Hul-os nga ginhinambog ni Ferdinand Marcos Jr nga an krisis ha klima an usa ha nangunguna nga ginbabaton han iya rehimen. Ha paglilirong nga maka-kalibungan hiya, kun anu-ano nga buwa nga proyekto nga reporestasyon an iginpatuman han rehimen ha ilarum han Department of Environment and Natural Resources (DENR). Kalakip hini nga mga proyekto an Expanded National Greening Program, “PagbaBAGo: A Million Learners and Trees,” Green Samar Reforestation Project, ngan an “Forests for Life: 5M Trees by 2028,” nga iginlansar hadton Marso 21. An ungod, an tinuod nga katuyuanan han mga proyekto nga reporestasyon amo an abrihan an nasasalin nga kagugub-an ngan prontera para ha “ligal” nga pagsakob han tinagdagko nga langyaw nga negosyo agud luputon ngan himuon nga plantasyon an higluag nga kagugub-an.

Hiluagan nga ginhihibang an kagugub-an agud ig-andam an katunaan ha plantasyon han mga kahoy. Falcata ngan kawayan an kaagsuban nga igintatanum ha mga plantasyon tungod kay madagmit ini tumubo. Bisan kun an falcata ngan kawayan natural nga matatad-an ha Pilipinas, an pagtatanum hini ha diri hini natural nga gintutubuan nagdudurot han pagkahibang ha saribuhay ngan ekolohiya han usa nga lugar. Damo nga tanaman, hayop ngan insekto an napapalayas ngan namamatay tungod ha pagtitindog han mga plantasyon. Nagluluya liwat an kalidad han tuna, hinungdan nga masayon an katimpag hini. Nahuhubas an mga burabod ngan sapa, ngan tungod kay tinagdamo ngan “dayo” an kahoy nga igintatanum, gin-aagawan hini han karikuhan nga mineral an iba pa nga tanaman ngan kahoy ha lugar.

Paghiluag han plantasyon han mga kahoy

Hadton 2021, gin-aghat han DENR an pagtitindog han plantasyon han kawayan agud pauswagon an industriya hini ha nasud. Gintagan han Southern Philippines Development Authority an EcoPlanet Bamboo, usa nga kompaniya nga Amerikano, han inisyal nga 8,369 kaektarya agud tanuman han mga kawayan nga pan-eksport ha Lanao del Sur. Aada ha 30,000 kaektarya an plantasyon han kawayan ha Pangasinan han kompaniya nga CS First Green-Agri-Industrial Corp. Plano naman nga pahiluagon han kompaniya nga Kilambay Plantation Corp an ira plantasyon tubtub 25,000 kaektarya ha Mindanao, samtang mayda na ini 3,000 kaektarya nga plantasyon ha Carmen, Cotabato. Target liwat han Department of Agriculture nga mapahiluag tubtub 42,000 kaektarya an mga plantasyon han kawayan ha tuig 2030.

Samtang, an falcata an pinakadamo nga gineeksport nga kahoy han nasud, mayoriya ha nasud nga China, Japan ngan US. Nangunguna nga gin-gagamit ini ha paghimo han papel, plywood, pulpwood, veneer ngan mga muwebles (furniture). Paborable para ha mga eksporter an falcata tungod kay madagmit ini nga dumako. Poyde na ini anihon kataliwan han 3-10 katuig, depende ha karuyag nga kalidad han kahoy. Ha Davao Oriental an pinakadako hini nga plantasyon nga may kahiluagon nga 1,200 kaektarya. Pinakadamo nga plantasyon naman an ha parte han CARAGA nga aada ha kabug-usan nga 20,404 kaektarya. Hadton Hulyo, igin-anunsyo an plano nga buligay han Misamis University ngan DENR para ha pagtitindog han tulo kaektarya nga plantasyon han falcata ha Barangay Capucao, Ozamis City. Ha plantasyon, plano nga magtanum han 2,400 nga higtaas nga kalidad han falcata ngan magpadamo han saringsing hini para ha mga tanuman ngan plantasyon ha Region 10 ngan iba pa nga prubinsya ha Mindanao. Nabalor han masobra ₱12,000 an aada ha 10 anyos nga kahoy han falcata.

Ha tahub han “reporestasyon,” gin-uuwat han rehimen Marcos an katawhan nga an mga komersyal nga plantasyon sugad han kawayan makakalibungan ngan baton ha krisis ha klima han nasud. Kundi an mismo nga pagtitindog han plantasyon, imbes nga buhion ngan parabungon an natural nga ekolohiya han kagugub-an, an nagwawakay ha kalibungan. Ura-ura kadako nga ganansya, diri preserbasyon ha kalibungan, an tinuod nga larang han mga plantasyon hini nga kahoy.

Gamit ni Marcos an pwersa nga militar ngan pulis agud pagserbihon nga gwardiya ngan tagdepensa han mga kapitalista. Diri na maihap nga minoriya ngan parag-uma an ginpalayas, ginluputan han tuna, gin-gipit, ginsikmit, ginsaladwan han hinimu-himo nga kaso, ngan ginpatay han mga berdugo para ha interes ngan higante nga kita han mga kapitalista.