Editoryal

Pagsungbaten ni Marcos kadagiti nadara a krimen iti gubat

, ,

Bin-ig a kinaipokrito ti panangsangaili ni Marcos iti Asia-Pacific Regional Conference on International Humanitarian Law (IHL wenno internasyunal a makatao a linteg) idiay Makati City idi Agosto 11−14. Iti sango dagiti mangibagi iti nadumaduma a pagilyan, nagpammarang ni Marcos a naamo ken natudyo kadagiti prinsipyo ken pagannurotan ti IHL. Garapal a nagulbod ni Marcos tapno kaluban ti nadara a rekord ti rehimen na iti panangiwayat ti terorismo ti estado ken panangiyabante ti awan-sarday a gubat laban iti umili.

Bayat a maiyar-aramid ti kumperensya idiay Makati, nagpatayab ti Armed Forces of the Philippines (AFP) kadagiti jetfighter idi parbangon ti Agosto 13 ken nagitennag ti mano a 500-libra a bomba idiay prubinsya ti Bukidnon. Dinayyeg dagitoy dagiti bantay ken asideg a komunidad dagiti Lumad ken mannalon iti Barangay Dumalaguing iti ili ti Impasug-ong.

Mano nga aldaw sakbay daytoy, nadadagsen a bomba met ti nangdayyeg iti kadagaan ti Barangay San Isidro, idiay Las Navas, Northern Samar, nga intennag ti AFP iti alas-2 ti agsapa a saan nga adayo iti komunidad dagiti katutubo a Mamanwa iti lugar. Idi met parbangon ti Agosto 2, nadadagsen a bomba met ti intennag ti AFP iti Barangay Maguibay idiay Tagkawayan, Quezon, saan nga adayo iti komunidad dagiti mannalon.

Ti panagitennag ti nadadagsen a bomba manipud iti tangatang ket agdadata a panangrabngis ti pasista a rehimen Marcos iti IHL. Direkta nga ikabkabil daytoy ti biag dagiti sibilyan iti peligro. Daddadaelen ken sabsabidongen daytoy ti daga ken kabakiran a pagtataudan ti pagbiagan ken dadduma pay a rekurso dagiti katutubo. Nauneg a troma ken buteng kadagiti komunidad ti ituntunda daytoy. Kaniwas met daytoy iti linteg nga agiparparit kadagiti napipigsa nga armas a mangituntunda ti nasaknap a dadael.

Ti IHL wenno dagiti linteg iti gubat ket kadagupan dagiti pagannurotan ken protokol iti kondukta ti armado a risiris. Nakaturong dagitoy kangrunaan iti panangrespeto kadagiti karbengan ken panangaywan iti pagimbagan dagiti tao a saan a karaman wenno saanen a karaman iti labanan: dagiti sibilyan, dagiti nadunor, addaan sakit ken dagiti balud iti gubat nga agpapada nga awanen iti saad a lumaban.

Malaksid iti panangitennag ti bomba, labsing met kadagiti linteg ti gubat ti naranggas a panagkontrol ti AFP kadagiti sibilyan a komunidad, panagblokeyo iti taraon ken komersyo, pwersaan a panagpapanaw kadagiti pagtaengan ken panagikonsentra kadakwada kadagiti evacuation center, panagideklara a “no man’s land” kadagiti barangay, panagiparit nga agtrabaho iti taltalon, uma, panagkarpyu, pwersado a panagiserrek iti CAFGU, panagpatrabaho kadagiti tao (karaman ti panagsakdo ti danum) nga awanan umno a bayad, panagusar ti sibilyan nga imprastruktura ken dadduma pay nga addang ti panagipataw ti turay ti militar.

Iti gandat a pawilan ti umili nga agkaykaysa, agiyebkas ti arungaing da ken lumaban, ipatpataw ti AFP ti linteg militar kadagiti barangay ken komunidad. Awan-sarday ti panaglabsing kadagiti demokratiko a karbengan. Dupdupraken ti militar dagiti bukod nga organisasyon ti bumaryo, pwersado a “pagpaspasurenderen” ken butbutngen da tapno agkameng kadagiti organisasyon nga itaktakder ti AFP. Ti agsalungasing iti mandar ti AFP ket maibilbilang a sumupsuporta iti NPA ken punpuntiryaen ti awan-patengga a panagpangta ken pammapatay. Manipud idi agtugaw ni Marcos, agsusumbangir ti pammapatay ken panagmasaker ti AFP kadagiti sibilyan, ken kalpasan na ket suksukatan da ti kawes dagiti bangkay tapno parwaren dagitoy a mannakigubat ti NPA.

Ti inggagara a pammapatay kadagiti rebolusyonaryo ken hors de combat (dagiti mannakigubat nga awanen iti saad a lumaban) ket agdadata met a panangrabngis kadagiti linteg ti gubat. Kabilang kadagiti biktima ti agassawa a Benito Tiamzon ken Wilma Austria ken ti pito a kakadwa da. Isuda ket natiliw bayat nga agbibyahe idiay Catbalogan, Northern Samar, natortyur sakbay a napapatay ken napasabog dagiti bangkay da iti tengnga ti baybay. Manipud idi agtugaw ni Marcos idi 2022, dandani 80 ti natiliwen dagiti armado a gamat na ti brutal a pinapatay da. Saan met a manmano ti kinemmeg, iligal nga imbalud kadagiti limed a pagbaludan kadagiti kampo militar iti gandat a pabaliktaden isuda iti pangngeddeng da.

Amin dagitoy a nakaam-ames a krimen ni Marcos iti IHL ket immandar na kadagiti upisyal ken pasista a gamat na iti militar ken pulis. Amin dagitoy ket agserserbi iti nagulib a panggep a rebbeken ti armado ken saan nga armado a panaglaban ti umili a Pilipino. Ti nabiit pay a deklarasyon ni Marcos nga “awanen ti grupo a gerilya” iti Pilipinas ket senyal ti ad-adda pay a nadara a kampanya ti represyon laban iti umili ken nakarkaro pay a krimen.

Sugsugsogan, ponpondoan ken ar-armasan ti imperyalista a US daytoy a nadara a gera ti panangiddep iti dangadang ti umili a Pilipino. Agganganansya ti dakkel ti imperyalismo a US iti panagisuplay daytoy ti dadakkel a bomba, balbala ken kanyon, jetfighter, pang-atake a helikopter, drone ken dadduma pay nga armas ken ramit-militar. Plano ti US a parmeken ti amin a pwersa a patriyotiko ken progresibo tapno “naulimek” ken awan ti sumupyat iti panagkamkam ti daga ken panagtakaw iti natural a kinabaknang ti pagilyan dagiti gangannaet a kapitalista nga agpupuonan ken tapno maitakder daytoy ti turay militar iti pagilyan.

Dara-dara dagiti ima ni Marcos ti kinaadu ti krimen na kadagiti linteg ti gubat. Saan a makaluban dagiti buladas na ti agsusumbangir a nakakaro a militar a panagabuso ken panaglabsing iti karbengan-tao ken internasyunal a makatao a linteg. Kasapulan nga aramiden amin a kabaelan tapno pagsungbaten ni Marcos ken dagiti alipures na ken ilaban ti hustisya para iti amin a biktima ti kinarungsot da.

Ti panagirteng ti pasista a panagatake ti rehimen US-Marcos ket sarming ti kumarkaro a krisis ti agar-ari a sistema a malakolonyal ken malapyudal. Tapno pagtalinaeden ken salakniban ti manangidadanes ken mananggundaway a sistema, aggiddan nga ar-aramaten ti agar-ari a rehimen ti naranggas a represyon ken panangallilaw iti gandat a gibusan ti dangadang ti umili a Pilipino para iti rebolusyonaryo a panagbalbaliw.

Ngem uray kasano pay kakaro ken kasaknap ti kinarungsot ti rehimen US-Marcos, bumangon a bumangon ti umili tapno ilaban ti pagimbagan, karbengan, biag ken pagbiagan da. Iti panangidaulo ti Partido a kabinnadang ti New People’s Army, saan a magunggon ti umili iti panaglaban da. Iti kaanoman ket saan a malunag ti determinasyon da nga iyabante ti dangadang para iti nailyan a demokrasya.

Pagsungbaten ni Marcos kadagiti nadara a krimen iti gubat