Nagakadapat lang nga dumdumon sang pumuluyong Pilipino ang ika-40 nga anibersaryo sang Pag-alsang Edsa, ang apat ka adlaw nga maragtason nga pagbangon nga nagaserbe nga katapusan nga bira sang 14 ka tuig nga paghimakas sang pumuluyong Pilipino nga nagtapos sa korap kag pasista nga diktadurya ni Ferdinand Marcos Sr.

Agud palawigon ang padayon nga pagpungko niya sa Malacañang, ginpatuman ni Marcos Sr ang layi militar sadtong 1972 kag gingamit ang militar kag pulis para magsabwag sang pasistang kakugmat. Gintakpan ang mga mata, ginbusalan ang mga baba kag ginsumpo ang bug-os nga pumuluyo, samtang naghugakom sang manggad kag nagpagusa sa gahum ang mga Marcos.

Indi magnubo sa $10 bilyon (ukon halos ₱600 bilyon) ang ginkawat sang mga Marcos kag gintago sa mga bangko sa iban nga pungsod, ukon ginpamakal sang mga mansyon, kadutaan, bilding, dyamante, mga negosyo kag iban pa nga pagkabutang. Gin-angkon sang mga Marcos ang negosyo sang iya mga karibal, kag ginpaboran ang iya mga kroni kag mga tampad nga alipures. Naghabok ang mga Marcos samtang nalubong sa kaimolon ang bug-os nga pumuluyo.

Sa sulod sang 14 ka tuig, wala sang kakapoy kag wala untat ang paghimakas sang pumuluyong Pilipino. Ululupod sila nga nagmartsa sa dalanon para magprotesta, kag gin-usoy ang banas sang armadong paghimakas sa kaumhan. Armado kag indi armado, bug-os kaisog sila nga nagpanikasog kag nagsakripisyo agud tapuson ang paghari sang diktadurya. Sa barahubal nga pagpangdaya ni Marcos sa eleksyon 1986, naglupok ang kaakig sang bug-os nga pumuluyo kag naghagunos sa apat ka adlaw nga pag-alsa.

May ispesyal nga pagka-signipikante ang pagdumdom sa Pag-alsang Edsa subong nga tuig 2026. Ginadumdom ang pag-alsa nga nagpukan sa sadto pasistang diktaduryang puno sang korapsyon, samtang tagalumapaw ang kaakig sang pumulyo sa binilyon ka piso nga ginbulsa sa mga maanomaliya nga flood control project. Nag-agos ang mga hublag protesta sugod sadtong Septyembre 2025. Padayon nga nagasagrab ang kaakig sang pumuluyo sa korapsyon, kag nagahana nga liwat maglupok sa kadalanan.

Pagkatapos sang pila ka bulan nga pilit nga pagtabon sa pagka-imbolbar ni Marcos sa kurakot, nagguwa ang mga ebidensya nga nagatudlo sa iya mismo, kabulig ang mga opisyal sa Malacañang kag kahimbon nga mga opisyal sang Department of Public Works and Highways (DPWH), ang utok sang lapnagon nga iskema sang koleksyon sang kikbak sa mga proyektong pang-imprastruktura sang gobyerno.

Ang mga pamatuod sini, lakip ang listahan sang nabaton nga kikbak nga naglab-ot sa ₱8 bilyon nga gindul-ong sa balay ni Marcos sa Forbes Park, ginpunggan nga ibuyagyag sa publiko sa ginhimo nga pagbasura sang kongreso sa ginpasaka nga kaso nga impeachment batuk sa iya. Kakunsabo man ang Akbayan kag pila ka pulitiko nga nagapostura nga kontra-korapsyon, pilit nga ginapalayo ni Marcos ang kaakig sa iya sang pumuluyo. Gingamit ang murto sang “pagbalik sang mga Duterte” para hadlukon ang pumuluyo nga nagaduso nga pasabton si Marcos.

Ang ginbulsa nga kikbak ni Marcos sa mga flood control project kabahin lang sang dako nga iskema sang mga Marcos para magkamal sang manggad sa poder. Halin sang liwat nagpungko ang mga Marcos sa Malacañang, indi magnubo sa pito na ka kaso nga korapsyon batuk sa ila ang ginbasura sang mga korte, nga naga-imbolbar sang masobra ₱3 bilyon nga kinawat nga manggad. Ginduso ni Marcos ang pagpasar bilang layi sang Maharlika Fund para magamit niya ang tubtob sa ₱75 bilyon nga pondo sang gobyerno agud ikapital sa negosyo sang pagapaboran niya nga mga burgesya kumprador.

Magkaribal man sa pulitika kag pagpangkurakot, ang mga burukrata-kapitalista naga-apinay sa ila makasahi nga interes kag nagahugpong sa pagpamigos sa pumuluyo. Kon indi tungod sa protesta sang banwa, indi nila pagpasabton ang kasubong nga korap sa kahadlok nga sila naman ang pasabton sa palaabuton. Napalayas man sa poder sadtong 1986, wala ginpasabat ukon ginpabayad ang mga Marcos sang anum ka sunod-sunod nga gobyerno. Uyat pa gihapon sang mga Marcos ang ginatos ka bilyon nga kinawat nga manggad nga gingamit sang nagligad nga mga tuig agud amat-amat nga makabalik sa poder.

Sang nagligad nga mga dekada, mas nga naglala ang pagpangkurakot kag pagkamal sang manggad sang mga opisyal sang gobyerno kag sang mga nagahari nga sahi. Kada rehimen bantog sa ila matag dalagko nga mga anomaliya-Kamag-anak Inc, PEA-Amari, Hweteng Protection, NBN-ZTE Deal, Pork Barrel King, Pharmally Scandal kag iban pa. Samtang nagadalum ang nalubungan nga krisis sang ekonomiya, labi sila nga nangin barahubal kag patarasak sa pagpangawat sa pondo sang pungsod. Ang dalagkuan nga kikbak sa mga flood control project ginsugdan ni Duterte kag ginpalala ni Marcos. Bisan ang bise presidente lang, ginatos ka milyon ka piso gihapon ang nakawat ni Sara Duterte, nga bantog sa korapsyon, kasubong sang amay.

Ang pagbulsa ni Marcos kag iya mga kahimbon sa binilyon ka piso nga pondo sang pungsod nagagatong sa naga-balingaso nga kaakig sang masa sang pumuluyo. Samtang nagapagusa sa manggad ang mga dumuluong kapitalista kag lokal nga nagahari nga sahi, grabe ang pag-antus sang masang anakbalhas kag sang mga may magagmay sang palangabuhihan sa atubang sang wala-pugong nga pagsaka sang presyo sang pagkaon kag mga balaklon, manubo nga suhol kag sweldo, kawad-on sang trabaho kag palangabuhian, palpak nga serbisyo, padayon nga pagwasak sang kapalibutan kag resulta sini nga mga kalamidad. Samtang nagayaob sa gahum sang imperyalismong US, ginatutok sang armadong estado ang pasista nga kabangis sini batuk sa pumuluyo.

Ginadumdom sang pumuluyo ang ika-40 sang Pag-alsang Edsa sa tunga sang nagabaskog nga panawagan, labi pa sang mga pamatan-on, nga tapuson ang nagahari nga dunot nga sistema. Matuod nga agud maagum ang ginahandum sang pumuluyo nga matuod nga pagbag-o, kinahanglan nga tapuson ang nagahari nga mala-kolonyal kag mala-pyudal nga sistema kag ang makasahi nga paghari sang mga burukrata-kapitalista, kakunsabo ang mga burges kumprador, mga dalagko nga agalon mayduta, kag dumuluong monopolyo kapitalista.

Dapat uyatan ang mga leksyon sang kasaysayan agud iwagan ang dalan sang pagsulong sang paghimakas para sa pungsodnon nga demokrasya nga may sosyalistang perspektiba. Dapat hugpungon ang malapad nga paghiliusa sang pumuluyo para isulong ang rebolusyonaryong paghimakas, paagi sa pangmalawigon nga inaway banwa. Panawagan sang Partido, ilabi na sang mga pamatan-on, magpatapo sa Bagong Hukbong Bayan! Ano man ka budlay kag ano man ka dako ang sakripisyo, padayon naton nga isulong ang armadong paghimakas sa kaumhan, kag ipundar ang bag-ong demokratiko nga gobyerno sang aton palaabuton.