyon. Ibunbunannag daytoy ti neoliberal a biddut a pammati ti “nawaya a linnakuan” a naaramat tapno pwersado a luktan dagiti ekonomya iti panagtakaw ti US ken dagiti kaalyado daytoy a pagilyan.

Iti sango ti nalawag a panggep ni Trump, todo-todo a panagrukma ti sungbat ti aso-aso a rehimen Marcos iti nayon a taripa nga inpataw ti US. Nagyaman pay iti US iti inpataw daytoy a relatibo a “nababbaba a taripa” ngem iti Vietnam ken dadduma pay a pagilyan, a kinita daytoy kas “gundaway tapno makaguyugoy kadagiti gangannaet a panagpuonan.”

Iti laksid ti ipakpakita nga antagonismo ti US iti ekonomya ti Pilipinas, makarkarattot pay tatta ni Marcos ken dagiti upisyal na a makitulag nga ikkaten ti amin a taripa dagiti produkto nga Amerikano a sumsumrek iti pagilyan kasukat ti panagsanud ti US kadagiti katulagan a naawagan a zero-to-zero tariffs. Daytoy a “katulagan iti nawaya a linnakuan” ket ad-adda a mangigalgalut iti Pilipinas iti ekonomya ti US, ken agresulta iti ad-adda a pannakaigabsuon ken panaglayus dagiti produkto manipud US. Papigsaen daytoy ti panagsanggir ti pagilyan kadagiti imported a materyal ti ekonomya a nakagalut iti import ken nakaturong iti eksport.

Iti panangipagpaganetget ni Trump iti hegemonya ti US, ad-adda a pakpakarwen na dagiti inter-imperyalista a kontradiksyon ken probprobokaren na dagiti binnusor iti nadumaduma a paset ti lubong. Saan a naiduma ni Trump kadagiti nalatak a lider iti Europe kadagiti dekada ti 1920 ken 1930 a nangpaapoy ti ultra-nasyunalismo, kas pa-nagsagana daytoy iti gera.

Partikular iti Asia, agtultuloy nga ar-aramaten ti bileg-militar daytoy, direkta ken babaen ti panagpaisaup, tapno papudoten ti inawagan daytoy a teatro ti gubat iti Indo-Pacific laban iti China.