Hadton Pebrero 4, nagpirma ha kasarabutan an gubyerno han Pilipinas ngan US para ha “pagpapauswag han kooperasyon” ha pagmimina han mga kritikal nga mineral ngan rare earth ha nasud. Ginbug-os an kasarabutan samtang aada ha miting nga 2026 Critical Mineral Ministerial nga ginhimo ha Washington. Labot ha Pilipinas, nagbug-os han pareho nga bilateral nga kasarabutan an US ha 10 pa nga nasud. Tuyo kunuhay han kasarabutan nga mahimo an “pagproseso” ha nasud han nasering nga mga gin-eeksport nga mineral, partikular an nickel, cobalt ngan graphite, subay ha tikadagmit nga tyempo han produksyon han mga epektos nga nanginginahanglan hini.

An kritikal nga mineral ngan mga rare earth element importante nga sangkap para ha paghimo han mga de-kuryente nga sarakyan, renewable energy, elektroniks, ngan abante nga teknolohiya. Ha yana, an nasud China an mayda kontrol ha 70% han rare earth mineral ha kalibutan, ngan nagpoproseso han 90% han suplay han kritikal nga mineral ha kalibutan.

An ginbug-os nga mga bilateral nga kasarabutan kaparte han Critical Mineral Security Program han gubyerno han US nga nagtutumuyo nga pauswagon an kapasidad han US ha produksyon ngan pagproseso han mga kritikal nga mineral samtang nagbubug-os han bag-o nga heyopulitikal nga alyansa ha mga nasud nga nag-aangkon han riko ha rekurso. Estratehiko nga katuyuanan han imperyalismo nga US an maipabilin an dominasyon ha posisyon hini ha kalibutan kontra ha China. Markado nga mas agresibo yana an US agud seguruhon an kontrol ngan akses ha mga importante kaupay nga rekurso ha bug-os nga kalibutan. Iginkokonsidera han US an kritikal nga mineral komo karukayaknon han nasyunal nga seguridad ngan gintatagad ini nga kapareho ha lana hadton naglabay nga siglo.

An kasarabutan kaparte liwat han programa han rehimen Marcos nga nagtutumuyo nga dagmiton an pagdamo han tinagdako nga pagmimina ha nasud pinaagi han pag-aghat han dayuhan nga mamuruhunan ngan pagpakete ha pagmimina komo “transisyon ngadto ha malimpyo nga enerhiya.” Ginpadagmit ngan ginhimo nga simple an pagproseso ha mga aplikasyon ha pagmimina, nga nasubay liwat ha adyenda han US.

Luzon Economic Corridor

Syahan nga sinulod ha kasarabutan an gubyerno han Pilipinas para ha pagmimina ha kritikal nga mineral hadton Abril 2024 ilarum han Luzon Economic Corridor (LEC), programa ha ekonomiya giutan han US, Japan ngan Pilipinas. Tuyo han LEC nga padagmiton an koordinasyon ha pamumuhunan ha dagko nga proyekto sugad han riles, modernisasyon han mga pantalan, “malimpyo nga enerhiya,” ngan agos han suplay para ha semikonduktor ngan agrikultura. Iginkokonsidera ini nga pantugbang han imperyalismo nga US ha Belt and Road Initiative ngan Maritime Silk Road han China.

Nahatag lugway liwat an LEC para ha mga kompaniya nga Amerikano nga libre nga makapagmina, magproseso ngan mag-eksport han kritikal nga mineral. Ginpoprotehiran liwat hini an agos han suplay han US tikang ha panginginlabot han China ngan iba pa nga nasud pinaagi han pagpapahiluag han surok hini han suplay, ngan mga aagian hini nga ruta.

Labot ha pan-ekonomiya nga aspeto han LEC, magseserbe liwat ini nga kadugtong han EDCA. Kaparte an LEC ha plano han US nga himuon nga sentro an Luzon para ha panmilitar nga operasyon hini, nga talapas ha soberaniya han nasud.

Epekto ha katawhan

An bag-o nga ginpirmahan nga kasarabutan senyales han panibag-o nga hampak han imperyalista nga pandambong ha natural nga karikuhan han nasud kabalyo han nasyunal nga industriyalisasyon, kalibungan, ngan mga katungod han mga lokal nga komunidad.

An Pilipinas an ikaduha ha pinakadako nga prodyuser han nickel, an prinsipal nga kritikal nga mineral ngan igin-eeksport han nasud. Mayda reserba nga deposito an nasud nga 4.8 kamilyon metriko tonelada ngan nabalor han $170 kabilyon. Prinsipal nga nakukuha ini ha Zambales, Surigao del Norte ngan Sur, Dinagat ngan Palawan.

Kasagaran nga pamaagi han pagmimina han nickel open pit, usa ha pinakamapanhibang nga porma han pagmimina. An sugad hini nga proseso han pagmimina nagdudurot han katimpag han tuna, ngan pagkahilo han hangin, tuna, salog, kadagatan, ngan surok han irimnon nga tubig.

Kun mahipapatuman an kasarabutan, piho nga magdadamo an operasyon han mapanhibang nga pagmimina ha nasud. Magreresulta ini ha dugang nga pagkahibang han kalibungan, pagsarang han makahirilo nga basura, pagkumbert han tuna nga pan-agrikultura ngan pagpapalayas, paggrabe han militarisasyon, ngan pagdamo han kaso han pagpatay ha mga parag-uma ngan minoriya, ngan pagdamo han pagtalapas ha tawhanon nga katungod, para la ha interes ha ekonomiya, militar ngan heyopulitika han imperyaslismo nga US.