Sa halos isa ka dekada nga peke nga programang modernisasyon sa transportasyon, mas nga naglala ang kahimtangan sang mga drayber kag komyuter sa pungsod. Sa idalum sang Public Transport Modernization Program (PTMP), sadto Public Utility Vehicle Modernization Program ukon “jeepney phaseout,” masobra 180,000 ka dyip ang ginkakas sa dalanon kag mas o menos 500,000 tsuper kag opereytor ang nawad-an sang palangabuhian. Minilyon ka komyuter ang naperwisyo kag nag-antus sa mas mataas nga pamasahe kag kakulangan sang masakyan.

Sa atubang sini, asod-asod nga nagpatigayon ang grupong Piston sang mass filing ukon dululungan nga pagpasa sang mga dokumento sa LTFRB para ibalik ang indibidwal nga prangkisa sang mga tradisyunal nga dyip. Gingamit nila ang paghatag sang ahensya sang individual provisional authority (IPA) ukon temporaryo nga prangkisa nga una nga ginbukas sadtong 2021 agud agapan ang kakulangan sang mga pangpubliko nga salakyan sa madamo nga ruta. Bisan probisyunal, ginakabig ini sang Piston nga dako nga tikang padulong sa pagbalik sang 5-tuig nga indibidwal nga prangkisa. Kadungan sini, nagpanawagan ang Piston para sa “mass withdrawal” ukon paghalin sang mga drayber kag opereytor halin sa mga konsolidadong prangkisa.

Nagpanindugan ang grupo nga ang konsolidasyon sang prangkisa “monopolyo, pagpang-agaw kag pagpangwasak” sa palangabuhian sang mga indibidwal nga tsuper kag opereytor. Pamatuod diri ang madamuan nga pagsira sang mga kooperatiba tungod sa pagkalubong sa utang kag temprano nga pagkaguba sang mga “moderno nga salakyan.”

Sa Albay, ginpaambit sang Condor-Piston ang sistema sang korapsyon kon diin nagakita sang ₱100,000-₱200,000 nga komisyon ang mga presidente sang mga peke nga kooperatiba sa kada ginbakal nga “moderno” nga salakyan. Ang presidente amo ang nagapangutang sa bangko, apang ang mga myembro sang “kooperatiba” ang nagabayad diri. Ginapahanugutan sang rehimen Marcos kag mga ahensya sini ang amo nga kalakaran.

Sa Baguio City, lubong sa utang ang mga tsuper nga ginpilit magbakal sang mga imported nga salakyan sa balor nga ₱3.3 milyon kada isa, kag ginahulugan sang ₱33,000 kada bulan. Suno sa Piston-Metro Baguio, sentensya nga kamatayon ini sa palangabuhian sang magagmay nga opereytor, kag pagpabor sa dumuluong nga mga suplayer kag mga dalagko nga korporasyon. Tungod sa mataas nga balayran, posible nga magsaka ang pamasahe sang tubtob ₱50 kada byahe.

Pungsodnon nga away

Sa National Capital Region, Cordillera, Panay kag Bicol, madamo na nga tsuper kag opereytor ang nagpatigayon kag andam magpatigayon sang mass filing para magkuha sang probisyunal nga indibidwal nga otoridad kag rehistro.

Sa Metro Baguio, ululupod nga nagpanindugan ang mga tsuper kag opereytor para ibuyagyag ang korapsyon sa mga kooperatiba, korporasyon kag asosasyon. Ginbuyagyag nila ang mga anomaliya sa mga ini kasubong sang kawad-on sang matuod nga eleksyon sang mga pinuno, sobra-sobra nga butaw sa pagpatapo kag iban pa nga balayran, sobra nga kontrol sang yara sa pamunuan, kag kawad-on sang dibidendo ukon nagakaigo nga tungaay sa kita. Yara man ang kawad-on sang transparency kag ang maanomaliya nga pag-uyat sang kwarta nga nagresulta sa pagpangutang kag pag-antus sang mga tsuper kag opereytor.

Sa Iloilo kag Guimaras, dululungan nga naghapag sang mga dokumento para sa temporaryo nga prangkisa ang mga tsuper sadtong Pebrero 12. Panawagan man nila ang pagbasura sa indi demokratiko, maka-negosyo, kag mapangwasak nga Local Public Transport Route Plan sang Iloilo City kag Provincial Public Transport Route Plan sang Iloilo Province. Antes sini, nagtipon ang masobra 30 ka asosasyon, konsolidado kag indi konsolidado, sa idalum sang No To PUV Phaseout Coalition Iloilo kag Guimaras sadtong Enero 31.Isa ka protesta man ang ginpatigayon sang mga konsyumer kag pasahero sa Iloilo City sadtong Pebrero 16 tungod sa kakulangan sang masakyan.

Sa Albay kag Sorsogon, nagtipon ang mga myembro sang Condor-Piston Bicol sadtong Pebrero 8 agud italana ang mass filing sang mga drayber kag opereytor halin sa lain-lain nga distrito sang Albay. Nagtambong man ang mga tsuper halin sa Sorsogon nga nagpaambit sang dugang nila nga problema kaangot sa maanomaliya nga Local Public Transport Route Plan. Suno sa ila, wala ginbukas sa konsultasyon ang bag-o nga mga ruta kag puno sang korapsyon ang proseso.

Paathag sang Piston, ang pagduso nila sang away para sa probisyunal nga otoridad kag rehistro nakabase sa away para ibalik ang kinamatarung sa indibidwal nga prangkisa. Ang pagparehistro sang mga indibidwal nga tsuper kag opereytor paggiit nila sa estado sang ila kinamatarung sa palangabuhian kag desente nga pangabuhi.