Tatlo ka semana pagkatapos salakayon sang US-Israel ang Iran, nagapabilin nga malig-on ang gobyerno kag pumuluyo sini sa pagpangapin sang ila independensya. Ini sa atubang sang wala-pugong nga pagpangbomba sang US-Israel nga nagresulta sa malaparan nga kahalitan sa ila mga komunidad, militar kag ekonomiya.

Sadtong Marso 13, masobra 1,400 na ang nareport sang Iranian Health Ministry nga napatay sa gyerang agresyon kag masobra 18,000 ang napilasan, halos tanan mga sibilyan. Minilyon ang nalapayas sa ila mga komunidad tungod sa pagpangbomba sa mga eryang residensyal.

Madasig nga naka-ilis ang Iran sang mga opisyal nga nagbulos sa mga lider nga gintarget sang asasinasyon sang US kag Israel. Nakalunsar ini sang depensa kag kontra-atake batuk sa mas gamhanan nga pwersang Amerikano. Nagbuhi ini sang linibo ka drone kag misayl nga nag-target sa mga pasilidad sang Israel kag 27 ka mga base militar sang US sa Bahrain, Kuwait, Qatar, Jordan, UAE, Saudi Arabia kag apat ka iban pa nga pungsod.

Mas ginpaakig sang US ang pumuluyong Iranian. Minilyon ang nagpakigbahin sa sunod-sunod nga mga rali sa sulod sang pungsod halin Pebrero 28 agud kundenaron ang agresyon. Sadtong Marso 18,liwat sila naghagunos sa kadalanan sang Tehran agud ilubong si Dr. Ali Larijani, tiglikom sang Supreme National Security Council, kag iban pa nga opisyal nga napatay sa pagpangbomba nga gin-ako sang Israel.

Ginkontrol sang Iran ang Strait of Hormuz, ang makitid nga alagyan sang mga barko sa tunga sini kag Oman kag ginpunggan ang pagpalawod diri sang mga barkong Amerikano, Israeli kag ila mga alyado. Sa alagyan nga ini naga-agi ang 20% sang pangkalibutanon nga suplay sang lana, 20% sang liquified natural gas kag 30% sang pagkalibutanon nga suplay sang kemikal, lakip ang mga ginagamit sa mga abono. Bilang tikang pangdepensa, ginbutangan sang Iran sang mga sea mine ukon eksplosibo ang teritoryong pang-kadagatan sini agud punggan ang pagsulod sang mga barkong pang-gyera sang US. Ang solo nga ginapasugtan nga mag-agi sa alagyan sa subong amo ang mga barko nga “indi kaaway” kag nagasunod sa mga pagsulundan sini sa kadagatan.

Epiko nga kasaypanan

Indi mahimutig nga ang Operation Epic Fury (Operasyon nga Epiko nga Kaakig) sang US, nga ginbansagan sang Iran sang Operation Epic Mistake (Operasyon nga Epiko nga Kasaypanan), indi pa tapos kag indi madali nga matapos, taliw-as sa ginasigahum kag deklarasyon sang presidente sang US nga si Donald Trump. Nagpamalibad ang Iran nga magsulod sa isa ka untat-lupok tubtob indi untatan sang US ang pagpangbomba sa pungsod.

Tuman na ka apektado ang mga ekonomiya sang kaiping nga mga pungsod sini nga nagasalig sa pag-eksport sang lana. Tungod sa indi makabaligya, may mga pungsod na nga napilitan nga buhinan, kon indi man temporaryo nga untaton, ang pagmina sang lana. Minilyon ang na-stranded ukon indi makahalin sa rehiyon tungod sa pagsira sang biyahe sa kahawaan sang mga pungsod.

Nagdulot ang agresyon sang grabe nga pag-antus sa bug-os nga kalibutan. Ginkuga sini ang ilig sang lana kag ginpabutyog ang presyo sang krudo nga lana padulong sa $100/bariles kag masobra pa. Mabatyagan sang pumuluyo, lakip sang pumuluyong Amerikano, ang pagtinaas sang presyo sang mga produktong petrolyo kag upod na ang pagsaka sang presyo sang mga balaklon kag serbisyo.

Labi nga nagamo ang rehiyon pagkatapos nga bombahon sang US sadtong Marso 13 ang Kharg Island, ang nagapanguna nga terminal sang lana sang Iran kon diin naga-agi ang 90% sang lana nga gina-eksport sini. Katuyuan sang US kag Israel nga agawon ang amo nga isla, kaupod ang tanan nga lana nga naga-agi diri. Doble ang estratehikong balor sang isla sa US tungod diri naga-agi ang gina-eksport nga lana sang Iran padulong sa China, ang nagapanguna nga tigbakal sini.

Agud pun-an ang nadula nga produksyon kag pakalmahon ang presyo, nagpaguwa ang US, kaupod ang mga alyado sini, sang 400 milyon bariles sang reserba nga lana. Temporaryo man nga ginkakas ni Trump ang embargo batuk sa lana sang Russia. Sa pihak sini, wala sang signipikante nga pagnubo sang mga presyo sa pangkalibutanon nga merklado. Nagpamalibad bisan ang mga alyado ni Trump sa Europe kag Asia nga magpadala sang mga barkong pang-gyera sa Middle East agud pwersahon nga buksan ang Hormuz.

Sa sulod sang US, nagaatubang si Trump sang masingki nga pagpamatuk sang kaugalingon nga pumuluyo. Linibo ang nagprotesta agud kondenaron ang iligal kag lapas sa internasyunal nga layi nga pagpangsalakay. Ginbatikos nila ang tuman ka dako nga gasto militar agud susteneron ang agresyon. Sa una nga anum ka adlaw pa lang sang pagpangsalakay, ginabana-bana nga nagwaldas ang US sang $11.3 bilyon kag halos $1 bilyon kada adlaw halin sadto. Panawagan nila ang gilayon nga pag-untat sang gyera, pagbalik sa negosasyon kag pagsulod sa untat-lupok.