Ipangpangas ni Ferdinand Marcos Jr a ti krisis iti klima ti maysa kadagiti kangrunaan a sungsungbatan ti rehimen na. Iti panagpampammarang nga isuna ket mangisaksakit iti kalikasan, nu anya la dita nga ubbaw a proyekto a reporestasyon ti impatungpal ti rehimen babaen ti Department of Environment and Natural Resources (DENR). Kabilang kadagitoy a proyekto ti Expanded National Greening Program, “PagbaBAGo: A Million Learners and Trees”, Green Samar Reforestation Project ken ti “Forests for Life: 5M Trees by 2028” a naisayangkat idi Marso 21. Kinapudno na, ti pudno a panggep dagiti proyekto a reporestasyon ket tapno usatan ti nabatbati a kabakiran ken prontera para iti “ligal” a panagserrek ti agkakadakkel a gangannaet a negosyo tapno kamkamen ken aramiden a plantasyon ti nalalawa a kabakiran.

Daddadaelen da ti nalawa a kabakiran tapno isagana ti kadagaan para iti plantasyon dagiti kayo. Kadawyan nga maimulmula kadagiti plantasyon ken reporestasyon ket falcata ken kawayan gapu ta napaspas dagitoy nga agtubo. Numanpay ti falcata ken kawayan ket natural a masarakan iti Pilipinas, ti panagmula kadagitoy iti saan da a pagtubtubuan ket mangituntunda ti pannakadadael iti biodiversity ken ekolohiya ti maysa a lugar. Adu a mula, ayup ken insekto ti mapatpatalaw ken matmatay gapu iti panagitakder kadagiti plantasyon. Kumapkapuy met ti kalidad ti daga, a makagapu ti kinalaka daytoy a margaay. Matmatyanan dagiti ubbog ken waig, ken gapu ta aduan ken “dayo” dagiti kayo a maimulmula, ag-agawan daytoy ti kinabaknang a mineral ti dadduma pay a mula ken kayo iti lugar.

Panaglawa ti plantasyon dagiti kayo

Idi 2021, inyawis ti DENR ti panagitakder ti plantasyon ti kawayan tapno padur-asen ti industriya daytoy iti pagilyan. Inikkan ti Southern Philippines Development Authority ti EcoPlanet Bamboo, maysa a kumpanya nga Amerikano, ti inisyal nga 8,369 ektarya idiay Lanao del Sur tapno pagmulaan ti kawayan a pang-eksport. Adda iti 30,000 ektarya ti plantasyon ti kawayan ti kumpanya a CS First Green-Agri-Industrial Corp. idiay Pangasinan. Plano met ti kumpanya a Kilambay Plantation Corp. a palawaen ti plantasyon da agingga ti 25,000 ektarya idiay Mindanao, bayat nga addaanen ti 3,000 ektarya a plantasyon daytoy idiay Carmen, Cotabato. Target met ti Department of Agriculture a mapalawa agingga 42,000 ektarya dagiti plantasyon ti kawayan iti tawen 2030.

Kabayatanna, ti falcata ti kaadwan a maiyeks-eksport a kayo ti pagilyan, kaadwan ket kadagiti pagilyan a China, Japan ken US. Kangrunaan a maar-aramid daytoy a papel, plywood, pulpwood, veneer ken muwebles. Paborable para kadagiti eksporter ti falcata gapu ta napaspas daytoy a dumakkel. Mabalin daytoyen nga apiten kalpasan ti 3-10 tawen, depende iti kayat a kalidad ti kayo. Kadakkelan a plantasyon ti falcata ket adda idiay Davao Oriental nga addaan kalawa a 1,200 ektarya. Kaadwan met a plantasyon ket iti paset ti CARAGA nga adda iti kabuklan a 20,404 ektarya. Idi Hulyo, naiyanunsyo ti plano a panagtinnulong ti Misamis University ken DENR para iti panagitakder ti tallo nga ektarya a plantasyon ti falcata iti Barangay Capucao, Ozamis City. Iti plantasyon, plano da nga agmula ti 2,400 a nangato a kalidad ti falcata ken agpaadu ti bin-i daytoy para kadagiti pagmulaan ken plantasyon iti Region 10 ken dadduma pay a prubinsya idiay Mindanao. Ti maysa a puon ti 10-tawen a falcata ket agbalor ti nasurok ₱12,000.

Iti linged ti “reporestasyon,” al-allilawen ti rehimen US-Marcos ti umili a dagiti plantasyon a komersyal kas ti kawayan ket makakalikasan ken sungbat iti krisis iti klima ti pagilyan. Ngem ti mismo a panangitakder ti plantasyon ti mangperperdi iti kalikasan, imbes a biagen ken parukbosen ti natural nga ekolohiya ti kabakiran. Aglaplapusanan a ganansya, saan a panangtagiben iti kalikasan ti pudno a gagem dagitoy a plantasyon ti kayo.

Us-usaren ni Marcos ti pwersa a militar ken pulis tapno pagserbien a gwardya ken salaknib dagiti kapitalista. Saanen a mabilang a katutubo ken mannalon ti pinatalaw, inagawan ti daga, linipit, dinukot, pinilaan ti pinarbo a kaso ken pinapatay dagiti berdugo para iti interes ken higante a pastrek dagiti kapitalista.