Lubos nga ginapabugal ni Ferdinand Marcos Jr nga ang krisis sa klima ang isa sa nagapanguna nga ginasabat sang iya rehimen. Sa pagpakuno-kuno nga siya maka-kapalibutan, kon ano-ano nga peke nga proyektong reporestasyon ang ginapatuman sang rehimen sa idalum sang Department of Environment and Natural Resources (DENR). Lakip sa mga proyekto nga ini ang Expanded National Greening Program, “PagbaBAGo: A Million Learners and Trees”, Green Samar Reforestation Project, kag ang “Forests for Life: 5M Trees by 2028” nga ginlunsar sadtong Marso 21. Ang matuod, ang matuod nga katuyuan sang mga proyektong reporestasyon agud buksan ang nabilin nga kagulangan kag prontera para sa “ligal” nga pagpasulod sang mga higante nga dumuluong nga negosyo agud agawon kag himuon nga plantasyon ang malagpad nga kagulangan.

Lapnagon nga ginaguba ang kagulangan agud ihanda ang kadutaan sa plantasyon sang mga puno. Masami nga ginatanum sa mga plantasyon kag reporestasyon amo ang falcata kag kawayan tungod madasig ini nga magtubo. Bisan ang falcata kag kawayan natural nga makita sa Pilipinas, ang pagtanum sini sa indi sini natural nga ginatubuan magadulot sang pagkaguba sa saribuhay (nanari-sari nga kabuhi) kag ekolohiya sang isa ka lugar. Madamo nga mga tanum, sapat kag insekto ang mapalayas kag nagakapatay tungod sa pagtukod sang mga plantasyon. Nagahuyang man ang kalidad sang duta, kabangdanan sang madasig nga pagkatiphag sini. Nagamala ang mga tuburan kag sapa, kag tungod madamuan kag “estranghero” ang puno nga ginatanum, ginaagawan sini sang manggad nga mineral ang iban nga tanum kag puno sa lugar.

Paglapad sang plantasyon sang mga puno

Sadtong 2021, gin-engganyo sang DENR ang pagtukod sang plantasyon sang kawayan agud pauswagon ang industriya sini sa pungsod. Ginhatagan sang Southern Philippines Development Authority ang EcoPlanet Bamboo, isa ka kumpaniya nga Amerikano, sang inisyal nga 8,369 ektarya agud tamnan sang mga kawayan nga pang-eksport sa Lanao del Sur. Yara sa 30,000 ka ektarya ang plantasyon sang kawayan sa Pangasinan sang kumpaniya nga CS First Green-Agri-Industrial Corp. Plano man nga palaparon sang kumpaniya nga Kilambay Plantation Corp. ang ila plantasyon tubtob 25,000 ektarya sa Mindanao, samtang may yara na ini sang 3,000 ka ektarya nga plantasyon sa Carmen, Cotabato. Target man sang Department of Agriculture nga magpalapad tubtob 42,000 ka ektarya sang mga plantasyon sang kawayan sa tuig 2023.

Samtang, ang falcata ang pinakadamo nga gina-eksport nga kahoy sang pungsod, mayoriya sa pungsod China, Japan kag US. Mayor nga ginagamit ini sa paghimo sang papel, plywood, pulpwood, veneer kag mga mwebles. Paborable para sa mga eksporter ang falcata tungod madasig ini nga magdako. Pwede na ini nga anihon pagkatapos sang 3-10 tuig, depende sa gusto nga kalidad sang kahoy. Ang pinakadako nga plantasyon sini sa Davao Oriental nga may kalaparon nga 1,200 ka ektarya. Pinakadamo nga plantasyon naman sa bahin sang CARAGA nga yara sa kabilogan nga 20,404 ektarya. Sadtong Hulyo, gin-anunsyo ang plano nga pagbuligay sang Misamis University kag DENR para sa pagtukod sang tatlo ka ektarya nga plantasyon sang falcata sa Barangay Capucao, Ozamis City. Sa plantasyon, plano nga magtanum sang 2,400 ka mataas nga kalidad nga falcata kag magpadamo sang binhi sini para sa mga talamnan kag plantasyon sa Region 10 kag sa iban pa nga probinsya sa Mindanao. Nagakahulugan sang masobra sa ₱12,000 ang mga 10 ka tuig nga edad sang puno nga falcata.

Sa tabon sang “reporestasyon,” ginatiplang sang rehimen US-Marcos ang pumuluyo nga ang mga komersyal nga plantasyon kasubong sang kawayan maka-kapalibutan kag sabat sa krisis sa klima sang pungsod. Apang ang mismo pagtukod sang plantasyon, imbes nga buhion kag pasanyugon ang natural nga ekolohiya sang kagulangan, amo man ang nagaguba sa kapalibutan. Bulto-bulto nga ganansya, indi pagpangapin sa kapalibutan, ang matuod nga tuyo sang mga plantasyon sang puno nga ini.

Gamit ni Marcos ang pwersang militar kag pulis agud himuon nga gwardya kag tigpangapin sang mga kapitalista. Indi na maisip nga tumandok kag mangunguma ang ginpalayas, gin-agawan sang duta, gin-ipit, gin-abdak, ginpasakaan sang himo-himo nga kaso, kag ginpatay sang mga berdugo para sa interes kag higante nga kita sang mga kapitalista.