Hul-os nga kalurungan an ginhimo nga pag-abre ni Marcos ha pagmiting han Asia-Pacific Regional Conference on International Humanitarian Law (IHL o internasyunal nga makatawo nga balaud) ha Makati City hadton Agosto 11−14. Ha atubangan han tinaglawas han magkalain-lain nga mga nasud, nagpostura hi Marcos nga buotan ngan masugot ha mga prinsipyo ngan pagsurundon han IHL. Butaray nga nagbinuwa hi Marcos agud tahuban an madugo nga rekord han iya rehimen ha pagsabrag han terorismo han estado ngan pagpapasulong han waray wantas nga gerra kontra ha katawhan.

Samtang iginhihimo an kumperensya ha Makati, nagpalupad an Armed Forces of the Philippines (AFP) hin mga jetfighter hadton kaagahon han Agosto 13 ngan naghulog hin pira nga 500-libras nga bomba ha prubinsya han Bukidnon. Ginbantad hini an mga bukid ngan mga kasapit nga komunidad han mga Lumad ngan parag-uma ha Barangay Dumalaguing ha bungto han Impasug-ong.

Pira kaadlaw antes hini, magbug-at nga bomba liwat an binantad ha katunaan han Barangay San Isidro, ha Las Navas, Northern Samar, nga iginhulog han AFP han alas-2 han kaagahon, diri hirayo ha komunidad han mga nasyunal nga minoriya nga Mamanwa ha lugar. Hadton kaagahon naman han Agosto 2, magbug-at nga bomba liwat an iginhulog han AFP ha Barangay Maguibay ha Tagkawayan, Quezon, diri hirayo ha komunidad han mga parag-uma.

An paghuhulog han magbug-at nga bomba tikang ha kahanginan direkta nga pagtampalasan han pasista nga rehimen Marcos ha IHL. Direkta nga ginbubutang hini ha peligro an kinabuhi han mga sibilyan. Ginhihibang ngan ginhihilo an tuna ngan kagugub-an nga surok han pakabuhi ngan iba pa nga rekurso han mga nasyunal nga minoriya. Dara hini an hilarum nga troma ngan kahadlok ha mga komunidad. Sukwahi liwat ini ha balaud nga nagdidiri ha sobra nga mapanmuo nga mga armas nga nagdudurot hin hiluag nga destroso.

An IHL o mga balaud ha gerra katirig-uban han mga pagsurundon ngan protokol ha kondukta han armado nga sumpakiay. Nakapokus ini prinsipal ha pagrespeto ha mga katungod, ngan pag-ataman ha interes ngan kaupayan han mga tawo nga diri napartisipar o diri na napartisipar ha agway: mga sibilyan, sugad liwat an mga samaran, may sakit ngan mga dakop ha gerra nga ngatanan waray ha kundisyon nga umato.

Labot ha paghuhulog han bomba, talapas liwat ha mga balaud han gerra an madarahug nga pagkontrol han AFP ha mga sibilyan nga komunidad, pagboblokeyo ha pagkaon ngan komersyo, pwersahay nga pagpapa-ebakwet ngan konsentrasyon ha mga evacuation center, pagdeklara nga “no man’s land” ha ira mga barangay, pagdidiri nga magtrabaho ha uma ngan kaingin, pagkakarpyu, pwersahay nga pagrekrut ha CAFGU, pagpapatrabaho ha mga tawo (kalakip an pag-alog han tubig) hin waray kaangayan nga bayad, paggamit han sibilyan nga imprastruktura ngan iba pa nga pitad han pag-iimponer han militar nga poder.

Ha pag-atentar nga pugngan an katawhan nga magkaurusa, magpahayag han ira araba ngan umato, igin-iimponer han AFP an balaud militar ha mga barangay ngan komunidad. Waray wantas an pagtalapas ha mga demokratiko nga katungod. Ginbubungkag han militar an kalugaringon nga mga organisasyon han taghimaryo, pwersahay hira nga “ginpapasurender,” ngan ginhahadlok agud umapi ha mga organisasyon nga igintutukod han AFP. An nasupak ha mando han AFP iginkukunsidera nga nasuporta ha BHB ngan ginpupuntirya hin waray tubtuban nga panarhug ngan target han panmatay. Tikang han liningkod hi Marcos, wala-tuo an pagpatay ngan pagmasaker han AFP ha mga sibilyan, ngan kahuman susul-otan an mga patay nga lawas ngan pagagawason nga mga mangaraway han BHB.

Butaray nga pagtamas-tamas liwat ha mga balaud han gerra an tuyo nga pagpatay ha mga rebolusyunaryo ngan mga hors de combat (mga mangaraway nga waray na ha kundisyon nga umato. Kaupod ha mga biktima an mag-asawa nga Benito Tiamzon ngan Wilma Austria ngan pito nira nga kaupod. Ginsikmit hira samtang nabiyahe ha Catbalogan, Samar, iginpailarum ha tortyur antes patayon ngan ha dayuday ginpasabog an mga patay nga lawas ha butnga han dagat. Tikang han liningkod hi Marcos hadton 2022, haros 80 na nga mga nadakop han iya mga armado nga alipures an brutal nga ginpatay. Diri liwat pipira an gindakop, iligal nga iginpriso ha mga sikreto nga prisuhan ha mga kampo militar ha larang nga ikumbert hira ha ira pagtuo.

Ini ngatanan nga makarimadima nga krimen ni Marcos ilarum han IHL iginmando niya ha iya mga upisyal ngan pasista nga alipures ha militar ngan pulis. Nagseserbe ini ngatanan ha maraut nga katuyuanan nga rumkon an armado ngan diri armado nga pag-ato han katawhan Pilipino. An diri pala maiha nga deklarasayon ni Marcos nga “waray na grupo nga gerilya” ha Pilipinas senyales han mas madugo nga kampanya han panmuypoy kontra ha katawhan, ngan han mas grabe pa nga mga krimen.

Iginsusulsol, ginpopondohan ngan gin-aarmasan han imperyalista nga US ini nga madugo nga gerra han paglipol ha pakigbisog han katawhan Pilipino. Naganansya hin dako an imperyalismo nga US ha pagsuplay hini hin dagko nga bomba, mga bala han kanyon, mga jetfighter, pan-atake nga helikopter, drone ngan iba pa nga armas ngan higamit militar. Larang han US nga puuhon an ngatanan nga pwersa nga patriyotiko ngan progresibo agud “mamingaw” ngan waray pagtipa nga makapanlupot han tuna ngan makadambong ha natural nga karikuhan han nasud an mga langyaw nga kapitalista nga mamuruhunan, ngan agud mahitukod hini an militar nga poder ha nasud.

Duguon an mga kamot ni Marcos ha kadamo han iya krimen ha mga balaud han gerra. Diri matatahuban han iya mga buladas an wala-tuo nga mga grabe nga kaso han militar nga pag-abuso ngan pagtalapas ha tawhanon nga katungod ngan internasyunal nga makatawo nga balaud. Kinahanglan himuon an ngatanan nga maaakos agud papagbatunon hi Marcos ngan an iya mga alipures, ngan ipakigbisog an hustisya para ha ngatanan nga biktima han ira pagtampalasan.

An paggrabe han pasista nga panlasurbo han rehimen US-Marcos espiho han natikagrabe nga krisis han naghahadi nga sistema nga bagakolonyal ngan bagapyudal. Agud igpabilin ngan depensahan an matalumpiguson ngan matiyupion nga sistema, magkadungan nga gin-gagamit han naghahadi nga rehimen an madarahug nga panmuypoy ngan panguwat ha pag-atentar nga puypuyon an pakigbisog han katawhan Pilipino para ha rebolusyunaryo nga pagbabag-o.

Kundi bisan ano pa man kagrabe ngan kahiluag an kamadarahug nga iginsasabrag han rehimen US-Marcos, mabuhat ngan mabuhat an katawhan agud depensahan an ira kaupayan, mga katungod, kinabuhi ngan pakabuhi. Ha pamumuno han Partido, ngan kabakyang an Bagong Hukbong Bayan, diri mababantad an katawhan ha ira pakigbisog. Diri san-o man mapaparong an ira determinasyon nga ipasulong an pakigbisog para ha nasyunal nga demokrasya.