Mas o menos tatlo ka bulan ang ginlawig sang nagligad nga halintang sang kahublagan protesta batuk sa korapsyon kag burukrata kapitalismo. Una ini nga naglupok sadtong Septyembre, kag naglab-ot sa pungsodnon nga koordinado nga demonstrasyon sining nagligad nga Nobyembre 30. Kada semana sa tunga-tunga may mga walkout kag demonstrasyon sang mga estudyante sa mga unibersidad halin norte sang Luzon tubtob sa mga syudad sang Kabisayaan kag Mindanao. Sa lain-lain nga komunidad, banwa, pabrika,opisina kag simbahan, nagrali kag nagmartsa ang lain-lain nga sektor nga ginhugpong sang komon nga pagkangil-ad sa korapsyon kag dunot nga sistema.

Nagsugod sa iskandalo sang binilyon ka piso nga kikbak sa maanomaliya nga flood control projects, sang ulihi nagtuhaw ang iban pa nga pareho ka garuk nga dagway sang korapsyon sa gobyerno. Nabuyagyag ang maanomaliya nga “farm-to-market road” kag lain-lain pa nga ginpatindog nga mga imprastruktura. Nabuyagyag man ang ginatos ka bilyon ka piso nga mga “alokabol” sa pungsodnon nga badyet, kag iligal nga paggamit ni Marcos sa pondo sang PhilHealth.

Nagsugod sa panawagan “tanan nga imbolbado, dapat manabat” kag pagbatikos sa mga opisyal sang Department of Public Works and Highways (DPWH) kag mga kakunsabo nga kontraktor, kongresman kag mga senador. Wala nagdugay, singgit sang mga pamatan-on kag lain-lain nga sektor, “Marcos, Duterte palayason!,” pagkatapos mabuyagyag nga mismo si Marcos ang Hari sang Pagpangkawkaw nga yara sa putok-putokan sang binukid nga kinawat nga manggad, kag si Sara Duterte ang Reyna sang Korapsyon nga nagwaldas sang ginatos ka milyon nga pondo sang pumuluyo. Nagalapta subong ang estorya sang pagtukod sang pungsodnon nga konseho pang-transisyon, agud igiit ang interes sang mga demokratikong sektor sa ano man nga ibulos nga gobyerno.

Ang pagbaha sang protesta halin Septyembre makumparar sa makasaysayan nga mga pag-agos sang protesta sa pungsod. Sang nagligad nga mga dekada, pila ka sulit nga naglupok ang gamhanan nga kahublagan sang pumuluyo, nga duha ka sulit nga nagpukan sa nagapungko nga presidente (Marcos sadtong 1986 kag Estrada sadtong 2001).Dugang sa mga ini ang makipungsodnon nga pag-alsa sang mga pamatan-on sadtong First Quarter Storm sadtong 1970, mga welga sang banwa sadtong 1989-1990, mga rali batuk sa korap kag pasista nga rehimen Arroyo kag lapnagon nga demonstrasyon kontra sa pork barrel sadtong 2013-2014.

Laragway sang malapad kag madalum nga kaakig sang pumuluyo ang paglupok sang kahublagan protesta. Ang madasig nga pagbulwak sini patimaan sang naga-indakal nga kaakig sang pumuluyo sa wala-untat nga pagtimbuok sang presyo, paglansang sang sweldo kag pangkabug-osan nga pagbulusok sang ila palangabuhian, sa idalum pa ni Duterte kag ilabi na halin sang magpungko si Marcos. Labi nga nagdaba-daba ang kaakig sang pumuluyo sa atubang sang lapnagon nga kalamidad halin Cebu tubtob Palawan dala sang bagyo kag mga bulok nga proyektong flood control. Ang pagbulsa sa binilyon ka piso nga kwarta sang pungsod nag-gatong sa wala nagakadula nga pagkangil-ad sang pumuluyo sa mga kawatan nga pamilya Marcos.

Nalubong sa madalom nga pangpulitika nga krisis ang rehimen Marcos tungod sa pagragasa sang mga hublag protesta. Labi ini nga nauyog sang ginbuyagyag nga nagbaton mismo si Marcos sang indi magnubo sa ₱25 bilyon nga kikbak ukon “SOP” kabaylo sang mga proyektong imprastruktura nga ginmando niya nga ipasulod sa badyet. Sa pagtilaw nga tabunan si Marcos, pila ka mga matag-as niya nga opisyal ang ginsakripisyo kag ginpangkakas. Lakip sa ila ang pinuno sang gabinete nga ginpangalanan nga imbolbado sa anomaliya.

Gintukod ni Marcos ang “independyenteng komisyon” para kuno mag-imbestigar sa mga anomaliya, apang para lang taguon ang papel sang Malacañang sa korapsyon. Para palukpon kag pakalmahon kag ipalayo sa iya ang kaakig sang pumuluyo, ginaduso subong ni Marcos nga kasuhan kag arestuhon ang pila ka dalagko nga mga kontraktor kag kilala nga mga pulitiko.

Naga-postura nga kontra-korapsyon si Marcos santo sa panugyan sang imperyalistang agalon agud ubosan sang hangin ang kahublagan protesta kontra korapsyon. Kabulig niya ang pila ka lider sang Akbayan nga grabe ang pagtinguha nga lisuon ang kahublagan kontra-korapsyon halin sa pagpasabat kay Marcos kag tabunan ang panawagan para sa iya paghalin sa poder. Sa panugyan pa gihapon sang US, ginmando ni Marcos ang liwat pagpasaka sang sweldo sang mga soldado kag pulis, sa katuyuan nga konsolidahon ang iya kontrol sa AFP kag PNP, kag mas hugot nga magamit ang mga ini sa brutal nga todo-gyera batuk sa masang mangunguma sa kaumhan kag pagtapna sa nagahana nga mas paglapnag sang mga protesta sang pumuluyo sa maabot nga panahon.

Pagkatapos nga tayuyon nga nagsulong halin Septyembre, yara sa halintang subong sang konsolidasyon ang kahublagan protesta batuk sa korapsyon kag burukrata kapitalismo—pagpabaskog kag paghanda para sa liwat pagbwelo. Hangkat sa mga pwersang pungsodnon-demokratariko nga yara sa unahan nga hanay sang kahublagan protesta nga magsuma kag magkuha sang leksyon halin sa nagligad nga tatlo ka bulan. Hangkat nga pabakuron kag palaparon ang ila mga organisasyon, labi pa nga palaparon ang ila mga alyansa kag palig-unon ang panindugan kag determinasyon nga pakig-awayan ang korapsyon sang rehimen US-Marcos.

Hangkat sa ila nga tayuyon nga maghanda sa masunod nga halintang paagi sa paglab-ot kag pag-organisa sa mas madamo pa nga mga pabrika, imol nga komunidad, eskwelahan kag iban pa nga sentro sang populasyon sa bug-os nga pungsod, kag padamuon ang mga aksyon protesta sang masa sa ila mga lokalidad. Hangkat nga padalumon ang paghangup sang burukrata-kapitalismo, sa lain-lain nga dagway sini, kag sa mga ugat sang problema sang pag-antus sang pumuluyo. Pila ka sulit nga palaparon ang alyansa kontra-korapsyon kag paghugton ang paghiliusa batuk sa paghari sang mga Marcos kag Duterte. Hangkat man nga ibuyagyag ang mga peke nga progresibo nga lider kag mga ultra-konserbatibo agud makabig ang masa nga kontra-korapsyon nga ginatiplang kag ginalihis nila sa sayup nga banas sang pagluhod-luhod sa hari sang korapsyon.

Hangkat sa Partido kag mga rebolusyonaryong pwersa nga magpabaskog sa tunga sang nagapadayon nga malapad nga kahublagan kontra-korapsyon sang pumuluyo kag pakig-away sa pasismo sang rehimen US-Marcos. Labi pa nga palaparon ang likom nga mga asosasyon masa agud tayuyon nga pukawon kag engganyuhon ang malapad nga masa sang pumuluyo nga isulong ang demokratikong rebolusyon sang banwa bilang matuod nga solusyon sa krisis. Sa atubang sang grabe nga pagkaakig sa malala nga kagarukan sang bug-os nga reaksyonaryong estado, tuman ka paborable subong sang sitwasyon nga magrekrut para sa Bagong Hukbong Bayan kag isulong ang inaway banwa sa kaumhan.