Balbaliw a limmatak ti panagaramat ti assumption of jurisdiction wenno AJ ti Department of Labor and Employment (DOLE) laban iti dangadang dagiti mangmangged tapno lapdan ti mapasamak a welga iti Nexperia Philippines idi Pebrero. Maysa daytoy iti tallo nga AJ nga inparuk-at ti sekretaryo ti DOLE iti umuna a kwarto ti 2025.

Iti bileg ti AJ, inparuk-at ti DOLE ti “return to work order” (RTWO) tapno pwersaen dagiti mangmangged nga agsubli iti trabaho, nu saan ket mabalin a maikkat isuda. Iti sango daytoy, natured a sinalungasing ti unyon dagiti mangmangged iti Nexperia ti mandato ken pinabettak da ti welga a nagpaut ti tallo nga aldaw (Marso 5−8). Naggun-od kadagiti balligi ti unyon iti welga a nangitunda ti pannakalugi ti kumpanya a mapatta-patta a ₱1.26 bilyon.

Ti AJ ket maysa a kontra-mangmangged a patakaran tapno ipaidam ti kabaelan da nga aramaten ti welga kas armas iti panangsalaknib ti karbengan da. Iparparuk-at daytoy ti sekretaryo ti DOLE tapno iparit ti welga iti linged ti rason a “napateg iti nailyan nga interes” ti maysa nga industriya. Nakalanad iti Artikulo 263 ti Herrera Law (Labor Code) nga adda bileg ti DOLE nga aramaten dagiti pulis ken soldado tapno lipiten dagiti mangmangged nga agsalungasing iti mandato.

Kabilang ti AJ kadagiti nadumaduma a probisyon ti Herrera Law a manglaplapped iti karbengan iti panagwelga. Iti napalabas a 12 tawen (2013-2024), inaramat daytoy ti DOLE ti 38 a daras. Mayorya daytoy wenno 36 ket nairuar kalpasan pay laeng a nagidatag ti notice of strike dagiti mangmangged, bayat a dua ket nairuar iti panawen ti aktwal a welga. Iti daytoy met laeng a panawen, adda ti kabuklan a bilang ti 2,241 notice of strike ti naipila, ngem 103 wenno 4.59% laeng ti bilang ti aktwal a gundaway a nagwelga dagiti mangmangged. Bunga daytoy ti agtutuon a burukrasya, ligalidad ken agdadata a represyon a sangsangwen dagiti unyon ken mangmangged sakbay a makaisayangkat ti welga ken ilaban ti pagimbagan da.

Dagiti nalatak a kaso ti AJ

Iti sidong ti rehimen Estrada, ti DOLE ket nagiparuk-at ti AJ idi Disyembre 23, 1997 laban kadagiti agwelga a piloto ti Airline Pilots Association of the Philippines (ALPAP) ti Philippine Airlines gapu iti unfair labor practices. Iti laksid daytoy, inkasa ti ALPAP ti welga idi Hunyo 5, 1998 ken nagiruar ti DOLE ti mandar dua nga aldaw kalpasan a nagsubli iti trabaho dagiti piloto. Gapu iti panagsalungasing ken “iligal a welga,” naikkat iti trabaho ti nasurok 600 piloto. Pinaburan ti DOLE ti PAL a tagikua ni Lucio Tan. Kagiddan met daytoy ti aduan a panagikkat iti dadduma a mangmangged iti PAL.

Panawen ti rehimen Arroyo idi brutal ken nadara a naipatungpal ti dua nga AJ nga inruar ti DOLE laban iti welga ti United Luisita Workers’ Union ken Central Azucarera de Tarlac Labor Union iti Hacienda Luisita idiay Tarlac idi 2004. Nagalimpatok ti kinaranggas ti estado laban iti welga idi pinalpaltogan dagiti pulis ken soldado dagiti mangmangged-talon ken dagiti tagasuporta da bayat nga agiyar-aramid da ti programa idiay Hacienda Luisita idi Nobyembre 16, 2004. Pito a welgista ken tagasuporta ti napapatay bayat nga adu ti nasugatan.

Panawen met ti rehimen ni Benigno Aquino idi naipasidong iti AJ idi Agosto 2010 ti plano a welga dagiti mangmangged ti Filipinas Palm Oil Industries, Inc (FPII) gapu iti pannakaitantan ti collective bargaining agreement (CBA) da. Ti FPII, dati nga NDC-Guthrie, ket nagsugponan ti kumpanya a Malaysian ken ti bilyonaryo a Pilipino a ni Dennis Villareal. Ti nasao a kumpanya idi ti addaan kadakkelan a plantasyon ken kabaelan nga agprodyus ti palm oil. Saklaw daytoy ti 8,000 ektarya a plantasyon idiay Agusan del Sur.

Panawen met ti rehimen Duterte idi napawilan babaen ti AJ ti welga ti Nagkahiusang Mamumuo sa Suyapa Farms idiay Davao de Oro idi Oktubre 2018. Nagideklara ti welga ti 900 mangmangged ti Sumifru kanaig ti regularisasyon, nababa a sweldo, kontraktwalisasyon ken panagkedked a makipagnegosasyon para iti CBA. Maysa nga aldaw kalpasan a maiputok ti welga, nagiruar ti AJ ti DOLE, gapu iti mapatta-patta a ₱38 milyon a pannakalugi ti kumpanya.

Iti sango dagiti napeklan a maka-kapitalista a linteg, maysa a dakkel a karit kadagiti mangmangged nga ilaban ti karbengan da nga agwelga, karaman ti panagaramat ti AJ. Ti panaglaban ditoy ket makapagpapigsa iti intero a tignay mangmangged.

Kagiddan ti atake ti AJ, dakkel met ti perdi nga ituntunda ti bumasbassit a bilang dagiti mangmangged nga unyonisado iti pagilyan. Iti inparuk-at nga Integrated Survey on Labor and Employment 2021-2022 ti Philippine Statistics Authority, 4.5% wenno 1,626 laeng iti kabuklan a 36,342 empresa nga addaan 20 wenno nasurok pay a mangmangged idi Agosto 2022 ti addaan unyon. Kadagitoy, 6.5% wenno sumurok- kumurang 350,000 iti kabuklan a 5.35 milyon a mangmangged laeng ti kabilang iti unyon. Kadagiti empresa nga addaan unyon, 1,444 wenno 4% laeng ti addaan CBA a sumaksaklaw laeng iti 8.4% dagiti mangmangged.