Isip pagpasidungog sa kinabuhi nga gihalad sa mga bayani ug martir sa katawhang Pilipino, ang ilang gibiyaang mga armas ug katungdanan karon hugot nga gihuptan sa mga bag-ong mituruk nga mga kadre, manggugubat, aktibista ug masang nag-asdang sa tinguha alang sa nasudnong kagawasan ug demokrasya.

Giila sa rebolusyonaryong kalihukan ang ilang pagkamabayanihon. Karong semana, Abril 17-24, gilunsad sa National Democratic Front of the Philippines (NDFP) ang Semana sa Pagdumdum ug Pagpasidungog sa mga Bayani ug Martir sa Katawhang Pilipino.

Sa milabayng tuig, pipila ka mga kadre sa Partido ug Pulang manggugubat ug kumander sa BHB ang namartir sa pakigbisog batok sa pasista-teroristang rehimen ni Marcos. May pipila ka mga kauban nga namatay sa sakit ug balatian o namatay sa prisohan. Hangtod sa ilang katapusang pagginhawa, matinud-anon silang nag-alagad sa katawhan.

Mga sulundang lider ug kumander

Si Ka Luis Jalandoni (Ka Louie) namatay sa edad nga 90 anyos niadtong Hunyo 7, 2025 sa Utrecht, the Netherlands. Dili gayod malimtan ang iyang mga tampo sa pagpalig-on sa Partido ug NDFP ug sa pag-asdang sa rebolusyonaryong armadong pakigbisog. Isip kanhi pangulong negosyador ug representante sa NDFP, giila siya isip matinud-anong tigpasiugda sa kalinaw, internasyunalista ug rebolusyonaryo.

Hinumdumon usab ang mga tampo ni Patricia Corazon Casambre (Ka Alice), 79. Sulod sa daghang tuig, mihatag siya og mahinungdanong kontribusyon ug namuno sa lain-laing nataran sa pakigbisog. Mihupot siya sa gimbuhatong pag-organisa, edukasyon, paghubad ug pag-imprinta sa mga sinulat sa Aklat ng Bayan, ug mitabang sa negosasyon sa kalinaw sa NDFP.

Sa Visayas, dako kaayong gintang ang gibiyaan sa pagkamartir ni Roberto Moises Cabales (Ka William) sa Panay ug Reynalde Erecre (Ka Amek) sa Negros Island. Parehas silang nangunang mga lider ug kadre sa Partido ug mga kumander sa BHB sa ilang mga rehiyon.

Sa Mindanao, dili malimtan sa mga kabus ug mamumuo, ug sa mga Lumad, Moro ug masang mag-uuma sa kabanikanhan ang handumanan ni Anthony Narvasa (Ka Magaw). Nibarug siya isip organisador ug Pulang manggugubat sa Northern, Southern ug Far South Mindanao, diin nahimong pangulong kadre siya sa komite sa Partido.

Sa Bicol, nalilok sa kasingkasing sa mga mag-uuma ug magkokopras ang ngalan ni Roberto delos Santos (Ka Bogs/Ino) isip ilang lider ug manggugubat. Dugay siyang nag-alagad sa masang Sorsoganon ug bag-o lang sa Camarines Norte.

Sa Southern Tagalog, namartir ang Pulang kumander nga si Jordan Mopon (Ka Sy). Nahimong punong kumander si Mopon sa BHB-Rizal (Narciso Antazo Aramil Command) ug kagawad usab sa BHB sa Southern Tagalog (Melito Glor Command).

Mga bayani sa katawhan ug mga pambansang minorya

Gikan sa tribu sa Butbut sa Kalinga, gihalad ni Victor Daligdig (Ka Changli) ang halos 20 ka tuig sa iyang kinabuhi sa pag-alagad sa iyang mga kaubang Igorot ug masa sa Cordillera isip Pulang manggugubat sa BHB-Kalinga (Lejo Cawilan Command). Sa wala pa kini, myembro ug organisador siya sa Kabataang Makabayan-Demokratiko nga Alyansa ti Agtutubo iti Kordilyera nga ubos sa Cordillera People’s Democratic Front.

Maayong lider sa katutubong Mangyan-Buhid ug kumander sa BHB sa Mindoro (Lucio de Guzman Command) si Oma Dag-od (Ka Nixao). Sa kalihukan na siya nagkat-on mosulat, mokwenta ug mobasa uban sa lain pang mga Buhid. Usa siya ka maisugon ug mapangahason nga Pulang kumander nga walay giatrasan sa mga gimbuhaton sa rekoberi, reaktibasyon ug ekspansyon.

Anak sa minoryang Dulangan Manobo, gipanday si Rosa Kian (Ka Roxanne) sa mga pakigbisog sa kabanikanhan sa Daguma sa wala pa siya mosampa sa BHB. Nagkapit-bisig siya sa mga Lumad aron palayason ang manggun-ubong mina, logging ug mga korporasyon sa enerhiya nga nangawkaw sa ilang yutang kabilin. Niadtong Pulang manggugubat na siya, iyang gilumpag ang duha ka pader sa pagpahimulos—ang patriyarkiya ug nasudnong pagpangdaogdaog.

Sakripisyo sa mga tigulang ug kabatan-onan

Walay edad ang kaandam sa paghalad og kinabuhi alang sa masang Pilipino. Sa milabayng tuig, nagbuhis og kinabuhi alang sa masa ang pipila ka tigulang ug kabatan-onang Pulang manggugubat.

Sa Negros Oriental, naghalad og kinabuhi alang sa mga Negrosanon ang magtiayong Pulang manggugubat nga sila Pedro Gemodo, 61, ug Juliana Arculo Gemodo, 63. Sa wala pa mosampa sa BHB, ang magtiayong Gemodo duha ka dekada nga myembro sa asosasyon sa mag-uuma sa Guihulngan City hangtod 2010. Tungod sa pagpanghasi ug paghulga sa militar sa ilang kinabuhi, nagdesisyon sila nga mosampa sa BHB.

Sa Kabankalan City sa Negros Occidental, namartir ang tulo ka kabatan-onang Pulang manggugubat nga sila Ritchell Verano (Ka Makoy), 26, Milky Sampini (Ka Gorting), 29, ug Joedil (Ka Junjun), 21. Namartir usab ang kanhing lider-estudyante nga nahimong Pulang manggugubat nga si Dee Supelanas (Ka Dahlia), nga bahin sa Tapi 7. Bisan mubo ang ilang panahon sa pagpaasdang sa rebolusyon, dili ikatandi ang ilang mga tampo sa rebolusyonaryong gimbuhaton sa isla.

Sa Samar, ang kababayen-ang kabatan-onan nga si Jennifer Paclita (Ka Jenny), 18, sumbanan sa kalig-on. Isip tubag niya sa iyang mga paryente nga gipugos siyang mosurender, matubayon niya silang gipasabut sa kahusto sa armadong pakigbisog.

Ang mga martir sa katawhang Pilipino lig-ong mga bantayog sa nasudnon-demokratikong rebolusyon. Gipakita nila ang dili matandog nga determinasyon nga makigbisog uban sa masang Pilipino batok sa imperyalismo, pyudalismo ug burukratang kapitalismo.

Walay laing labing maayong pagpasidungog kanila kundili ang pagdayon nga pagbagtas sa taas pa ug lisod nga dalan padulong sa hingpit nga kadaogan. Puno sa ilang rebolusyonaryong diwa, padayon natong iasdang ang demokratikong rebolusyon sa katawhan aron magmugna og usa ka lamdag nga kaugmaon.