Sadtong nagligad nga tuig, ginpahambog ni Marcos nga masobra 5,500 nga proyektong flood control ang natapos sang iya gobyerno bilang pagsolbar sa lapnagon nga pagbaha. Apang sa kahuya pagkatapos nga pila ka beses naman nga nasulit ang malala nga pagbaha, nanghinaw sang kamot si Marcos kag nagsiling nga “mahuya naman kamo” samtang ginatudlo sa mga kontraktor ang mga binilyon ka piso nga proyekto nga ini kag kakunsabo nila nga pulitiko.

Nagapatinlo-tinlo pa si Marcos, nga siya mismo ang naghanda kag nakapirma sa badyet nga nagtalana sang nagadako nga nagadako nga pondo para sa mga bulugasan nga proyekto nga flood control. Halos tunga sa trilyon ka piso ang iya gintigana sa maanomaliya nga proyekto nga ini sa nagligad nga duha ka tuig,60.7% nga mas dako sang sa sadtong 2022-2023. Kasubong ni Marcos, nagpanghunaw man sang kamot ang magkunsabuhay kag magkaribal nga pulitiko.Tanan sila nagatudluanay. Direkta man ukon indi, imbolbado sa mga anomaliya ang mga senador kag kongresista, mga opisyal sang Department of Public Works and Highways (DPWH), Department of Budget and Management, bisan ang lain-lain nga ahensya sang gobyerno kag ang Malacañang mismo.

Sa mga nagligad nga semana, nalahad ang malala nga anomaliya sa mga proyekto nga ini nga madamo wala pa matapos, manubo ang kalidad ukon wala pa masugdan bisan napaguwa na ang pondo. Nabuyagyag ang binilyon ka piso nga ginapangkawat sang mga nagakunsabuhay nga burukrata-kapitalista kag mga kontraktor.

Liwat nga nabutang sa atensyon sang pumuluyo kon paano sila nagakamal sang binilyon ka piso halin sa mga pangpubliko nga proyekto, sa dagway sang suhol,lagay ukon komisyon. May estorya nga tubtob 60% sang bili sang isa ka proyekto ginabulsa sang opisyal sang reaksyonaryong gobyerno sa lain-lain nga lebel. Kalakaran man nga nagsugod sa panahon sang diktaduryang Marcos, nga tubtob 10% sa mga proyekto nga ini ginapasaka tubtob sa putok-putokan sang Malacañang, kabaylo sang pabor kag proteksyon sang gobyerno.

Ang paglista ni Marcos sang pinakadalagko nga kontraktor sa Pilipinas pareho sang drug list nga ginawaragwag sadto ni Duterte, indi para lagson ang mga drug lord sa likod sang baligyaanay sang iligal nga droga, kundi para paludhon sila sa iya gahum kag bayaran ang iya proteksyon. Ang pagpuntirya subong ni Marcos sa pila ka kontraktor, mga pulitiko kag korap nga opisyal pakitang-tao nga pagpatinlo-tinlo sang gobyerno, nga ang matuod nga katuyuan paduk-on ang mga ini kag mas hugot nga kontrolon kag monopolyohon ang kurakot sa estado.

Dapat naton hangpon nga madamo sa mga proyektong flood control, nga ang pinakadako ginalakipan sang pagtukod sang sementado nga pader sa pangpang sang mga suba (ginatawag nga embanking), indi solusyon, kundi kabangdanan pa gani sang mas grabe nga pagbaha. Imbes nga solbaron ang mga kabangdanan sang pagnabaw sang mga suba (paglunang tungod sa pagpangtroso, pagmina, pagkwari kag iban pa nga operasyon nga makawasak sa mga kabukiran), ginabalhin lang sang mga proyekto nga ini ang pagbaha sa mas manubo nga lugar, kag ginahimo pa nga mas mabaskog kag mapangwasak ang pagragasa sang tubig.

Ang matuod, wala sang labot sa pagsolbar sa mga pagbaha ang mga dalagko nga mga proyektong flood control nga ini. Ini lang ang pinakabag-o nga “paborito” sa mga proyekto nga pang-imprastruktura nga ginakitaan sang mga burukrata-kapitalista kag tawo-tawo nga kontraktor. Nagsugod ang mga ini sa panahon ni Duterte (halos 14,000). Antes ang mga proyektong flood control, “paborito” nila nga proyekto ang mga haywey, flyover, taytay, paluparan, mga pantalan kag talabukan. Diri ginawaldas ang pondo sang pungsod imbes nga ginakapital sa produktibo nga mga sektor sang agrikultura kag manupaktura.

Ang nagadako nga pondo nga gina-uyang sa indi produktibo nga mga proyekto pang-imprastruktura kabahin sang ginaduso nga prayoridad sang mga imperyalista nga ahensya sa pinansya, kasubong sang International Monetary Fund, World Bank, Asian Development Bank, Japan International Cooperation Agency kag iban pa. Sa idalum ni Marcos, mas nga nagahabok ang pondo para sa imprastruktura, halin ₱2.5 trilyon sadtong 2022-2023 padulong ₱3.07 trilyon sadtong 2024-2025, nga dako nga bahin para tumbasan ang dumuluong nga pautang. Si Marcos kag ang mga burukrata-kapitalista ang nagaserbe nga ahente sang mga dumuluong imperyalistang bangko nga ini.

Sakon sa mga “proyektong pang-imprastruktura” ang mga burukrata kapitalista tungod sa madasig nga pagkamal sang dako nga manggad halin sa mga ini. Sungak-sungak man sa mga ini ang mga pasista nga opisyal sang militar kag sang NTF-Elcac. Dako nga bahin sang pondo sang pungsod ang nakatigana sa pagtukod sang mga kampo militar kag mga “pagpatahum” sa mga ini, pati na ang binilyon ka piso nga maanomaliya kag wala sang pulos nga proyekto sa idalum sang ginatawag nga “Barangay Development Program.”

Ang korapsyon ukon pagpangkurakot sa pondo sang pungsod sandigan nga aspeto sang burukrata kapitalismo. Nagakamal sang higante nga manggad ang mga burukrata-kapitalista kag ila mga kakunsabo gamit ang gahum sang estado. Kakunsabo nila ang dalagko nga burgesya kumprador kag agalon mayduta nga mga dinastiya sa pulitika, kag gmait ang mga armadong pwersa sang estado para sumpuon ang pakig-away sang pumuluyo.

Pumuluyo ang nagapas-an sa korapsyon sang mga burukrata-kapitalista, mga alipures kag kakunsabo sa mga anomaliya sa gobyerno. Samtang nagalangoy sila sa manggad, nagakalumos naman ang pumuluyo sa baha sang kaimolon kag gutom. Samtang matawhay sila sa ila mga mansyon kag kumportable sa mga matahom kag malahalon nga mga salakyan, minilyon ka imol ang nagakabuhi sa kahangawa nga anoron sang nagaragasa nga baha kada mag-ulan.

Madalum, masingki kag makatarungan ang kaakig sang pumuluyo. Pinakagrabe ang ila pagkangil-ad kay Marcos mismo nga numero uno nga kurakot sa pondo sang pungsod. Ang mga pagtililipon, pagpahayag kag hublag-protesta sa nagligad nga mga adlaw nagalaragway sa nagalumapaw nga kaakig sa ila dughan batuk kay Marcos kag burukrata kapitalismo.

Singgit nila nga pasabton si Marcos kag mga alipures kag kakunsabo sa pagpamanggad sa poder. Pat-od sila nga wala sang mahitabo sa mga imbestigasyon sang kongreso man ukon Malacañang, husto lang nga padamuon kag palapnagon nila ang ila mga protesta sa dalanon agud mapakita sa lain-lain nga pamaagi ang kaakig sang malapad nga masa sang pumuluyo.

Dapat pukawon, organisahon kag pahulagon ang pumuluyo agud pakigbatuan kag tapuson ang mapiguson nga sistemang mala-kolonyal kag mala-pyudal, kag ang makasahi nga paghari sang mga burukrata-kapitalista, mga dalagko nga burgesya kumprador kag agalon mayduta. Ang handum sang pumuluyo para sa hustisya sosyal, matuod nga demokrasya, kag kahilwayan maagum lang paagi sa rebolusyonaryong armadong paghimakas.