Editoryal

Mag-andam ha masunod nga takna han kagiusan protesta kontra ha korapsyon ngan pasismo han rehimen Marcos

, ,

Sumobra-kumulang tulo kabulan an kaihaon han naglabay nga syahan nga takna han kagiusan protesta kontra ha korapsyon ngan burukrata kapitalismo. Syahan ini nga binuto hadton Septyembre, ngan nahingadto ha nasyunal nga koordinado nga demonstrasyon hini nga naglabay nga Nobyembre 30. Kada semana giutan hini mayda mga walkout ngan demonstrasyon han mga estudyante ha mga unibersidad tikang ha norte han Luzon tubtub ha mga syudad han Kabisayaan ngan Mindanao. Ha magkalain-lain nga komunidad, bungto, pabrika, upisina ngan mga singbahan, nagrali ngan nagmartsa an magkalain-lain nga sektor nga ginbutok han komun nga kangalas ha korapsyon ngan dunot nga sistema.

Nagtikang ha iskandalo han bilyun-bilyon kapiso nga kikbak ha mga maanomaliya nga flood control projects. Waray pag-iha, nabuksas an iba pa nga pareho kamagraut nga porma han korapsyon ha gubyerno. Nabuksas an maanomaliya nga “farm-to-market road” ngan dirudilain nga ginpatindog nga mga imprastruktura. Nabuksas liwat an gatus-gatos kabilyon nga piso nga mga “alokabol” ha nasyunal nga badyet, ngan iligal nga paggamit ni Marcos ha pondo han PhilHealth.

Nagtikang ha panawagan nga “tanan nga dabi, kinahanglan mapagpabaton” ngan pagsukna ha mga upisyal han Department of Public Works and Highways (DPWH) ngan mga kakunsabo nga kontraktor, kongresman ngan mga senador. Waray pag-iha, guliat han kabatan-unan ngan han magkalain-lain nga sektor, “Marcos, Duterte patalsikon!,” kahuman mabuksas nga hi Marcos mismo an Hadi han Mandarambong nga aada ha bawbaw han baga-bukid nga kawat nga karikuhan, ngan hi Sara Duterte an Reyna han Korapsyon nga nagmalgastar han gatus-gatos kamilyon nga pondo han katawhan. Eruerestorya yana an pagtukod han nasyunal nga konseho nga pantransisyon, agud ig-insister an interes han mga demokratiko nga sektor ha bisan ano nga igsasaliwan nga gubyerno.

An pagbaha han protesta tikang Septyembre mahitatanding ha makasaysayan nga mga pagrabunos han protesta ha nasud. Ha naglabay nga mga dekada, pira kabeses nga binuto an gamhanan nga mga kagiusan han katawhan, nga duha kabeses nakagpabagsak ha nakalingkod nga presidente (Marcos hadton 1986 ngan Estrada hadton 2001). Dugang dinhi an patriyotiko nga pag-aalsa han mga kabatan-unan hadton First Quarter Storm hadton 1970, mga welga han katawhan hadton 1989-1990, mga rali kontra ha korap ngan pasista nga rehimen Arroyo ngan hiluagan nga demonstrasyon kontra ha pork barrel hadton 2013-2014.

Espiho han hiluag ngan hilarum nga kangalas han katawhan an pagbuto han kagiusan protesta. An paspas nga pagsalwak hini pangilal-an han nakaladkad nga kangalas han katawhan ha waray wantas nga paghitaas han presyo, pagraysang han suhol ngan pankabug-usan nga pagbagsak han ira pakabuhi, ha ilarum pa ni Duterte ngan labina han liningkod hi Marcos. Mas naglarab an kangalas han katawhan ha atubangan han hiluagan nga destroso tikang Cebu tubtub Palawan nga dara han bagyo ngan mga dunot nga proyekto nga flood control. An pagbursa ha bilyun-bilyon kapiso nga kwarta han katawhan nagsungo ha diri nawawara nga kangalas han katawhan ha kawatan nga pamilya Marcos.

Naludlod ha hilarum nga pampulitika nga krisis an rehimen Marcos tungod ha pagrumpagas han mga gios-protesta. Mas nabay-og ini han mabuksas nga kumarawat mismo hi Marcos han diri mamenos ha ₱25 kabilyon nga kikbak o “SOP” kabalyo han mga proyekto nga pan-imprastruktura nga ginmando niya nga igsulod ha badyet. Ha larang nga tahuban hi Marcos, pira nga higtaas niya nga upisyal an ginsakripisyo ngan ginpabul-iw. Kaupod ha ira an pinuno han gabinete nga gin-ngaranan nga dabi ha anomaliya.

Ginbug-os ni Marcos an “independyente nga komisyon” para kunuhay mag-imbestiga ha mga anomaliya, kundi para la igtago an papel han Malacañang ha korapsyon. Agud magpadasig ngan pakalmahon ngan igpahirayo ha iya an kangalas han katawhan, ginduduso yana ni Marcos nga kasuhan ngan arestuhon an pira nga dako nga kontraktor ngan kilalado nga mga pulitiko.

Napostura nga kontra-korapsyon hi Marcos subay ha sagdon han imperyalista nga amo agud tanggalan han hangin an kagiusan protesta kontra korapsyon. Kabakyang niya an pira nga lider han Akbayan nga todo an paningkamot nga igsimang an kagiusan kontra-korapsyon tikang ha pagpapabaton kan Marcos ngan tahuban an panawagan para ha iya pagbubul-iw. Ha sagdon pa gihapon han US, ginmando ni Marcos an utro nga pagpahitaas han sweldo han mga sundalo ngan pulis, ha tuyo nga igkonsolida an iya kontrol ha AFP ngan PNP, ngan mas mahugot nga magamit ini ha brutal nga todo-gerra kontra ha masa nga parag-uma ha kabaryuhan ngan pagpuypoy ha namamangpangan pa nga paghiluag han mga protesta han katawhan ha tiarabot nga panahon.

Kahuman dirudiretso nga umabante tikang Septyembre, aada yana ha takna han konsolidasyon an kagiusan protesta kontra ha korapsyon ngan burukrata kapitalismo—han pagpapakusog ngan pag-aandam para ha utro nga pagbuylo. Ayat ha mga pwersa nga nasyunal-demokratiko nga aada ha unhan nga ranggo han kagiusan protesta nga magsuma ngan pumurot han mga leksyon tikang ha naglabay nga tulo kabulan. Ayat nga padig-unon ngan pahiluagon an ira mga asosasyon, mas pahilaparon an ira mga alyansa ngan padig-unon an panindugan ngan determinasyon nga atuhan an korapsyon han rehimen US-Marcos.

Ayat ha ira nga dirudiretso nga mag-andam ha masunod nga takna pinaagi han pag-abot ngan pag-organisa ha mas damo nga pabrika, kablas nga komunidad, eskoylahan ngan iba pa nga sentro han populasyon ha bug-os nga nasud, ngan padamuon an mga aksyon protesta han masa ha ira mga lokalidad. Ayat nga pahilarumon an pagsantop ha burukrata-kapitalismo, ha magkalain-lain nga porma hini, ngan ha mga gamot han problema han pagkukuri han katawhan. Pira kabeses nga pahiluagon an alyansa nga kontra-korapsyon ngan pahugton an pagkaurusa kontra ha paghahadi han mga Marcos ngan Duterte. Ayat liwat nga ibuksas an mga peke nga progresibo nga lider ngan mga ultra-konserbatibo agud makabig an masa nga kontra korapsyon nga nauuwat ngan ginwawaog nira ha sayop nga dalan han panginyupo ha hadi han korapsyon.

Ayat ha Partido ngan mga rebolusyunaryo nga pwersa nga magpakusog ha butnga han nagpapadayon nga hiluagan nga kagiusan nga kontra-korapasyon han katawhan ngan pag-ato ha pasismo han rehimen US-Marcos. Mas pahiluagon an sikreto nga mga panmasa nga asosasyon agud dirudiretso nga pukawon ngan aghaton an hiluagan nga masa han katawhan nga ipasulong an demokratiko nga rebolusyon han katawhan komo tinuod nga solusyon ha krisis. Atubangan han sobra nga kangalas ha nagnanana nga kadunutan han bug-os nga reaksyunaryon nga estado, maupay gud yana an sitwasyon para magrekrut para ha Bagong Hukbong Bayan ngan ipasulong an gerra han katawhan ha kabaryuhan.

Mag-andam ha masunod nga takna han kagiusan protesta kontra ha korapsyon ngan pasismo han rehimen Marcos