Kadagiti napalabas a dekada, dumagsen a dumagsen ti agtutuon a buwis a maipabpabaklay iti umili a Pilipino, nga ad-adda a nangilumlom kadakuada iti gayong-gayong ti kinarigat. Iti bangir na, lumaglag-an a lumaglag-an ti buwis a masingsingir kadagiti kadakkelan a burges kumprador ken dagiti gangannaet ken lokal a kumpanya, nga ad-adda a mangpadpadakkel iti ak-akupen da a ganansya.

Manon a dekada a sinagsagaba ti umili ti Value Added Tax (VAT) kadagiti pinakabasaran a produkto a taraon ken serbisyo, nga idi damo ket 10%, ngem idi agangay ket nagbalin a 12%. Idi 2016, dimmanon iti ₱622 bilyon ti nakolekta a VAT a dimmakkel pay kadagiti simmaruno a tawen. Idi 2013, mapatta-patta a bukbuklen daytoy ti 18.9% ti kabuklan a rebenyu ti gubyerno, manipud iti nababa a 7.9% idi 1989. Ad-adda a dimmagsen ti baklay ti umili idi naipatungpal ti TRAIN Law a nangipataw ti nayon nga excise tax kadagiti produkto a petrolyo, sigarilyo, arak, nasasam-it a mainom ken dadduma pay.

Idi Hunyo, ninayunan pay ni Marcos ti padagsen iti umili iti panangipasa ti linteg a Digital Services Tax a nagipataw ti 12% a VAT kadagiti serbisyo a dumaldalan iti internet. Sinaklaw ti baro a linteg dagiti online shopping platform kas ti Shopee ken Lazada, dagiti website para kadagiti agbirbirok ti freelance a trabaho kas ti Fiver ken Upwork ken streaming platform kas ti Netflix ken Spotify. Ti buwis ket baklayen dagiti ordinaryo a content creator, online seller, freelancer ken aggatgatang. Mapatta-patta a kumaud ti rehimen US-Marcos ti ₱105 bilyon manipud ditoy iti sumaruno a lima a tawen.

Sakbay daytoy, naobliga dagiti aglaklako kadagiti online shopping platform nga agparehistro iti Bureau of Internal Revenue (BIR) ken agbayad ti 1% a buwis manipud iti kabuklan a sapul da. Isaruno pay ti rehimen Marcos ti buwis kadagiti plastik a single-use wenno maminsan laeng a mausar, kasta met ti buwis para kadagiti agus-usar ti motorsiklo.

Iti bangir na, ad-adda a dimmakkel ti sapul dagiti dadakkel a lokal ken gangannaet a kumpanya gapu iti pinababa pay a buwis a masingsingir kadakuada iti sidong ti CREATE MORE Law. Tallo pay a linteg ti naipasa idi 2024 nga ad-adda a nangkissay iti buwis ti burgesya komprador ken dadakkel a lokal ken gangannaet a kumpanya. Dagitoy ket ti Ease of Paying Taxes Act, Real Property Valuation and Assessment Reform Act, Capital Markets Efficiency Promotion Act. Amin dagitoy ket paset ti Comprehensive Tax Reform Program a naipatungpal idi panawen ti rehimen Duterte ken intuloy ti rehimen US-Marcos.

Pinaboran dagitoy a linteg dagiti negosyante babaen ti nasimsimple a sistema ti panagbayad ti buwis, panangkissay ti buwis iti sapul, panangkissay ti multa kadagiti saan a nakabayad iti usto nga oras, panangibaba ti buwis iti panaggatang ken panagilako kadagiti sosyo ken panangited kadagiti insentibo kas ti tax holiday, libre wenno nababa a singir iti kuryente, nababa a buwis iti daga, amnestiya iti panagbayad ti buwis ken dadduma pay.

Dumanon iti ₱5.9 bilyon a buwis iti unos ti tallo a tawen ti bawas iti koleksyon ti reaksyunaryo nga estado iti CREATE MORE Law pay laeng. Iti sidong ti immuna a CREATE Law, dumanon iti ₱476.8 bilyon ti naikissay iti buwis dagiti dadakkel a negosyante iti buwis ti dadakkel a negosyante iti umuna a lima a tawen pay laeng.

Maaw-awagan a regresibo wenno paatras ti sistema ti panagipataw ti nangangato a buwis kas ti VAT ken excise tax kadagiti produkto ken serbisyo a gatgatangen wenno us-usaren ti umili. Dagitoy a buwis ket immuna a naipataw iti diktar ti World Bank (WB) kadagiti atrasado a pagilyan kas ti Pilipinas tapno masigurado a makaanay ti makolkolekta a sapul ti pagilyan ken mabayadan dagiti gangannaet nga utang. Idi dekada 1980, paset daytoy dagiti kundisyon ti pautang ti WB ken International Monetary Fund. Segun mismo iti WB, ti buwis kas ti VAT ti kalakaan a pagalaan ti sapul ti estado gapu ta narigat a liklikan daytoy ken dagiti aglaklako ket agbalbalin a para kolekta met ti buwis. Kinapudno na, mamati ti WB a kurang pay ti VAT ken “adda pay espasyo” tapno ingato ti sapul iti VAT iti Pilipinas.

Iti laksid ti makolkolektar a buwis manipud iti masa nga anakling-et ken petiburges, bassit a porsyento laeng daytoy ti mapmapan iti serbisyo iti gimong kas ti edukasyon ken salun-at wenno pondo para iti agrikultura. Adda iti 20% met ti kabuklan a pondo ti gubyerno iti tinawen ket mapmapan laeng iti korapsyon wenno diretso iti bulsa dagiti burukrata-kapitalista. Ti nakaro ket maar-aramat pay ti buwis iti pasismo ti estado babaen ti panaggatang ti armas, pagpondo iti NTF-Elcac ken dagiti pasista a kampanya.