Maibilbilang a corn capital ti Cagayan Valley, partikular ti prubinsya ti Isabela, gapu iti kadakkel ti kontribusyon daytoy iti produksyon ti mais iti intero a pagilyan. Maikadwa met daytoy iti produksyon ti pagay. Iti laksid daytoy a kinasaliwanwan, naidasay iti kinarigat ti nalawa a masa ti mannalon iti rehiyon. Malaksid iti kangrunaan a parikut a kinaawan ken kinakurang ti daga a suksukayen, nakanginngina a farm input, kinaawan ti subsidyo ken panangbarat kadagiti produkto da, nailumlom ken saanda a makaruk-at iti gayong-gayong ti utang.

Maysa ditoy ti mannalon a ni Jinky, taga-Isabela, nga addaan utang a ₱55,000 iti tallo nga institusyon a microlending. Agbaybayad isuna ti ₱3,300 iti linawas.

“Agingga nga adda pagad-adalen, kasapulan nga agutang. Saan nga umanay ti inaldaw a sapul tapno sungbatan dagiti basaran a kasapulan ti pamilya,” istorya na. Dumandanon ti ₱25,000 ti binulan a gastos ti pamilya na. Kabilang ditoy ti edukasyon, kuryente, taraon, pangsalun-at ken sanitasyon. Nakaad-adayo daytoy iti binulan nga ₱8,000 a sapul ti pamilya na. Tapno makakamat, immuna a nagutang isuna iti bangko tapno ipuonan iti maysa a sari-sari store. Ngem nalugi daytoy iti panagdalapus ti El Niño gapu ta awan met laeng ti kabaelan a gumatang ken agbayad dagiti mannalon iti bassit a tersena na.

“Gapu iti kinakurang ti badyet para kadagiti kasapulan, saan pay a karaman ti pangbayad ti utang, kasapulan nga agutang manen tapno adda ti ibayad iti immuna nga utang ken panggastos iti inaldaw,” nayon na.

Kastoy met ti kapadasan ti mannalon a ni Alice a taga-Alcala idiay Cagayan. Awan pay ti maysa nga ektarya ti taltalonen ti pamilya na isu a palalo a kurang ti masapsapulan na. Adda ti kabuklan nga ₱80,800 ti utang na iti trader, educational assistance ti agis-eskwela nga anak na, ken iti dua a microlending. Dumandanon iti ₱23,000 ti binulan a gastos ti pamilya na. Padagsen iti panunot ni Alice nu kasano a mabayadan na daytoy iti nakabasbassit a ₱6,000 a sapul iti binulan.

Ni Niña a taga-Amulung ket naikali met iti utang uray iti maysa a pagutangan laeng a nakautang isuna. Adda iti ₱6,800 laeng ti utang na ngem saan na a kabaelan a bennaten ti ₱11,000 a binulan a sapul na tapno mabayadan daytoy. Palalo a kurang daytoy iti binulan a paggastosan ti pamilya na a dumandanon iti ₱25,000.

Ginasut a mannalon ti umut-utang tapno masungbatan ti inaldaw a pagkasapulan da. Mabalin a dumanon iti uppat nga institusyon ti aggigiddan nga ut-utangan da tapno makabayad iti immmuna nga utang da. Idiay Cagayan Valley, innem ti dadakkel nga institusyon a microfinance ken lending: ti ASA Foundation, Center for Agriculture and Rural Development (CARD) Inc., KMBI-KASAPI Micro-finance, Kaagapay, Life Bank Micro-finance ken ASKI. Mainayon pay kadagitoy ti adu a babassit a pagutangan a nagwaras kadagiti prubinsya. Kaspangarigan idiay Isabela nga addaan 32 nga institusyon a microlending. Adda 15%- 22% ti kadawyan nga interes nga ipatpataw dagitoy, a mabaybayadan iti unos ti 20-23 a lawas.

Dagiti institusyon a microlending ket paset iti imprastruktura ti usura iti kaaw-awayan. Agraraira dagitoy kagiddan ti tradisyunal nga usura a patpatarayen dagiti apo’t daga ken komersyante. Gungundawayan dagitoy dagiti mannalon iti langa ti nangangato nga interes ken dagiti manangallilaw a kundisyon iti pautang. Masansan nga agtentennag iti pannakaremata dagiti daga wenno sanikua da, oras nga agpalya da iti bayad.

Iti datos ti estado idi 2022, agop-opereyt dagiti institusyon a microlending iti 4,265 a barangay iti intero a pagilyan. Numanpay relatibo a naak-akikid ti saklaw dagitoy, nasaknap latta ti ituntunda dagitoy a pannakalugi ken perdi. Agtaltalinaed a dagiti tradisyunal nga usurero ti maut-utangan iti kaaw-awayan. Adda ti pautang dagitoy iti 47.6% wenno 20,020 iti 42,020 barangay iti intero a pagilyan.

Nakapauneg ti microlending iti nasaksaklaw a programa a microfinance a naideklara a “mayor a programa tapno labanan ti kinarigat” idi 2000. Induron daytoy kangrunaan dagiti imperyalista nga insitusyon kas ti World Bank ken Asian Development Bank a nagibuyat ti minilyon a dolyar nga ipapautang daytoy babaen kadagiti “development partner” daytoy. Ti CARD Inc, kaspangarigan, ket umaw-awat ti ₱4 bilyon a pondo manipud iti ADB idi 2022 tapno ad-adda pay a “palawaen” ti programa iti pautang kadagiti marigrigat a mannalon.

Idi 2018, nasurok $3.5 bilyon ti inpautang dagiti bangko, kooperatiba ken institusyon iti microlending para iti 5.7 milyon nga agut-utang. Siyam a pulo a porsyento kadagiti agut-utang ket babbai, nu sadinno a 2/3 kadakuada ket adda iti kaaw-awayan. Dimteng ti 2022, agbalbaloren ti $7.3 bilyon daytoy nga industriya ti usura. Mapatta-patta nga ad-adda pay a sumaknap ti microlending iti panagsaknap dagiti digital (wenno babaen ti internet) a pamuspusan ti panagpautang.

Kamaudianna, ti microlending ket nayon a parigat a mangilanlansa iti mayorya dagiti mannalon iti mataginayon a siklo ti pannakalugi ken kinarigat. Sumaksaknap daytoy gapu iti kinaawan ti subsidyo ken serbisyo ti reaksyunaryo a gubyerno iti agrikultura ken bin-ig a panangipakan kadagiti mannalon kadagiti buklis nga usurero ken imperyalista nga institusyon.