Kas pammadayaw iti biag nga indaton dagiti banwar ken martir ti umili a Pilipino, ti inbati da nga armas ken rebbengen tatta ket nairut nga iggem dagiti baro a tubo a kadre, mannakigubat, aktibista ken masa a mangitantandudo ti tarigagay para iti nailyan a wayawaya ken demokrasya.

Bigbigbigen ti rebolusyonaryo a tignay ti kinabanwar da. Tatta a lawas, Abril 17-24, isaysayangkat ti National Democratic Front of the Philippines (NDFP) ti Lawas ti Pananglagip ken Pammadayaw kadagiti Banwar ken Martir ti Umili a Pilipino.

Iti napalabas a tawen, mano pulo a kadre ti Partido ken Nalabbaga a mannakigubat ken kumander ti NPA ti namartir iti pannakiranget iti pasista-terorista a rehimen Marcos. Adda ti sumagmamano a kakaddwa a pimmusay iti sakit ket sagubanit wenno natay iti pagbaludan. Agingga iti maudi nga anges da, napudno da nga agserserbi iti umili.

Dagiti pagwadan a lider ken kumander

Ni Kadwa Luis Jalandoni (Ka Louie) ket pimmusay iti edad a 90 idi Hunyo 7, 2025 idiay Utrecht, the Netherlands. Saan to pulos a malipatan dagiti naibinglay na iti panangpapigsa ti Partido ken NDFP ken iti panangiyabante ti rebolusyonaryo nga armado a dangadang. Kas dati a dadaulo a negosyador ken mangibagi ti NDFP, nabigbig isuna kas natibker a mangitantandudo ti kapya, internasyunalista ken rebolusyonaryo.

Malaglagip met dagiti naipaay ni Patricia Corazon Casambre (Ka Alice), 79. Iti unos ti adu a tawen, nangted isuna ti napapateg a kontribusyon ken nangidaulo iti nadumaduma a tay-ak ti dangadang. Nagakem isuna ti trabaho iti panagorganisa, edukasyon, panagipatarus ken panangipablaak kadagiti obra iti sidong ti Aklat ng Bayan, ken timmulong iti trabaho iti negosasyon iti kapya ti NDFP.

Idiay Visayas, ti panagmartir da Roberto Moises Cabales (Ka William) ti Panay ken Reynalde Erecre (Ka Amek) ti Negros Island ket nangipaay ti dakkel a pukaw. Agpada da a kangrunaan a lider ken kadre ti Partido ken dagiti kumander ti NPA kadagiti rehiyon da.

Idiay Mindanao, saan a malipatan dagiti nakurapay ken mangmangged, ken dagiti Lumad, Moro ken masa a mannalon iti kaaw-awayan ti lagip ni Anthony Narvasa (Ka Magaw). Nagtignay isuna kas organisador ken Nalabbaga a mannakigubat idiay Northern, Southern ken iti Far South Mindanao, nu sadinno a nagserbi isuna a mangidadaulo a kadre ti komite ti Partido.

Idiay Bicol, naiyukit iti puso dagiti mannalon ken agkopkopra ti nagan ni Roberto delos Santos (Ka Bogs/Ino) kas lider ken mannakigubat da. Nabayag isuna a nagserbi iti Sorsoganon ken ti daytoy maudi idiay Camarines Norte.

Idiay Southern Tagalog, namartir ti Nalabbaga a kumander a ni Jordan Mopon (Ka Sy). Ni Mopon ket nagserbi a dadaulo a kumander ti NPA-Rizal (Narciso Antazo Aramil Command) ken kagawad met ti NPA iti Southern Tagalog (Melito Glor Command).

Dagiti banwar ti umili ken dagiti nailyan a minorya

Manipud iti tribu a Butbut ti Kalinga, indaton ni Victor Daligdig (Ka Changli) ti dandani 20 tawen ti biag na iti panagserbi kadagiti kapada na nga Igorot ken masa ti Cordillera kas Nalabbaga a mannakigubat ti NPA-Kalinga (Lejo Cawilan Command). Sakbay daytoy, kameng ken organisador isuna ti Kabataang Makabayan-Demokratiko nga Alyansa ti Agtutubo iti Kordilyera nga adda iti sidong ti Cordillera People’s Democratic Front.

Nalaing a lider ti katutubo a Mangyan-Buhid ken kumander ti NPA idiay Mindoro (Lucio de Guzman Command) ni Oma Dag-od (Ka Nixao). Iti tignay isunan a nakasursuro nga agsurat, agkwenta ken agbasa kadwa na ti dadduma pay a Buhid. Maysa isuna a natured a Nalabbaga a kumander a saan nga umat-atras kadagiti trabaho iti rekoberi, reaktibasyon ken ekspansyon.

Anak ti minorya a Dulangan Manobo, ni Rosa Kian (Ka Roxanne) ket pinanday kadagiti dangadang iti kabanbantayan ti Daguma sakbay a nagkameng iti NPA. Nakikammayet isuna kadagiti Lumad tapno padisyen ti managdadael a minas, panagtroso ken dagiti korporasyon iti enerhiya a mangkamkamkam iti tawid da a daga. Idi nagbalin a Nalabbaga a mannakigubat, dinuprak na ti dua a pader ti panaggundaway – ti patriyarkiya ken nailyan a panagidadanes.

Sakripisyo dagiti natataengan ken kabataan

Awan edad ti kinasagana nga agidaton ti biag para iti masa a Pilipino. Iti napalabas a tawen, nagbuwis ti biag para iti masa ti sumagmamano a natataengan ken kabataan a Nalabbaga a mannakigubat.

Idiay Negros Oriental, nagidaton ti biag para kadagiti Negrosanon ti agassawa a Nalabbaga a mannakigubat a da Pedro Gemodo, 61, ken Juliana Arculo Gemodo, 63. Sakbay da a nagkameng iti NPA, ti agassawa a Gemodo ket dua a dekada a kameng ti timpuyog ti mannalon iti Guihulngan City agingga 2010. Gapu iti panangip-ipit ken panagpangta ti militar iti biag da, nagdesisyon da nga agkameng iti NPA.

Idiay Kabankalan City iti Negros Occidental, namartir ti tallo a kabataan a Nalabbaga a mannakigubat a da Ritchell Verano (Ka Makoy), 26, Milky Sampini (Ka Gorting), 29 ken Joedil (Ka Junjun), 21. Nagbalin met a martir ti dati a lider-estudyante a nagbalin a Nalabbaga a mannakigubat a ni Dee Supelanas (Ka Dahlia), a nagbalin a paset ti Tapi 7. Ababa man ti naipaay a panawen iti panangiyabante ti rebolusyon, saan a marukod dagiti naibinglay da iti rebolusyonaryo a trabaho iti isla.

Idiay Samar, ti babai a kabataan a ni Jennifer Paclita (Ka Jenny), 18, ket nagbalin a pagwadan ti kinatibker. Kas sungbat kadagiti kakabagyan na a mangpilpilit kenkwana a sumuko, naanus a pinalawagan na iti kinausto ti armado a dangadang.

Dagiti martir ti umili a Pilipino ket saan a maduprak a monumento ti nailyan-demokratiko a rebolusyon. Inpakita da ti saan a mabaloran a panggeddeng a makidangadang kadwa ti masa a Pilipino laban iti imperyalismo, pyudalismo ken burukrata kapitalismo.

Awan ti kasayaatan a pammadayaw kadakwada nu saan a ti patuloy a panangdalyasat ti atiddog pay ken narigat a dana agturong ti naan-anay a balligi. Napnuan rebolusyonaryo a pakinakem, ituloy nga agpinget iti panangiyabante ti nailyan demokratiko a rebolusyon ti umili tapno parnuayen ti maysa a nalawag a masakbayan.