Kaangayan nga hinumduman han katawhan Pilipino an ika-40 nga anibersaryo han Pag-aalsa nga Edsa, an upat kaadlaw nga makasaysayan nga pag-aalsa nga nagserbe nga urhi nga hampak han 14-katuig nga pakigbisog han katawhan Pilipino nga naghuman ha korap ngan pasista nga diktadura ni Ferdinand Marcos Sr.

Agud pahilawigon an paglingkod niya ha Malacañang, igin-imponer ni Marcos Sr an balaud militar hadton 1972 ngan gin-gamit an militar ngan pulis agud magsabrag han pasista nga ngirhat. Ginpiringan, ginbusalan ngan ginpuypoy an bug-os nga nasud, samtang naghakin han karikuhan ngan nagpatakas ha poder an mga Marcos.

Diri mamenos ha $10 kabilyon (o haros ₱600 kabilyon) an ginhakin han mga Marcos ngan igindeposito ha mga bangko ha iba nga nasud, o iginpamalit han mga mansyon, katunaan, bilding, dyamante, mga negosyo ngan iba pa nga pananag-iya. Gin-angkon han mga Marcos an negosyo han ira mga karibal, ngan ginpaburan an iya mga kroni ngan mga tangkod nga alipures. Nabusog an mga Marcos samtang naludlod ha kakurian an katawhan.

Sakob han 14 katuig, waray kapagal ngan waray hunong nga nakigbisog an katawhan Pilipino. Duruyog hira nga nagmartsa ha kakalsadahan agud magprotesta, ngan ginhasog an dalan han armado nga pakig-away ha kabaryuhan. Armado ngan diri armado, bug-os nga kaisog hira nga nagpursige ngan nagsakripisyo agud tapuson an paghahadi han diktadura. Ha butaray nga panlibo ni Marcos ha eleksyon nga 1986, binuto an kangalas han bug-os nga katawhan ngan binuhos ha upat kaadlaw nga pag-aalsa.

Mayda ispesyal nga kamahinungdanon an paghandum ha Pag-aalsa nga Edsa yana nga tuig 2026. Hahandumon an pag-aalsa nga nagpabagsak ha hadto pasista nga diktadura nga putos han korapsyon, samtang nagsusulwak an kangalas han katawhan ha bilyun-bilyon kapiso nga iginbursa ha mga maanomaliya nga flood control project. Nagrabunos an mga gios-protesta tikang hadton Septyembre 2025. Padayon nga naglalarab an kangalas han katawhan ha korapsyon, ngan namamangpangan nga utro nga bumuto ha kakalsadahan.

Hahandumon yana nga tuig an Pag-aalsa nga Edsa samtang nagkukusog an panawagan nga papagbatunon tubtub ha igbaw an ngatanan nga dabi ha pangungurakot. Kahuman han upat kadekada, usa na liwat nga Marcos an aada ha sentro yana han kangalas ngan protesta han katawhan Pilipino.

Kahuman han pira kabulan nga pirit nga gintatahuban an pagkakadabi ni Marcos ha korapsyon, ginawas na an mga ebidensya nga nagtutudlok nga hiya mismo, kabakyang an mga upisyal han Malacañang ngan kakunsabo an mga upisyal han Department of Public Works and Highways (DPWH), an utok han hiluagan nga iskema han koleksyon han kikbak ha mga pan-imprastraktura nga proyekto han gubyerno.

An mga pagpapamatuod hini, kalakip an lista han nakarawat nga kikbak nga maabot ha ₱8 kabilyon nga igindul-ong ha balay ni Marcos ha Forbes Park, ginpugngan nga ibuksas ha publiko ha ginhimo nga pagbasura han kongreso ha iginsalawad nga kaso nga impeachment kontra ha iya. Kakunsabo naman an Akbayan ngan pira nga pulitiko nga napostura nga kontra-korapsyon, pirit nga iginpapahirayo ni Marcos an kangalas ha iya han katawhan. Gin-gagamit an multo han “pagbalik han mga Duterte” agud hadlukon an katawhan nga nagduduso nga papagbatunon hi Marcos.

An iginbursa nga kikbak ni Marcos ha mga flood control project kaparte la han dako nga iskema han mga Marcos agud maghakin han karikuhan ha poder. Tikang han utro nga liningkod an mga Marcos ha Malacañang, diri mamenos ha pito na an kaso han korapsyon kontra ha ira nga iginbasura han mga korte, kalakip an masobra ₱3 kabilyon nga kinawat nga karikuhan. Iginduso ni Marcos an pagsasabalaud han Maharlika Fund agud magamit niya an tubtub ₱75 kabilyon nga pondo han gubyerno agud igpuhunan ha negosyo han papaburan niya nga mga kumprador burgesya.

Mga magkaribal man ha pulitika ngan pandambong, an mga burukrata kapitalista magkakaupod ha ira makaklase nga interes ngan nagkakaurusa ha pananalumpigos ha katawhan. Kundi tungod ha protesta han katawhan, diri nira papagbatunon an igkasi korap ha kahadlok nga hira naman an papagbatunon ha tidaraon. Napatalsik man ha poder hadton 1986, waray mapagpabaton o papagbaydon an mga Marcos han unom nga susrunod nga gubyerno. Katin pa gihapon han mga Marcos an gatus-gatos kabilyon nga piso han ginkawat nga karikuhan nga gin-gamit ha nakalabay nga mga tuig agud hinay-hinay nga makabalik ha poder.

Ha naglabay nga mga dekada, mas naggrabe an pandambong ngan paghahakin han karikuhan han mga upisyal han gubyerno ngan han mga naghahadi nga klase. Kada rehimen lanong ha kada tagsa nira nga dagko nga anomaliya—Kamag-anak Inc, PEA-Amari, Hweteng Protection, NBN-ZTE Deal, Pork Barrel King, Pharmally Scandal ngan iba pa. Samtang natikahilarum an ginkakaludluran nga krisis han ekonomiya, mas nagin butaray hira ngan waray wantas ha pangawat ha pondo han nasud. An tinagdako nga kikbak ha mga proyekto nga flood control gintikangan ni Duterte ngan ginpagrabe ni Marcos. Bisan kun bise presidente la, gatus-gatos kamilyon kapiso liwat an ginhakin ni Sara Duterte, nga lanong ha korapsyon, sugad han amay.

An pagbubursa ni Marcos ngan iya mga kakunsabo ha bilyun-bilyon kapiso nga pondo han katawhan nagsusungo ha naglalarab nga kangalas han masa han katawhan. Samtang napatakas ha karikuhan an mga langyaw nga kapitalista ngan lokal nga naghahadi nga klase, sobra an pag-aantos han masa nga anakbalhas ngan gudti nga nagpapakabuhi atubangan han waray hunog nga paghitaas han presyo han pagkaon ngan mga papliton, himubo nga suhol ngan sweldo, kawaray trabaho ngan pakabuhi, palpak nga serbisyo, padayon nga paghibang ha kalibungan ngan resulta hini nga mga kalamidad. Samtang sunud-sunuran ha poder han imperyalismo nga US, igintututok han armado nga estado an pasista nga kamadarahug hini kontra ha katawhan.

Hahandumon han katawhan an ika-40 katuig nga Pag-aalsa nga EDSA ha butnga han natikakusog nga panawagan, labina gud han mga kabatan-unan, nga tapuson an naghahadi nga dunot nag sistema. Tinuod gud nga para makab-ot an ginhihingyap han katawhan nga tinuod nga pagbabag-o, kinahanglan tapuson an naghahadi nga bagakolonyal ngan bagapyudal nga sistema ngan an makaklase nga paghahadi han mga burukrata kapitalista, kakunsabo an mga kumprador burgesya, dagko nga agaron maytuna, ngan langyaw nga monopolyo kapitalista.

Kinahanglan pankatinan an mga leksyon han kasaysayan agud lamragan an dalan han pagpasulong han pakigbisog para ha nasyunal nga demokrasya nga mayda sosyalista nga perspektiba. Kinahanglan bug-uson an hiluag nga pagkakaurusa han katawhan agud ipasulong an rebolusyunaryo nga pakigbisog, pinaagi han panmaihaan nga gerra han katawhan. Panawagan han Partido, labina ha mga kabatan-unan, umapi ha Bagong Hukbong Bayan! Ano man kamakuri ngan ano man kadako an sakripisyo, padayon naton nga ipasulong an armado nga pakig-away ha kabaryuhan, ngan igpundar an bag-o nga demokratiko nga gubyerno han aton kabubwason.