Ginatawag nga corn capital ang Cagayan Valley, partikular ang Isabela, tungod sa kadakuon sang amot sa produksyon sang mais sa bug-os nga pungsod. Nagapangaduha man ini sa produksyon sang humay. Sa pihak sang kabuganaan nga ini, lubong sa kapigaduhon ang malapad nga masa sang mangunguma sa rehiyon. Magluwas sa nagapanguna nga problema sang kawad-on kag kakulang sang duta nga mauma, tuman ka mahal nga farm input, kawad-on sang subsidyo kag pangbarat sang ila mga produkto, lubong kag indi sila maka-ikyas sa higante nga utang.

Isa diri ang mangunguma nga si Jinky, taga-Isabela, nga may utang nga ₱55,000 sa tatlo ka institusyon nga microlending. Nagabayad siya sang ₱3,300 kada semana.

“Kutob may ginapa-eskwela, kinahanglan mangutang. Indi bastante ang adlaw-adlaw nga kita agud sabton ang mga sandigan nga kinahanglanon sang pamilya,” estorya niya. Nagalab-ot sa ₱25,000 ang bulanan nga gastos sang iya pamilya. Sakup diri ang gastos sa edukasyon, kuryente, pagkaon, ikaayong-lawas kag katinlo. Tuman ka layo ini sa ₱8,000 nga bulanan nga kita sang iya pamilya. Para makabulig, una siya nangutang sa bangko para ipangapital sa isa ka sari-sari store. Apang naputo ini sang pagpanalasa sang El Niño tungod wala man sang ikasarang nga magbakal kag magbayad ang mga mangunguma sa iya gamay nga tindahan.

“Tungod sa kakulang sang badyet para sa mga kinahanglanon, indi pa upod ang pangbayad sa utang, kinahanglan nga mangutang liwat para may ipangbayad sa nauna nga utang kag panggasto sa matag-adlaw,” siling niya.

Amo man ini ang eksperyensiya sang mangunguma sa mais nga si Alice nga taga-Alcala sa Cagayan. Wala pa isa ka ektarya ang gina-uma sang iya pamilya gani tuman ka kulang ang ila ginakita. May kabug-osan nga ₱80,800 siya nga utang sa trader, educational assistance sang naga-eskwela nga anak, kag sa duha ka microlending. Naglab-ot sa ₱23,000 ang bulanan nga galastuhon sang pamilya. Pabug-at sa panghuna-huna ni Alice kon paano niya ini mabayaran sa tuman ka gamay nga ₱6,000 nga kita kada bulan.

Si Niña naman nga taga-Amulung lubong man sa utang bisan sa isa ka pautangan lang siya may utang. Yara sa ₱6,800 lang ang iya utang apang indi masarangan nga kayuron sang ₱11,000 nga bulanan nga kita niya para mabayaran ini. Tuman ka kulang ini sa bulanan nga galastuhon sang iya pamilya nga nagalab-ot sa ₱25,000.

Ginatos ka mga mangunguma ang naga-utang agud sabton ang adlaw-adlaw nila nga kinahanglanon. Pwede nga maglab-ot sa apat ka institusyon ang dululungan nila nga gina-utangan para makabayad sa una nila nga mga utang. Sa Cagayan Valley, anum ang mga dalagko nga institusyon nga microfinance kag lending: ang ASA Foundation, Center for Agriculture and Rural Development (CARD) Inc., KMBI-KASAPI Micro-finance, Kaagapay, Life Bank Micro-finance kag ASKI. Dugang sa mga ini ang madamo nga magagmay nga pautangan nga nagalinapta sa mga probinsya. Halimbawa sa Isabela nga may yara 32 ka institusyon nga microlending. Yara sa 15%-22% ang kinaandan nga interes nga ginapatong sang mga ini, nga ginabayaran sa sulod sang 20-23 ka semana.

Kabahin ang mga institusyon nga microlending sa imprastruktura sang usura sa kaumhan. Nagaluntad ang mga ini kadungan sang tradisyunal nga usura nga ginapadalagan sang mga agalon mayduta kag komersyante. Ginahimuslan sang mga ini ang mga mangunguma sa dagway sang matag-as nga interes kag mapaniplang nga mga kundisyon sa pautang. Masami nagadangat sa pagkaremate sang ila mga duta ukon pagkabutang, oras nga magpalya sila sa pagbayad.

Sa datos sang estado sadtong 2022, naga-opereyt ang mga institusyon nga microlending sa 4,265 ka barangay sa bug-os nga pungsod. Bisan relatibo mas makitid ang sakup, malapad pa gihapon ang ginadulot sini nga pagkapierde kag kahalitan. Nagapabilin nga mga tradisyunal nga usurero ang gina-utangan sa kaumhan. May mga patuang ang ini sa 47.6% ukon 20,020 sa 42,020 ka barangay sa pungsod.

Nakasulod ang microlending sa mas malapad nga programang microfinance nga gindeklarar nga “mayor nga programa para awayon ang kaimolon” sadtong 2000. Ginduso ini mayor sang mga imperyalista nga institusyon pareho sang World Bank kag Asian Development Bank nga nagbubo sang minilyon ka dolyar nga ginapautang paagi sa mga “development partner” sini. Ang CARD Inc, halimbawa, nagbaton sang ₱4 bilyon nga pondo halin sa ADB sadtong 2022 para labi pa nga “palaparon” ang programa sa pautang sa mga imol nga mangunguma.

Sadtong 2018, masobra sa $3.5 bilyon ang ginpautang sa microlending sang mga bangko, kooperatiba, kag institusyon para sa 5.7 milyon nga mga nagapangutang. Nobenta porsyento sang mga nagapangutang mga kababaehan, kon diin duha ka katlo (2/3) sa ila yara sa kaumhan. Pag-abot sang 2022, nagabalor na sang $7.3 bilyon ang industriya nga ini sang usura. Ginabana-bana nga mas pa nga maglapnag ang microlending sa paglapnag sang mga digital (ukon paagi sa internet) nga pamaagi sang pagpautang.

Sa pinakapunta, nagaserbe nga dugang sa paantus ang microlending nga nagalansang sa mayoriya sang mangunguma sa permanente nga siklo sang pagkaputo kag kaimolon. Nagalapnag ini tuga sang kawad-on sang subsidyo kag serbisyo sang reaksyonaryo nga gobyerno sa agrikultura kag hungod nga pagpakaon sang mga mangunguma sa mga sakon nga usurero kag imperyalistang institusyon.