Angay nga dumdumon sa katawhang Pilipino ang ika-40 nga anibersaryo sa Panag-alsang Edsa, ang upat ka adlaw nga makasaysayanong pag-alsa nga nagsilbing katapusang pagsulbong sa 14-ka-tuig nga pakigbisog sa katawhang Pilipino nga mitapos sa korap ug pasistang diktadura ni Ferdinand Marcos Sr.

Aron palanaton ang paglingkod niya sa Malacañang, gipahamtang ni Marcos Sr ang balaod militar niadtong 1972 ug gigamit ang militar ug pulis aron magsabwag og pasistang kabangis. Gitaptapan, gibusalan ug gisumpo ang tibuok katawhan, samtang gikawkaw ang bahandi ug gipahimuslan ang gahum sa mga Marcos.

Dili moubos sa $10 bilyon (o halos ₱600 bilyon) ang gikawkaw sa mga Marcos ug gibangko sa lain-laing nasud, o gipalit og mga mansyon, yuta, bilding, dyamante, mga negosyo ug uban pang mga katigayunan. Giangkon sa mga Marcos ang negosyo sa iyang mga karibal, ug gipaburan ang iyang mga kroni ug mga matinud-anong alipures. Miburot ang mga Marcos samtang naglunang sa kalisud ang katawhan.

Sulod sa 14 ka tuig, walay kakapoy ug walay hunong nga nakigbisog ang katawhang Pilipino. Dungan-dungan silang nagmartsa sa kadalanan para magprotesta, ug gibaktas ang dalan sa armadong pakigbisog sa kabanikanhan. Armado ug dili armado, maisugon silang nanglimbasog ug nagsakripisyo aron tapuson ang paghari sa diktadurya. Sa garapal nga pagpanglimbong ni Marcos sa eleksyong 1986, miulbo ang kasuko sa tibuok katawhan ug misulbong sa upat ka adlaw nga pag-alsa.

Adunay espesyal nga kamahinungdanon ang pagdumdum sa Panag-alsang Edsa karong tuig 2026. Pagdumdumon ang pagnag-alsang nagpalagpot sa kanhi pasistang diktadurang puno sa korapsyon, samtang nagkalapad ang kasuko sa katawhan sa bilyun-bilyong pisong gibulsa sa mga maanomalyang flood control project. Misulbong ang mga lihok-protesta gikan niadtong Setyembre 2025. Padayon nga nagdilaab ang kasuko sa katawhan sa korapsyon, ug gilaumang subling modagsang sa kadalanan.

Pagadumdumon karong tuiga ang Panag-alsang Edsa samtang nagkakusog ang panawagang panubagon hangtud sa pinakataas ang tanang nalambigit sa pagpangurakot. Human ang upat ka dekada, laing Marcos na usab ang anaa sa sentro karon sa kasilag ug protesta sa katawhang Pilipino.

Human ang pipila ka bulan nga pugos ginatabunan ang pagkalambigit ni Marcos sa kurakot, migawas nga ang mga ebidensya nga nagtudlong siya mismo, kaabag ang mga upisyal sa Malacañang ug kakunsaba ang mga upisyal sa Department of Public Works and Highways (DPWH), ang utok sa malukpanong iskema sa kuleksyon sa kikbak sa mga proyektong pang-imprastruktura sa gubyerno.

Ang mga pamatuod niini, lakip ang listahan sa nadawat nga kikbak nga mokabat sa ₱8 bilyon nga gihatod sa balay ni Marcos sa Forbes Park, gipugngang mabutyag sa publiko sa pagbasura sa kongreso sa gipasakang kasong impeachment batok kaniya. Kakunsaba usab ang Akbayan ug pipila ka pulitikong nagpakaaron-ingnong anti-korapsyon, pugos nga ginapalayo ni Marcos ang kasuko sa katawhan kaniya. Gihimong rason ang “pagbalik sa mga Duterte” aron hadlukon ang katawhang nanghingusog nga panubagon si Marcos.

Ang gibulsang kikbak ni Marcos sa mga flood control project kabahin lamang sa dakung iskema sa mga Marcos aron mangawkaw og bahandi sa poder. Sukad nga subling milingkod ang mga Marcos sa Malacañang, dili moubos sa pito ang kasong korapsyon batok kanila ang gibasura sa mga korte, lakip ang kapin ₱3 bilyong kinawat nga bahandi. Giduso ni Marcos ang pagbalaod sa Maharlika Fund aron magamit niya ang hangtud ₱75 bilyong pondo sa gubyerno aron ipuhunan sa negosyo sa pagapaburan niyang mga burgesyang-kumprador.

Magkaaway man sa pulitika ug pagpangawat, ang mga burukrata-kapitalista magkaabin sa ilang makihut-ong nga interes ug nagkahiusa sa pagpangdaugdaug sa katawhan. Kung dili tungod sa protesta sa katawhan, dili nila papanubagon ang parehong korap sa kahadlok nga sila na ang panubagon sa umalabot. Napalagpot man sa poder niadtong 1986, wala gipapanubag o gipabayad ang mga Marcos sa unum ka sunud-sunod nga gubyerno. Gunit pa gihapon sa mga Marcos ang gatusan ka bilyong pisong kinawat nga bahandi nga gigamit sa miaging mga tuig aron hinay-hinay nga makabalik sa gahum.

Sa milabayng mga dekada, labaw nga migrabe ang pangpangawat ug pagpangawkaw sa mga upisyal sa gubyerno ug mga nagharing hut-ong sa bahandi. Matag rehimen nabantog sa tagsa-tagsa nilang dinagkung anomalya—Kamag-anak Inc, PEA-Amari, Hweteng Protection, NBN-ZTE Deal, Pork Barrel King, Pharmally Scandal ug uban pa. Samtang nagkalalum ang gikahulugang krisis sa ekonomya, labaw silang nahimong garapal ug walay puas sa pagpangawat sa pondo sa katawhan. Gisugdan ni Duterte ug gipasamot ni Marcos ang dinagkung kikbak sa mga proyektong flood control. Bisan bise presidente lamang, gatusan ka milyong piso usab ang gibulsa ni Sara Duterte, nga nabantog sa korapsyon, sama sa iyang amahan.

Ang pagbulsa ni Marcos ug iyang mga kakunsaba sa bilyun-bilyong pisong pondo sa katawhan misugnod sa nagdilaab nga kasuko sa masa sa katawhan. Samtang nagpakatagbaw sa bahandi ang mga langyawng kapitalista ug lokal nga nagharing hut-ong, subra-sobra ang pag-antus sa masang anakpawis ug gagmayng nanginabuhi atubangan sa walay hunong nga pagmahal sa presyo sa pagkaon ug mga palaliton, ubos nga suhulab ug sweldo, kawalay trabaho ug panginabuhian, palpak nga serbisyo, padayon nga paggun-ob sa kinaiyahan ug resulta niining mga kalamidad. Samtang nagsunud-sunod sa gahum sa imperyalismong US, gination sa armadong estado ang pasistang kabangis niini ngadto sa katawhan.

Pagadumdumon sa katawhan ang ika-40 ka tuig sa Panag-alsang Edsa taliwala sa nagkakusog nga panawagan, ilabina sa mga kabatan-onan, nga tapuson ang nagharing dunot nga sistema. Tinuod gyud nga aron makab-ot ang gitinguha sa katawhan nga tinuod nga kausaban, kinahanglang tapuson ang nagharing semikolonyal ug semipyudal nga sistema ug ang makihut-ong nga paghari sa mga burukrata-kapitalista, kakunsaba ang mga burgesya-kumprador, dagkung agalong yutaan, ug langyawng monopolyo kapitalista.

Kinahanglang huptan ang mga leksyon sa kasaysayan aron iwagan ang dalan sa pag-asdang sa pakigbisog alang sa nasudnong demokrasya nga adunay sosyalistang perspektiba. Kinahanglang hugpungon ang lapad nga panaghiusa sa katawhan aron iasdang ang rebolusyonaryong pakigbisog pinaagi sa malungtarong gubat sa katawhan. Panawagan sa Partido, ilabina ngadto sa kabatan-onan: Sampa sa Bagong Hukbong Bayan! Unsa man kalisud ug kadaku ang sakripisyo, padayon natong iasdang ang armadong pakigbisog sa kabanikanhan, ug ipundar ang bag-ong demokratikong gubyerno sa atong kaugmaon.