Ang bangkil sang assumption of jurisdiction batuk sa mamumugon nga Pilipino
Liwat naman nga nagtingkad ang paggamit sang assumption of jurisdiction ukon AJ sang Department of Labor and Employment (DOLE) batuk sa paghimakas sang mga mamumugon sang gingamit ini agud punggan ang nagahana nga welga sa Nexperia Philippines sadtong Pebrero. Isa ini sa tatlo ka AJ nga ginpaguwa sang tiglikom sang DOLE sa una nga kwarto sang 2025.
Tungod sa AJ, ginpaguwa sang DOLE ang “return to work order” (RTWO) agud pwersahon ang mga mamumugon nga magbalik sa trabaho, kag kon indi pwede sila nga kakason. Sa atubang sini, maisog nga ginsupak sang unyon sang mga mamumugon sa Nexperia ang mando kag ginpalupok ang welga nga nagdugay sang tatlo ka adlaw (Marso 5−8). Nag-agum sang mga kadalag-an ang unyon sa welga nga nagdulot sang ginabana-bana nga ₱1.26 bilyon nga kapierdehan ang kumpanya.
Ang AJ isa ka kontra-mamumugon nga patakaran agud idingot sa ila ang ikasarang nila nga gamiton ang welga bilang armas sa pagpangapin sang ila mga kinamatarung. Ginpaguwa ini sang tiglikom sang DOLE agud dumilian ang welga sa tabon sang rason nga “importante sa pungsodnon nga interes” ang isa ka industriya. Nakasulat sa Artikulo 263 sang Herrera Law (Labor Code) nga may gahum ang DOLE nga gamiton ang mga pulis kag soldado agud ipiton ang mga mamumugon nga magasupak sa mando.
Lakip ang AJ sa nanari-sari nga mga probisyon sang Herrera Law nga naga-upang sa kinamatarung sa pagwelga. Sa nagligad nga 12 ka tuig (2013-2024), gingamit ini sang DOLE sang 38 ka beses. Mayoriya sini ukon 36 ginpaguwa pagkatapos pa lang maghapag sang notice of strike ang mga mamumugon, samtang duha ang ginpaguwa sa panahon sang aktwal nga welga. Sa panahon man nga ini, may kabug-osan nga isip nga 2,241 notice of strike ang ginpasaka, apang 103 ukon 4.59% lang ang isip sang aktwal nga higayon nga nagwelga ang mga mamumugon. Tuga ini sang sampaw-sampaw nga burukrasya, ligalidad, kag lubos nga pagpang-ipit nga gina-atubang sang mga unyon kag mamumugon antes makalunsar sang welga kag ipakigbato ang ila kaayuhan.
Matingkad nga mga kaso sang AJ
Sa idalum sang rehimen Estrada, nagpaguwa sang AJ ang DOLE sadtong Disyembre 23, 1997 batuk sa magawelga nga mga piloto sang Airline Pilots Association of the Philippines (ALPAP) sang Philippine Airlines tungod sa unfair labor practices. Sa pihak sini, ginkasa sang ALPAP ang welga sadtong Hunyo 5, 1998 kag nagpaguwa sang mando ang DOLE duha ka adlaw pagkatapos nga nagbalik sa trabaho ang mga piloto. Tungod sa pagsupak kag “iligal nga welga,” ginkakas sa trabaho ang masobra sa 600 ka piloto. Ginpaburan sang DOLE ang PAL nga ginapanag-iyahan ni Lucio Tan. Kadungan man sini ang madamo nga kakasanay sa iban nga mamumugon sa PAL.
Panahon sang rehimen Arroyo sang brutal kag madugo nga ginpatuman ang duha ka AJ nga ginpaguwa sang DOLE batuk sa welga sang United Luisita Workers’ Union kag Central Azucarera de Tarlac Labor Union sa Hacienda Luisita sa Tarlac sadtong 2004. Nagpauli ang kalakasan sang estado batuk sa welga sang ginpangtiro sang mga pulis kag soldado ang mga mamumugon sa uma kag ila tagasuporta samtang nagapatigayon sang programa sa Hacienda Luisita sadtong Nobyembre 16, 2004. Pito ka welgista kag tagasuporta ang napatay samtang madamo ang napilasan.
Panahon naman sang rehimen Benigno Aquino sang ginpaidalum sa AJ sadtong Agosto 2010 ang plano nga welga sang mga mamumugon sang Filipinas Palm Oil Industries, Inc (FPII) tungod sa pagka-atrasar sang ila collective bargaining agreement (CBA). Ang FPPI, sadto NDC-Guthrie, sosyahanay sang kumpanya nga Malaysian kag sang bilyonaryo nga Pilipino nga si Dennis Villareal. Ang amo nga kumpanya sadto ang may pinakadako nga plantasyon kag ikasarang nga magprodyus sang palm oil. Sakup sini ang 8,000 ektarya nga plantasyon sa Agusan del Sur.
Panahon naman sang rehimen Duterte sang gin-ipit gamit ang AJ ang welga sang Nagkahiusang Mamumuo sa Suyapa Farms sa Davao de Oro sadtong Oktubre 2018. Nagdeklarar sang welga ang 900 ka mamumugon sa Sumifru sa hambalanon sang regularisasyon, manubo nga sweldo, kontraktwalisasyon kag pagdumili nga makig-negosasyon para sa CBA. Pila ka adlaw pagkatapos nga maglupok ang welga, nagpaguwa sang AJ ang DOLE,tungod sa ginabana-bana nga ₱38 milyon nga kapierdehan sang kumpanya.
Sa atubang sang lubos nga maka-kapitalista nga laye, isa ka dako nga hangkat sa mga mamumugon nga pangapinan ang ila kinamatarung nga magwelga, lakip ang paggamit sang patakaran nga AJ. Ang pagpakigbato diri magapabaskog sa bug-os nga kahublagan sang mamumugon.
Kadungan sa atake sang AJ, dako man nga kahalitan ang gintuga sang nagagamay nga isip sang mga mamumugon nga unyunisado sa pungsod. Sa ginpaguwa nga Integrated Survey on Labor and Employment 2021-2022 sang Philippine Statistics Authority, 4.5% ukon 1,626 lang sa bug-os nga 36,342 ka empresa ang may 20 ukon sobra nga mamumugon sadtong Agosto 2022. Sa mga ini, 6.5% ukon kapin sa 350,000 sa bug-os nga 5.35 milyon ka mamumugon lang ang nalakip sa unyon. Sa mga empresa nga may unyon,1,444 ukon 4% lang ang may CBA nga nagasakup lang sa 8.4% sang mga mamumugon.