Idi napan a tawen, impannakkel ni Marcos a nasurok 5,500 proyekto a flood control ti inleppas ti gubyerno na kas solusyon iti nasaknap a panaglayus. Ngem ti kababain kalpasan ti mano manen a daras a pannakaulit ti nakakaro a panaglayus, ni Marcos ket nagbuggo ti ima na ken nagisawang ti “agbain kayo met” bayat a nakatudo kadagiti kontraktor kadagitoy a binilyon a proyekto ken kadagiti kakunsabos da a pulitiko.

Agindadalus ni Marcos, idinto nga isuna mismo ti nagisagana ken nakapirma iti badyet a nangilatang ti dumakdakkel a pondo para kadagiti pagbagasan a proyekto a flood control. Dandani kagudwa a trilyon a piso ti inlatang na iti daytoy a naanomalya a proyekto iti napalabas a dua a tawen a 60.7% a dakdakkel ngem idi 2022-2023. Kas ken Marcos, agbugbuggo met ti ima dagiti agkakakumplot ken agkakaribal a pulitiko. Direkta man wenno saan, karaman kadagiti anomalya dagiti senador ken kongresista, dagiti upisyal ti Department of Public Works and Highways (DPWH), Department of Budget and Management, uray ti nadumaduma nga ahensya ti gubyerno ken ti mismo a Malacañang.

Kadagiti napalabas a lawas, rimwar dagiti nakaro nga anomalya kadagitoy a proyekto a ti adu ket saan a nalpas, nababa ti kalidad da wenno saan man laeng a narugyan uray naiparuk-aten ti pondo. Naibunannag ti binilyon a piso a kupkupiten dagiti agkukunsabos a burukrata-kapitalista ken kontraktor.

Balbaliw a naimatangan ti umili nu kasano nga agak-akop da ti binilyon a piso manipud kadagiti pangpubliko a proyekto, iti langa ti pasuksok wenno komisyon. Mapagsasaritaan nga agingga 60% ti gatad ti maysa a proyekto ket ibulbulsa ti upisyal ti reaksyunaryo a gubyerno iti nadumaduma a tukad. Nangrugi pay idi pay panawen ti diktadura a Marcos, maar-aramiden ti sistema nga agingga 10% kadagitoy a proyekto ket maiyul-uli agingga iti tuktok ti Malacañang, kasukat ti pabor ken proteksyon ti gubyerno.

Ti panagilista ni Marcos kadagiti kadakkelan a kontraktor iti Pilipinas ket kapada ti “drug list” nga ipampannakkel idi ni Duterte, saan a tapno kamaten dagiti drug lord iti likod ti linnakwan ti iligal a droga, nu di ket tapno pagrukmaen isuda iti turay ken bayadan ti proteksyon na. Ti panangpuntirya tatta ni Marcos iti sumagmamano a kontraktor, dagiti pulitiko ken kunniber nga upisyal ket pammarang a panagdalus ti gubyerno, a ti pudno a panggep na ket pagrukmaen dagitoy ken nair-irut a kontrolen ken bukodan ti kurakot iti estado.

Rumbeng a maawatan tayo nga adu kadagiti proyekto a flood control, a dagiti kadakkelan ket pakaibilangan ti panangitakder ti sementado a pader iti takdang dagiti karayan (maaw-awagan nga embanking), ket saan a solusyon, nu di ket mangituntunda pay ketdi ti nakarkaro a panaglayus. Imbes a risuten dagiti rason ti panagrabaw dagiti karayan (kas ti siltasyon gapu iti panagtroso, panagminas, panagkwari ken dadduma pay nga operasyon a managdadael kadagiti kabambantayan), inyakar laeng dagitoy a proyekto ti layus kadagiti nababbaba a lugar, ken pappapigsaen ken pagbalbalinen nga ad-adda a managdadael ti panagayus ti danum.

Kinapudno na, awan ti kainaigan dagitoy a dadakkel a proyekto a flood control iti panangrisut kadagiti layus. Daytoy laeng ti kabarwan a “paborito” a proyekto a pang-imprastruktura a pagkukwartaan dagiti burukrata-kapitalista ken tau-tauhan a kontraktor. Nangrugi nga immadu dagitoy iti panawen ni Duterte (dandani 14,000). Sakbay dagiti proyekto a flood control, “paborito” da a proyekto dagiti haywey, flyover, rangtay, eropwerto, dagiti sangladan ken ballasiwan. Ditoy a mabusbusbos ti pondo ti pagilyan imbes a maipupuonan kadagiti produktibo a sektor ti agrikultura ken manupaktura.

Ti dumadakkel a pondo a magasgastar kadagiti saan a produktibo a proyekto a pang-imprastruktura ket paset ti idurduron a prayoridad dagiti imperyalista nga ahensya iti pinansya, kas ti International Monetary Fund, World Bank, Asian Development Bank, Japan International Cooperation Agency ken dadduma pay. Iti rehimen ni Marcos, ad-adda a dimmakkel ti pondo para iti imprastruktura, manipud ₱2.5 trilyon idi 2022-2023 agturong ti ₱3.07 trilyon idi 2024-2025. Dakkel a paset dagitoy ket pang-asmang iti gangannaet a pautang. Ni Marcos ken dagiti burukrata-kapitalista ti agserserbi nga ahente dagitoy a gangannaet nga imperyalista a bangko.

Dagiti burukrata-kapitalista ket sarabusab kadagiti “proyekto a pang-imprastruktura” gapu iti kinapardas ti panagakop da ti aglaplapusanan a kinabaknang manipud kadagitoy. Naigumon met kadagitoy a proyekto dagiti pasista nga upisyal ti militar ken ti NTF-Elcac. Dakkel a paset ti pondo ti pagilyan ti nakailatang iti panagitakder kadagiti kampo ti militar ken ti “panangpapintas” kadagitoy, karamanen ti binilyon a piso a napnuan anomalya ken awan mamaay na a proyekto iti uneg dagiti “Barangay Development Program.”

Ti korapsyon wenno panagtakaw iti pondo ti pagilyan ket basaran nga aspeto ti burukrata kapitalismo. Dagiti burukrata-kapitalista ken dagiti kasabawat da ket agak-akop ti higante a kinabaknang babaen ti bileg ti estado. Kakumplot da dagiti dadakkel a burges kumprador ken apo’t daga a dinastiya iti pulitika, ken ar-aramaten da dagiti armado a pwersa ti estado tapno pawilan ti panaglaban ti umili.

Umili ti mangbakbaklay iti korapsyon dagiti burukrata-kapitalista, dagiti alipures ken dagiti kasabwat da kadagiti anomalya iti gubyerno. Bayat a tumtumpaw da iti kinabaknang, malmalmes met ti umili iti layus ti kinarigat ken bisin. Bayat a naimas ti turog da kadagiti mansyon ken komportable kadagiti nabarayuboy a luglugan da, minilyon a nakurapay ti agbibyag iti danag a maanud da iti napigsa a layus tunggal agtudo.

Nauneg, nakaro ken nainkalintegan ti pungtot ti umili. Kakarwan ti gura da ken mismo a Marcos a numero uno nga agtatakaw iti pondo ti umili. Dagiti taripnong, panagiyebkas ken tignay-protesta iti napalabas nga al-aldaw ket mangipakita iti agluplupyas nga unget da laban ken Marcos ken ti burukrata kapitalismo.

Ti pukkaw da ket pagsungbaten ni Marcos ken dagiti alipures ken kasabwat na iti panagpabaknang iti poder. Gapu ta siaammo da nga awan ti mapasamak kadagiti imbestigasyon ti kongreso man wenno Malacañang, usto laeng a paadwen ken pasaknapen da dagiti protesta iti kalsada tapno maipamatmat iti nadumaduma a wagas ti pungtot ti nalawa a masa ti umili.

Kasapulan a riingen, organisaen ken patignayen ti umili tapno labanan ken gibusan ti mangidadanes a sistema a malakolonyal ken malapyudal, ken ti naindasigan a panagari dagiti burukrata-kapitalista, dadakkel a burges kumprador ken apo’t daga. Ti tarigagay ti umili para iti hustisya iti gimong, pudno a demokrasya ken wayawaya ket magun-od laeng babaen ti rebolusyonaryo nga armado a dangadang.