Idi Pebrero 4, nagpirma iti katulagan ti gubyerno ti Pilipinas ken US para iti “panangpadur-as ti kooperasyon” iti panagminas kadagiti kritikal a mineral ken rare earth iti pagilyan. Ti katulagan ket nabukel iti pulong a 2026 Critical Mineral Ministerial a naangay idiay Washington. Malaksid iti Pilipinas, nangbukel ti US ti kapada a bilateral a katulagan iti 10 pay a pagilyan. Panggep kano ti katulagan a maiyaramid ti “panagproseso” iti pagilyan ti nasao a maiyeks-eksport a mineral, partikular ti nickel, cobalt ken graphite, umannurot iti pumarpardas a tyempo ti produksyon dagiti tagilako nga agkasapulan kadagitoy.

Ti kritikal a mineral ken dagiti rare earth element ket napapateg a ramen para iti panagaramid kadagiti de-kuryente a lugan, renewable energy, elektroniks ken abante a teknolohiya. Iti agdama, ti pagilyan a China ti makinkontrol iti 70% ti rare earth mineral iti sangalubongan ken agiprosproseso ti 90% ti suplay ti kritikal a mineral iti lubong.

Dagiti nabukel a bilateral a katulagan ket paset ti Critical Mineral Security Program ti gubyerno ti US nga addaan panggep a padur-asen ti kapasidad ti US iti produksyon ken panagproseso kadagiti kritikal a mineral bayat a mangbukbukel ti baro nga alyansa a heyopulitikal kadagiti pagilyan nga addaan nabaknang a rekurso. Estratehiko a panggep ti imperyalismo a US a mapagtalinaed ti dominante a posisyon na iti sangalubongan laban iti China. Markado nga ad-adda nga agresibo tatta ti US tapno siguraduen ti kontrol ken akses iti napapateg a rekurso iti intero a lubong. Ibilbilang ti US ti kritikal a mineral kas pakaseknan ti nailyan a seguridad ken ibilbilang daytoy a kapada iti langis idi napalabas a siglo.

Ti katulagan ket paset met ti programa ti rehimen Marcos nga addaan gagem a paspasan ti panagadu ti dadakkel a panagminas iti pagilyan babaen ti panangawis ti gangannaet nga agpupuonan ken panangipakete iti panagminas kas “transisyon agturong iti nadalus nga enerhiya.” Napapardas ken naaramid a simple ti panagiproseso kadagiti aplikasyon iti panagminas, a maitunos met iti adyenda ti US.

Luzon Economic Corridor

Ti gubyerno ti Pilipinas ket umuna a simrek iti katulagan para iti panagminas ti kritikal a mineral idi Abril 2024 iti sidong ti Luzon Economic Corridor (LEC), programa iti ekonomya iti baet ti US, Japan ken Pilipinas. Panggep ti LEC a papardasen ti koordinasyon iti panagpuonan iti dadakkel a proyekto kas ti riles, modernisasyon dagiti pantalan, “nadalus nga enerhiya,” ken ayus ti suplay para iti semikonduktor ken agrikultura. Maibilbilang daytoy a pangbatog ti imperyalismo a US iti Belt and Road Initiative ken Maritime Silk Road ti China.

Waywayaan met ti LEC ti dalan para iti nawaya a panagminas, panagiproseso ken panagiluwas dagiti kumpanya nga Amerikano iti kritikal a mineral. Ay-aywanan met daytoy ti ayus ti suplay ti US manipud iti interbensyon ti China ken dadduma a pagilyan babaen ti panagpalawa ti pagal-alaan daytoy ti suplay ken dagiti pagdalanan daytoy a ruta.

Malaksid iti pang-ekonomya nga aspeto ti LEC, agserbi met daytoy a kasilpo ti EDCA. Ti LEC ket paset iti plano ti US nga aramiden ti Luzon a sentro dagiti operasyon militar daytoy, a labsing iti soberanya ti pagilyan.

Epekto iti umili

Ti baro a napirmaan a katulagan ket senyal ti baro a bugso ti imperyalista a panagtakaw iti natural a gameng ti pagilyan kasukat ti nailyan nga industriyalisasyon, kalikasan ken dagiti karbengan dagiti lokal a komunidad.

Ti Pilipinas ti maikadwa iti kadakkelan a prodyuser ti nickel, ti kangrunaan a kritikal a mineral nga iyeks-eksport ti pagilyan. Adda ti reserba a deposito ti pagilyan a 4.8 milyon metriko tonelada ken agbalor ti $170 bilyon. Kangrunaan a maal-ala daytoy idiay Zambales, Surigao del Norte ken Sur, Dinagat ken Palawan.

Kadawyan a pamuspusan ti panagminas ti nickel ket open-pit, maysa kadagiti karanggasan a managdadael a pamuspusan ti panagminas. Ti kastoy a proseso ti panagminas ket mangituntunda ti panagreggaay ti daga, pannakasabisong ti angin, daga, karayan, baybay ken ubbog ti mainom a danum.

Nu maipatungpal ti katulagan, sigurado nga umado ti operasyon ti managdadael a panagminas iti pagilyan. Agresulta daytoy iti ad-adda a pannakadadael ti kalikasan, panagwaras ti makasabidong a basura, panangsukat ti usar dagiti daga a pang-agrikultura ken panagpatalaw, panagirteng ti militarisasyon ken panagado dagiti kaso ti pammapatay ken panaglabsing iti karbengan-tao, para laeng iti interes iti ekonomya, militar ken heyopulitika ti imperyalismo a US.