Sining Nobyembre, ginbayo ang pungsod sang magkasunod nga bagyo Tino kag Uwan. Nagdulot ang mga ini sang grabe nga kahalitan sa agrikultura, imprastraktura, kabalayan kag eskwelahan. Nag-utas ini sang madamo nga kabuhi kag nagpalayas sa ginatos halin sa ila mga komunidad.

Sa Cebu, indi magnubo sa 6,000 ka kabalayan ang nawasak, samtang 2,812 ang wala masyado naguba sang nag-igo ang bagyo Tino sadtong Nobyembre 4. Nag-agum sang grabe nga pagbaha kag pagkatiphag sang duta sa 40 ka barangay. Lab-ot sa atup ang nagaragasa nga baha sa pila ka subdibisyon nga nagpalutaw sa puluan ka mga salakyan. Bug-os nga kabalayan ang gin-anod sa Mandaue City, Danao City, Talisay City kag Liloan, subongman sa Consolacion kag Asturias.

Sa kabug-osan, naglab-ot sa 232 ka indibidwal ang napatay kag 112 ang nadula. Ang 158 sa napatay kag 58 nga nadula halin sa Cebu.

Pagkaligad sang pila ka adlaw, liwat gin-igo ang isla sang bagyo Uwan. Nagdulot ang bagyo sang pagkatiphag sang duta sa Naga City kag pagkaguba sang mga imprastruktura sa San Remigio, Medellin kag isla sang Caubian sa Lapu-Lapu City.

Ang magkasunod nga trahedya indi lang dulot sang pagbag-o sang klima kundi resulta sang pagpangkawkaw sa kapalibutan kag sa kaban sang banwa sang nagahari nga mga sahi sa Cebu kag pungsod.

Patarasak nga pag-guba sa kabukiran kag kadagatan

Ginpalala sang masobra duha ka dekada nga pagkwari sa matag-as nga bahin sang kadutaan sa probinsya ang pagbaha kag pagkatiphag sang duta. Indi magnubo sa 15 ka kumpaniya ang subong nagapatigayon sang malaparan nga pagkwari sa isla. Kinaandan nga ginamina sa probinsya amo ang limestone, balas, graba kag dolomite nga ginabaligya sa mga kumpaniya sang semento. Ginagamit ang mga ini sa reklamasyon sa Cebu kag Manila Bay.

May yara man indi magnubo sa 12 ka proyektong reklamasyon sa Cebu City kag Lapu-Lapu City. Isa sa pinakadako ang 235-ektarya nga Cebu City Waterfront Reclamation Project. Sadtong 2024, gin-aprobahan ang dugang nga anum ka mayor nga proyektong reklamasyon nga may kabug-osan nga 765 ektarya. Ginguba sang mga proyekto nga ini ang mga bakhawan nga sadto nagaprotektar sa mga komunidad sa higad sang baybay halin sa mga mabaskog nga bagyo, balud kag baha. Ginsiraduhan man sini ang mga natural nga iligan sang tubig.

Dugang sa kabangdanan sang pagragasa sang baha ang patarasak nga pagtukod sang mga proyektong real estate kag turismo sa mga matag-as nga bahin sang Metro Cebu. Isa diri ang The Rise sa Monterrazas de Cebu, isa ka grandyoso nga pabalay nga ginkutkot sa kilid sang bukid sa Cebu City. Sadto pa ginmanduan ang Monterrazas nga untaton ang proyekto pagkatapos sang mga pagbaha kag pagkatiphag sang duta sa mga baryo sa ubos nga bahin sang bukid.

Korapsyon sa mga proyektong flood control

Ginpalala ang pagragasa sang baha kag pagkatiphag sang duta halin sa matag-as nga bahin sang Cebu sang palpak nga mga proyektong flood control sa mga manugbo nga bahin sang isla.

Suno sa datos sang estado, naglab-ot sa 343 ang proyekto para sa flood control sa Cebu halin 2016 tubtob 2022, kag yara sa 168 nga proyekto halin 2023 tubtob 2025. Nagtalana ang probinsya sang ₱26.7 bilyon para sa 414 proyektong flood control para sa tuig 2022 tubtob 2025. Gin-ako sang lokal nga gobyerno nga tanan nga gintukod nga flood control halin 2019 palpak ukon substandard.

Pinakadamo nga nakuha nga kontrata sa Cebu ang QM Builders kag Quirante Construction Corp.sang pamilya Quirante; Alpha & Omega kag St.Timothy Construction sang mga Discaya; Centerways Construction & Devt.Inc ni Lawrence Lubiano; Legacy Construction ni Alex Abelido; kag WTG Construction & Development Corp.sang pamilya ni Sen.Bong Go.

Kaakig sang mga Cebuano

Nagprotesta ang mga biktima sang bagyo Tino halin sa Barangay Paknaan kag Mandaue City kag myembro sang Bagong Alyansang Makabayan-Central Visayas sadtong Nobyembre 15 sa Gorordo Avenue. Ginkundenar nila ang korapsyon sa probinsya kag nagpanawagan sang kumpensasyon para sa mga nahalitan. Nagsindi man sila sang kandila kag ginpabagting ang lingganay bilang pagdumdom sa mga napatay sa bagyo.

Sadtong Nobyembre 18, opisyal nga gintukod sang mga demokratikong grupo kag sektor ang Kalihukang Sugboanon Kontra Korapsyon (KASUKKO) bilang alyansa sang kontra korapsyon sa Cebu. Nagpanawagan ang alyansa sa pumuluyo nga magpakigbahin sa pungsodnon nga protesta sa Nobyembre 30 sa Fuenta Osmeña, Cebu City.