Editoryal

Marcos noon, Marcos ngayon

, ,

Marapat na gunitain ng sambayanang Pilipino ang ika-40 anibersaryo ng Pag-aalsang Edsa, ang apat na araw na makasaysayang pagbabangon na nagsilbing huling bigwas ng 14-taon ng pakikibaka ng sambayanang Pilipino na nagtapos sa korap at pasistang diktadura ni Ferdinand Marcos Sr.

Para palawigin ang pagkakaluklok niya sa Malacañang, ipinataw ni Marcos Sr ang batas militar noong 1972 at ginamit ang militar at pulis para maghasik ng pasistang lagim. Piniringan, binusalan at siniil ang buong bayan, habang nagkamal ng yaman at nagpakasasa sa kapangyarihan ang mga Marcos.

Hindi bababa sa $10 bilyon (o halos ₱600 bilyon) ang kinamkam ng mga Marcos at inilagak sa mga bangko sa ibang bansa, o ipinambili ng mga mansyon, lupain, gusali, dyamante, mga negosyo at iba pang mga pag-aari. Inangkin ng mga Marcos ang negosyo ng kanyang mga karibal, at pinaburan ang kanyang mga kroni at mga tapat na alipures. Nabundat ang mga Marcos habang nasubsob sa paghihirap ang taumbayan.

Sa loob ng 14 na taon, walang-pagod at walang-patid na nakibaka ang sambayanang Pilipino. Sama-sama silang nagmartsa sa lansangan para magprotesta, at binagtas ang landas ng armadong pakikibaka sa kanayunan. Armado at hindi armado, buong giting silang nagpunyagi at nagsakripisyo para wakasan ang paghahari ng diktadura. Sa garapalang pandaraya ni Marcos sa eleksyong 1986, pumutok ang galit ng buong bayan at bumuhos sa apat na araw na pag-aalsa.

May espesyal na kabuluhan ang paggunita sa Pag-aalsang Edsa ngayong taong 2026. Gugunitain ang pag-aalsang nagpabagsak sa noo’y pasistang diktadurang batbat ng korapsyon, habang nag-uumapaw ang galit ng bayan sa bilyun-bilyong pisong ibinulsa sa mga tiwaling flood control project. Dumaluyong ang mga kilos-protesta simula noong Setyembre 2025. Patuloy na nag-aalab ang galit ng bayan sa korapsyon, at nagbabadyang muling sumambulat sa lansangan.

Gugunitain ngayong taon ang Pag-aalsang Edsa habang lumalakas ang panawagang panagutin hanggang sa tuktok ang lahat ng sangkot sa pangungurakot. Matapos ang apat na dekada, isa na namang Marcos ang nasa sentro ngayon ng galit at protesta ng sambayanang Pilipino.

Matapos ang ilang buwan na pilit pinagtatakpan ang pagka-imbwelto ni Marcos sa kurakot, lumabas na ang mga ebidensya na nagtuturong siya mismo, katuwang ang mga upisyal ng Malacañang at kasapakat ang mga upisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH), ang utak ng malawak na iskema ng kuleksyon ng kikbak sa mga proyektong pang-imprastruktura ng gubyerno.

Ang mga patunay nito, kabilang ang talaan ng natanggap na kikbak na aabot sa ₱8 bilyon na inihatid sa bahay ni Marcos sa Forbes Park, ay pinigilang isiwalat sa publiko sa ginawang pagbasura ng kongreso sa isinampang kasong impeachment laban sa kanya. Kasabwat naman ang Akbayan at ilang pulitikong umaastang anti-korapsyon, pilit na inilalayo ni Marcos ang galit sa kanya ng taumbayan. Ginagamit ang multo ng “pagbabalik ng mga Duterte” para takutin ang mamamayang nagtutulak na panagutin si Marcos.

Ang ibinulsang kikbak ni Marcos sa mga flood control project ay bahagi lamang ng malaking iskema ng mga Marcos para magkamal ng yaman sa poder. Mula nang muling umupo ang mga Marcos sa Malacañang, hindi bababa sa pito na ang kasong katiwalian laban sa kanila ang ibinasura ng mga korte, sangkot ang mahigit ₱3 bilyong nakaw na yaman. Itinulak ni Marcos ang pagsasabatas ng Maharlika Fund para magamit niya ang hanggang ₱75 bilyong pondo ng gubyerno para ipuhunan sa negosyo ng papaburan niyang mga burgesyang komprador.

Magkakaribal man sa pulitika at pandarambong, ang mga burukratang-kapitalista ay magkakapanalig sa kanilang maka-uring interes at nagkakaisa sa pang-aapi sa bayan. Kundi dahil sa protestang bayan, hindi nila papanagutin ang kapwa korap sa takot na sila naman ang panagutin sa hinaharap. Napatalsik man sa poder noong 1986, hindi pinanagot o pinagbayad ang mga Marcos ng anim na sunud-sunod na gubyerno. Hawak pa rin ng mga Marcos ang daan-daan bilyong pisong nakaw na yaman na ginamit sa nagdaang mga taon upang unti-unting makabalik sa poder.

Sa nagdaang mga dekada, higit na sumahol ang pandarambong at pagkakamal ng yaman ng mga upisyal ng gubyerno at ng mga naghaharing uri. Bawat rehimen ay bantog sa kani-kanilang malalaking anomalya—Kamag-anak Inc, PEA-Amari, Hweteng Protection, NBN-ZTE Deal, Pork Barrel King, Pharmally Scandal at iba pa. Habang lumalalim ang kinalulugmukang krisis ng ekonomya, lalo silang naging garapal at walang pakundangan sa pagnanakaw sa pondo ng bayan. Ang malakihang kikbak sa mga proyektong flood control ay sinimulan ni Duterte at pinasahol ni Marcos. Kahit bise presidente lamang, daan-daang milyong piso rin ang kinulimbat ni Sara Duterte, na bantog sa korapsyon, tulad ng ama.

Ang pagbubulsa ni Marcos at kanyang mga kasapakat sa bilyun-bilyong pisong pondo ng bayan ay gumagatong sa nag-aalab na galit ng masa ng sambayanan. Habang nagpapakasasa sa yaman ang mga dayuhang kapitalista at lokal na naghaharing uri, labis ang pagdurusa ng masang anakpawis at maliliit na naghahanapbuhay sa harap ng walang awat na pagtaas ng presyo ng pagkain at mga bilihin, mababang sahod at sweldo, kawalan ng trabaho at kabuhayan, palpak na serbisyo, patuloy na pagwasak sa kalikasan at resulta nitong mga kalamidad. Habang sunud-sunuran sa kapangyarihang ng imperyalismong US, itinutuon ng armadong estado ang pasistang bangis nito laban sa sambayanan.

Gugunitain ng sambayanan ang ika-40 taon ng Pag-aalsang Edsa sa gitna ng lumalakas na panawagan, higit lalo ng mga kabataan, na wakasan ang naghaharing bulok na sistema. Tunay nga na para makamit ang hinahangad ng bayan na tunay na pagbabago, kailangang wakasan ang naghaharing malakolonyal at malapyudal na sistema at ang maka-uring paghahari ng mga burukrata-kapitalista, kasabwat ang mga burges kumprador, malalaking panginoong maylupa, at dayuhang monopolyo kapitalista.

Dapat panghawakan ang mga aral ng kasaysayan upang tanglawan ang landas ng pagsulong ng pakikibaka para sa pambansang demokrasya na may sosyalistang perspektiba. Dapat buklurin ang malawak na pagkakaisa ng sambayanan para isulong ang rebolusyonaryong pakikibaka, sa pamamagitan ng matagalang digmang bayan. Panawagan ng Partido, laluna sa mga kabataan, sumapi sa Bagong Hukbong Bayan! Gaano man kahirap at gaano man kalaki ang sakripisyo, patuloy nating isulong ang armadong pakikibaka sa kanayunan, at ipundar ang bagong demokratikong gubyerno ng ating kinabuksan.

Marcos noon, Marcos ngayon